HANTA VİRÜS’TE EN TEHLİKELİ TÜR : ANDES VİRÜS (ANDV) –
Gözden Kaçırmayın
2026’da Yeni Savaş Alanı: Uyku Verileri ve Kuantum Diplomasisi
Bu konuda Ziraat Yüksek Mühendisi Derya Ulaşoğlu’na sorular yönelttik.
1) Andes Virüs Nedir ?
Bir Hanta Virüs alt türüdür. İlk olarak 1995 yılında Arjantin’de ve hemen sonrasında Şili’de aynı yıl tespit edildi.İsmini Arjantin’de bulunan And Dağları’ından almıştır.
2) Andes Virüsü taşıyan fare türleri hangileridir ?
a) Uzun kuyruklu Cüce Pirinç Sıçanı ( Oligoryzomys longicaudatus)
b) Uzun Tüylü Çimen Faresi ( Abrothrix longipilis)
Oligoyzomys cinsi başka fare türleri de bu virüsü taşısa da en belirgin ve önemli
olan Uzun Kuyruklu Cüce Pirinç Sıçanı’dır.
3) Bu türlerin hepsi bu virüsü taşırmı ?
Aynı tür içinde her birey bu virüsü taşımaz.Eğer bu virüs ile enfekte olmuşsa bulaşma olur.
4) Bu fare türlerinin ortak özelliği nedir ?
Uzun Kuyruklu Cüce Pirinç Sıçanı,gece aktif ve çok iyi tırmanıcı,hızlı koşabiliyor.Çevik ve küçük faredir.
Uzun Tüylü Çimen Faresi ise gece ve gündüz aktiftir.Çok iyi tırmanıcı ve kazıcıdır.
5) Andes Virüs inkubasyon Süresi nedir ?
7-39 gün olduğu bildiriliyor.Ölüm Oranı % 40 civarındadır.
6) Andes Virüsü insandan insana bulaşırmı ?
Hanta Virüs türleri insandan insana bulaşmıyor.Sadece nadirde olsa sadece Andes Virüs türünün insandan insana bulaştığı yönünde çalışmalar var. Bu konuda daha fazla çalışma gerekebilir.
7) Yolcular bu virüsü nasıl kapmış olabilir ?
Inkübasyon süresi (Hastalık belirtisi ortaya çıkma süresi ) 7-39 gün olarak dikkate alındığında virüsü Arjantin’de gemiye binmeden önce almış olma olasılığı yüksek görünüyor.İlk yolcunun ( Hollanda’lı ) ölüm tarihi 11 Nisan,2026. Ölümünden 2 gün sonra eşi de vefat ediyor. Nitekim gemiye binmeden önce doğa içinde zaman geçirdikleri biliniyor.Doğa yürüyüşü ve kuş gözlemciliği bunlardan bazıları. Ama gemilerde fare açısından çok masum olmayabiliyor.
8) İnsanlarda Hastalık Belirtileri nedir?
Yüksek Ateş,şiddetli kas ağrıları ,ishal,başağrısı,üşüme-titreme,bulantı,kusma ilk
evrede görülür. Sonrasında akciğer ve kalp ve dolaşım sistemini etkiler.
9) Gemiler farelerin için neden cazip olabilir ?
Bol yiyecek,güvenli saklanma ortamları vardır. Doğal düşmanları ( yırtıcı .vs.) gemide yoktur.Kablolar,borular,insanların ulaşamadığı dar boşluklar vs. fazlasıyla vardır. Gemi limana yanaştığında çok rahat gemiye gelir.Kaldıki bu türler çok iyi tırmanıcı ve çok iyi koşabiliyor.Halat üzerinden de rahatlıkla geçebilirler.
10) Olayın gerçekleştiği MV Hondius gemisi farelere karşı önceden tedbir almış olabilir mi ?
Bunu bilmiyoruz. Gemi pest kontrol hizmetini profesyonel bir şirketten aldığını ispat etmek zorundadır.Bunu belgelemelidir.Hatta profesyonel bir şirkete bağlı bir pest kontrol elamanı gemide sürekli bulunmalıdır.
11) Gemide Rodent Kontrol ( Kemirgen Kontrol) nasıl olmalıdır?
a) Çöplerin açıkta değil, kapalı muhafaza edilmesi gerekir.
b) Mutfakta gıda ürünlerinin açıkta bırakılmaması gerekir.
c) Havalandırma sistemi iyi olmalıdır.
d) Fareler için, içine rodentisid (fare zehiri ) konulan Plastik Yem Kutuları yanında Mekanik Traplar (canlı yakalama sistemleri) duruma göre uygulanabilir.
e) Gemiye giriş yapan tüm koli ve gıda ürünleri,paletler vs.ciddi kontrol ile gemiye alınmalıdır.
12) Andes virüsü Avrupa’da varmı ?
Avrupa ve Türkiye’de bu virüs görülmemiştir;ancak uluslarası gemiler ile taşınma riski vardır.O yüzden Karantina Tedbirleri son derece önemlidir.Kontrol sırasında bulunan kemirgen türlerinin ve diğer zararlıların doğru tür tespiti çok önemlidir.Birden fazla kurumdaki akademisyenler incelemelidir.
13) Türkiye’de Andes Virüs vakası varmı ?
Hanta Virüs’ün en tehlikeli olan türü olan Andes Virüs’in ülkemizde ve Avrupa’da olmaması çok sevindirici.
14) Ülkemizde Hanta Virüs Vakası varmı ?
Gemide görülen Andes Virüsü ,çoğunluk Arjantin ve Şili’deki fare türleri taşıyor.Bu fare türleri bizde ve Avrupa’da yok. Bizde görülen ve bazı fare türlerinin taşıdığı Hanta virüs türleri HFRS (Hemorajik Ateş ve Böbrek Sendromu ) yapıyor.Etki şekilleri farklıdır.İnsandan insana bulaşma riski yoktur.
Ülkemizde 2017 yılında Düzce,2009 yılında Zonguldak,Bartın,2010 İstanbul Silivri’de görüldüğü bilimsel yayınlarda da var.Bu virüsün bilinçli yayılması imkanı çok zordur.Hijyen olmayan,havalandırılması zayıf şartlar bulaşma riskinde etkilidir.
15) Hanta Virüsün Tüm Türlerine karşı alınması gereken tedbirler Nelerdir ?
a) Restaurantlarda sürekli elinde süpürge ile dolaşan çalışanlar olmamalıdır.Soluma yoluyla enfekte olmuş farenin dışkı,idrarına maruz kalabiliriz.
b) Kediler restaurantlarda masalarda,marketlerde gıda ürünlerinin üzerinde oturuyor.Neredeyse her açılan kafe satış politikası olarak kedi alıyor. Kedilerin fare ile de beslendiği unutulmamalıdır.Avrupa ülkelerinde bunu göremezsiniz.Soğuk havalarda bu evcil hayvanları bırakmakta hayvan sevgisi olamaz.Bunu dile getirmekten çekinmek yerine uyarı niteliğinde söylemek gerekiyor.
c) Tüm tesislerin Rodent kontrol hizmetini Sağlık Bakanlığı onaylı,Biyosidal Ürün Uygulama Yetkisi’ne sahip Firmalardan seçmesi gerekiyor.İnternetten firmaların listesi bulunduğunuz ile göre çıkıyor.