İstanbul’dan büyük kaçış: Kiraya karşı kavimler göçü

Bu konuya ben de yakından bakmak istedim. Kaçışın en önemli nedenlerinden birinin İstanbul’da barınma imkanının giderek zorlaşması olduğu biliniyor. Üstelik dünyanın en çok ve aralıksız konut inşa eden ülkelerinden biri olmamıza rağmen. Benim de görüştüğüm kişilerin en çok dile getirdiği nedenler “Aniden yükselen kiralarla baş etmenin güçleşmesi”, “Bina kalitelerinin düşük olması” ve elbette aşırı kalabalıklaşma.

Kimi hiç görmediği dedesinin doğduğu yere, kimi hiç bilmediği bir ilçeye gidiyor. Bir bölümü de kentin merkezinden çeperlere. Ortak nokta yüksek kiralar, kalitesiz binalar, geçim zorluğu.

EĞİTİM NEDENİYLE GELENLER AZALIYOR

TÜİK’in iç göç verilerindeki alt başlıklar da hepimizi yakından ilgilendiren veriler içeriyor. İstanbul’a göç eden genç nüfusta “Eğitim” gerekçesinin oranının giderek düştüğü dikkat çekiyor. Barınma sıkıntısının büyümesi, geçimin zorlaşmasının gençler arasında eğitim nedeniyle İstanbul’a gelme oranını azalttığı düşünülüyor. Buna karşın “Daha iyi konut ve yaşam koşulları” gerekçesiyle göç edenlerin oranı ise artıyor. Verilerde yer alan göç nedeni arasında “Başka bir kentten ev alma’ maddesi eklendiğinde sonuç daha da çarpıcı bir hal alıyor. Emeklilik nedeniyle İstanbul’dan ayrılanların oranı ise tamamen ayrı bir kalemde ele alınıyor. Yani gidenlerin önemli bir bölümünü genç ve orta yaştakiler oluşturuyor.

SARIYER’DEN SELİMPAŞA’YA: ARTIK GENÇLER GİDİYOR

İstanbul’dan eşi ile birlikte kaçanlardan biri 36 yaşındaki gazeteci Erkin Öncan. İzmir’de doğmuş İstanbul’da büyümüş. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi mezunu. Bir süredir Silivri Selimpaşa’da yaşıyor. Kentten gidişlerinde kira sorunu birinci etken. Göç nedenlerini, yolculuklarını ve yaşadıkları güçlükleri ve iyi yanlarını anlatıyor: Eşim de gazeteci, İstanbul doğumlu. Önce Kadıköy, sonra Beşiktaş ve Sarıyer’de yaşadık. Kira baskısı giderek arttı. Yaşadığımız evler küçüldü. 1+1’de oturuyorduk en son. 28 bin liradan 35’e çıktı kiramız. Kent giderek kalabalıklaştı, her şey zor. O sırada Selimpaşa’da bir dairemiz var. Oradan gelen kira ile bizim ödediğimiz arasında fark arttı. Çözüm ararken en iyisi biz gidelim dedik. Bir kere yeni bir bina. Az binalı bir site. Etraf yeşil. Köpeğimiz var onun için de çok iyi. Yazlık bir yer kışın sakin. Bakıyorum artık sitenin büyük bölümünde artık genç insanlar yaşıyor. Örneğin ailem Sarıyer’de yıllardır orada yaşıyorlar. Ama benim yaşıtlarımın çoğu başka semtlere taşınıyor. Evler eski, Boğaz hattı olduğu için kendi eviniz bile olsa tadilat zor. Kiralar ise çok yüksek. Selimpaşa’da mutluyuz. Zor tarafı şu; işim Zincirlikuyu’da. Her gün gidip gelmesi çok zor. Uzaktan yapabileceğim bir iş olursa çok daha iyi olacak. Şehir artık giderek Dubaileşiyor. Turistlerin yaşam alanına dönüyor.

Erkin Öncan

YENİ ADRES ÇERKEZKÖY

Dürdane Abdal, 21 yıl boyunca Beşiktaş Akaretler’de bir dairede oturmuş, iki yıl önce Tekirdağ’ın Çerkezköy ilçesine taşınmış. Abdal’ın da taşınma nedeni kiraların yüksekliği. Hikayesini şöyle anlatıyor; Uzun süre aynı dairede kiracı olunca, kira düşük kaldı. Ev sahibi de evden çıkmamı istedi. Ben de ev arayışına girdim. İktisat fakültesi mezunuyum. Uzun yıllar gazetelerde editör olarak çalıştım. Şimdi iş buldukça evden çalışıyorum. Emekli oldum. Gelirimle İstanbul’da kiralık bir ev bulmam mümkün olmadı. Maaşımı katlayan bir kira vardı. İzmir’e baktım orada da bulamadım. İstanbul’da çok uzak bir ilçede yaşamak yerine Çerkezköy’e geçtim. Arkadaşımın eviydi. O teklif etti. Kirası uygundu. Tamam dedim. Daha önce hiç görmemiştim Çerkezköy’ü. Burada en büyük sıkıntım kültür sanat etkinliğinin az olması. Ama yaşam standardı İstanbul’daki bazı ilçelerden çok daha iyi. Kente gidip geliyorum. Üniversiteden bir arkadaşım Anadolu yakasında oturuyordu. Kira nedeniyle o da Çerkezköy’e geldi. İstanbul’da yaşarken yorulduğunuzu düşünüyorsunuz ama başka bir yerde yaşamak zoruna kalınca özlüyorsunuz. Ulaşım İstanbul’da zor ama burada istediğiniz anda toplu taşıma imkanı yok.”

Dürdane Abdal Çerkezköy’de bile kiraların 20 bin civarında olduğunu hatırlatıyor. Emekli maaşlarının ne kadar olduğunu düşünürsek durum daha iyi ortaya çıkıyor.

Dürdane Abdal

∗∗∗

KOŞUYOLU’NDAN SULTANBEYLİ’YE TAŞINIYORLAR

Kadıköy Koşuyolu Mahallesi Muhtarı Eylem Bilir de mahallelerindeki kira göçünün demografik bir değişime yol açacağını söylüyor. Bilir sadece emeklilerin değil gençlerin de bölgeden göç ettiğini belirterek şunları aktardı: Geçmişte bugünkü ücretle 50’şer bin lira alan bir çift bu mahallede kirada yaşayabiliyordu. Şimdi 100 bin lira hane geliri ile bunu yapmak mümkün değil. 2+1 dairenin kirası 70 bin lira. Daha yeni daire ise fiyat yükseliyor. Üstelik site, apartman giderleri de üstüne ekleniyor. Her ay ev sahibi-kiracı davalarına ilişkin muhtarlığa tebligat geliyor. Ayda 3- 4 tahliye davası tebligatı ulaşıyor. Daha önce memur, emekli, profesyonel meslek sahipleri oturuyordu. Şimdi onlar gidiyor. Ev alması da imkansız. Geçmişte bir ev sahibi olmuş çift, çocukları evleniyor, onlarla yakın oturmak istiyorlar imkanları yok. Evlerini satıp Sultanbeyli, Çekmeköy, Sarıgazi’den iki daire alıyor oturuyorlar. Bir kesim de burada evi olan aynı zamanda yazlığı olan kişiler buradaki evi kiraya veriyor ve yazlığa taşınıyor. Kiracı olanların durumu daha zor tabi. Bir sene ev arıyor bulamayınca mecburen gidiyorlar.