İstifalar gündeme getirdi! Dev şirketleri kim durduracak?
ABD ile Çin arasındaki yapay zeka rekabetinde tansiyon yükseliyor. ABD merkezli Anthropic şirketinin CEO’su Dario Amodei’nin yapay zekâ geliştirme hızının yavaşlatılması ve Çin’in gelişmiş yapay zeka teknolojilerine erişiminin daha fazla sınırlandırılması yönündeki çağrısı, Pekin’in sert tepkisine neden oldu. Çin’in devlet destekli Global Times gazetesi, Amodei’nin önerilerini “Soğuk Savaş oyun planı” olarak nitelendirdi. Gazetede yayımlanan başyazıda, ABD’nin yapay zeka alanındaki üstünlüğünü korumak ve Çin’in teknolojik gelişimini sınırlamak istediği savunuldu.
İSTİFALARIN ANLAMI NE?
Bu tartışmanın bir başka boyutunu ise yapay zeka şirketlerinden ayrılan araştırmacıların uyarıları oluşturuyor. Anthropic araştırmacısı Jacob Coxon, şirketin yanı sıra daha önce çalıştığı OpenAI’nin de giderek daha güçlü ve kendi kendini geliştirebilen sistemler için yarıştığını belirterek istifa etti. Coxon, bu yarışın insanlığın güvenliği açısından ciddi riskler taşıdığını savundu. Google DeepMind’dan Temmuz ayında ayrılan Bilal Chughtai de benzer kaygıları dile getirerek, yapay zekanın kontrolsüz ilerlemesi halinde insanlığın tamamını yok edebilecek bir tehdit oluşturabileceği uyarısında bulundu. Chughtai, güvenli yapay zekâ geliştirilmesi için şirketlerin rekabeti bir kenara bırakıp koordineli hareket etmesi gerektiğini söyledi.
ÇİN’E YÖNELİK KISITLAMA ÇAĞRISI
Amodei, yayımladığı yazıda ise yapay zeka alanındaki gelişmelerin daha kontrollü ilerlemesi gerektiğini savundu. Anthropic CEO’su, gelişmiş yapay zekâ modellerinin oluşturduğu güvenlik risklerine karşı daha fazla zaman kazanılması için sektörün hızını düşürmesi gerektiğini belirtti. Ancak Amodei’nin önerisi yalnızca yapay zekânın güvenliğiyle sınırlı kalmadı. Çin’in ileri yapay zeka çiplerine ve çip üretim ekipmanlarına erişiminin kısıtlanmasını isteyen Amodei, Çinli şirketlerin ABD’de geliştirilen yapay zekâ modellerini “distillation” adı verilen yöntemle kullanarak kendi modellerini geliştirmesine karşı da önlem alınmasını istedi. Amodei’nin yazısı OpenAI CEO’su Sam Altman ve SpaceX’in kurucusu Elon Musk tarafından da desteklendi.
ABD ile Çin arasındaki gelişmeler, yapay zeka rekabetinin “yeni bir Soğuk Savaş” oluşturup oluşturmadığı tartışmasını da beraberinde getirdi.
PEKİN: KÖTÜ NİYETLİ REKABET
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ABD’li teknoloji yöneticilerinin çağrılarına tepki gösterdi. Bakanlık sözcüsü Guo Jiakun, ülkelerin yapay zekâ konusunda açık ve kapsayıcı bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini söyledi. Guo, tehditlerin gündeme getirilmesi, karşı karşıya gelme ve “kötü niyetli rekabet” yürütülmesinin yapay zekanın küresel yönetimini olumsuz etkileyeceğini belirtti.
TRUMP: YAPAY ZEKAYI KAZANAN KAZANIR
ABD Başkanı Donald Trump ise yapay zeka geliştirme hızının düşürülmesi çağrılarına karşı çıktı. Trump, ABD’nin Çin’in önünde olduğunu ve bu üstünlüğün korunması gerektiğini belirterek, yapay zeka yarışını doğrudan iki ülke arasındaki küresel rekabetin parçası olarak değerlendirdi. Trump’ın açıklamasında, “Yapay zekayı kim kazanırsa kazanır” anlayışı öne çıktı.
ÇİN HIZLANDIRDI
ABD’nin kısıtlamalarına rağmen Çinli şirketler yapay zeka alanında yatırımlarını sürdürüyor. Çin merkezli DeepSeek’in geliştirdiği yapay zekâ modelinin 2026’nın başında ortaya çıkması, ABD’deki teknoloji şirketlerinde büyük dalgalanmaya neden olmuştu. Şirket, modelini geliştirmek için ABD’li rakiplerinin harcadığı milyarlarca dolardan çok daha düşük bir hesaplama maliyeti kullandığını açıklamıştı. Bu gelişme, Çin’in daha sınırlı çip erişimine rağmen yapay zekâ alanında ilerleyebildiğini göstermesi açısından dikkat çekti. Stanford Üniversitesi’nin 2026 Yapay Zeka Endeksi’ne göre ABD’deki şirketler 2025 yılında yapay zekâya 285,9 milyar dolar yatırım yaptı.