Dünya düzeni ortak değil, Alman meclisine sunulan rapor
Almanya’da Federal Meclis ve hükümete politika önerileri hazırlayan yarı resmi düşünce kuruluşu statüsündeki German Institute for International and Security Affairs (SWP), dünya siyasetinin geleceğine ilişkin dikkat çekici bir araştırma yayımladı. Yaklaşık 50 sayfalık rapor, ABD, Çin, Rusya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye’nin “dünya düzeni”ni birbirinden tamamen farklı şekillerde tanımladığını ortaya koyarken, Berlin’e de mevcut uluslararası sistemin reformu konusunda da uyarıda bulundu.
SWP’nin raporu, ABD’den Çin’e, Rusya’dan Türkiye’ye kadar birçok ülkenin “dünya düzeni” anlayışının birbirinden önemli ölçüde farklılaştığını ortaya koyuyor. Alman enstitüsü, Avrupa’nın bu farklı yaklaşımları dikkate alması gerektiğini de vurguluyor. (SWP raporundan)
DÜNYA DÜZENİNE 7 FARKLI YAKLAŞIM
“Multipolarities – The World-Order Visions of Others” (Çok kutupluluk – Diğerlerinin Dünya Düzeni Vizyonu) başlıklı araştırmaya göre ABD, “çok kutupluluk” kavramına uzun yıllardır mesafeli yaklaşırken; Rusya ve Çin bu kavramı ABD hegemonyasına karşı stratejik bir araç olarak kullanıyor. Hindistan, Güney Afrika ve Türkiye ise çok kutuplu yapının kendilerine daha fazla diplomatik hareket alanı sağlayacağını düşünüyor. Endonezya ise yeni bloklaşmaların küresel istikrarsızlığı artırabileceği gerekçesiyle daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Rapora göre kavram aynı olsa da ülkelerin bu kavrama yüklediği anlamlar birbirinden oldukça farklı.
TÜRKİYE İÇİN BUGÜNÜN GERÇEĞİ
Raporda Türkiye’nin, diğer birçok ülkeden farklı olarak uluslararası sistemin çok kutuplu yapıya zaten geçtiği görüşünü savunduğu belirtiliyor. Ankara’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısını eleştirdiği, uluslararası kurumların yeni güç dengelerini yansıtacak biçimde reforme edilmesini istediği ve dış politikasında farklı güç merkezleriyle ilişkilerini çeşitlendirmeye çalıştığı ifade ediliyor. SWP, Türkiye’nin bu yaklaşımını Rusya ve Çin’in Batı karşıtı söyleminden farklı bir çizgide değerlendirirken, Ankara’nın daha çok uluslararası temsil ve karar alma mekanizmalarının yeniden düzenlenmesini öne çıkardığını aktarıyor.
Rapora göre uluslararası sistemin geleceği konusunda ortak bir küresel uzlaşı bulunmuyor. SWP, Almanya ve Avrupa Birliği’ne, yükselen güçlerin reform taleplerini dikkate alan daha gerçekçi bir dış politika geliştirme çağrısı yapıyor. (Reuters)
RUSYA VE ÇİN AYNI GÖRÜŞTE
Araştırmaya göre Rusya, mevcut çok kutuplu düzeni Batı’nın küresel üstünlüğünü sona erdirecek köklü ve sert bir dönüşüm olarak görüyor. Çin ise yine ABD ağırlıklı düzenin değişmesini savunmasına karşın bunu uluslararası kurumların korunarak ve reforme edilerek gerçekleşecek daha kademeli bir süreç olarak tanımlıyor. Hindistan ise çok kutuplu yapıyı daha kapsayıcı ve demokratik bir uluslararası sistem için fırsat olarak değerlendiriyor.
BERLİN’E REFORM ÇAĞRISI
Raporda Almanya ve Avrupa Birliği’ne yönelik dikkat çekici öneriler de yer alıyor. SWP, Berlin’in “çok kutupluluk” kavramını yalnızca Batı karşıtı bir söylem olarak değerlendirmemesi gerektiğini vurgularken, ticaret, enerji, sağlık ve iklim gibi alanlarda uluslararası reform süreçlerinin başlatılmasını öneriyor. Araştırmaya göre Avrupa’nın değişen küresel güç dengelerini doğru okuyabilmesi için özellikle Küresel Güney ülkelerinin uluslararası sistemde daha fazla söz sahibi olma taleplerini dikkate alması gerekiyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel