Sosyal medya devleri zorda! ‘Bağımlılık makineleri’

Los Angeles’ta sosyal medya devlerine karşı “bağımlılık makineleri” tasarlamakla suçlanan tarihi dava başladı. ABD’nin California eyaletindeki Los Angeles Superior Court’ta 10–11 Şubat 2026 tarihlerinde görülen dava, Meta Platforms’a (Instagram ve Facebook’un sahibi), Google’ın YouTube’una ve daha önce benzer iddialarla adı geçen diğer teknoloji şirketlerine karşı açılmış en önemli davalardan biri olarak nitelendiriliyor. Dava, çocuk ve genç kullanıcıların ruh sağlığı üzerinde yarattığı etkiyle ilgili düzenlenecek yüzlerce benzer davaya emsal teşkil edebilir.

Davanın tahmini olarak 6–8 hafta sürmesi bekleniyor.

DAVACI VE İDDİALAR

20 yaşındaki davacı K.G.M, çocuk yaşta Instagram ve YouTube’u aşırı kullanmanın depresyon, kaygı, beden imajı sorunları ve intihar düşüncelerine yol açtığını öne sürüyor. Davacı avukatı Mark Lanier, şirketlerin çocuk beyinlerini hedef alacak şekilde “bağımlılık makineleri” kurduğunu ve bunu bilerek yaptığını savunuyor. Lanier, Meta ve YouTube’un iç belgelerinin kullanıcı etkileşimini artırmaya dönük hedefler içerdiğini söyledi ve bu belgelerde genç kullanıcıların açıkça hedef alındığını iddia etti.

ŞİRKETLER REDDEDİYOR

Meta ve YouTube’un avukatları iddiaları reddederek, davacının psikolojik sorunlarının sosyal medya kullanımından ziyade aile içi şiddet, istismar ve kişisel geçmiş gibi diğer faktörlere dayandığını savunuyorlar. Meta’nın avukatı Paul Schmidt, sosyal medya kullanımının kişinin yaşadığı zorlukların “arz-tetikleyicisi” olabileceğini kabul etmediklerini, ancak Instagram’ın tek başına K.G.M.’nin ruhsal durumunu belirleyen unsur olmadığını savundu. Şirketler ayrıca kullanıcı güvenliği için çeşitli araçlar sunduklarını, ebeveyn kontrolleri, içerik kısıtlama sistemleri ve bildirim sınırlamaları gibi özelliklerle genç kullanıcıları korumaya çalıştıklarını belirtiyorlar.

DAVA DEVAM EDİYOR

Davanın tahmini olarak 6–8 hafta sürmesi bekleniyor. Jüri tanıkların ifadelerini dinleyecek, uzman görüşleri, eski çalışanların açıklamaları ve ailelerin ifadeleri değerlendirilirken, üst düzey teknoloji yöneticilerinin de tanıklık yapması bekleniyor. Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta CEO’su Mark Zuckerberg, Instagram Başkanı Adam Mosseri ve YouTube CEO’su Neal Mohan’ın ifadeleri ilerleyen haftalarda mahkeme gündemine gelecek. Bu dava aynı zamanda ABD’de sosyal medya şirketlerine açılmış binlerce benzer davanın ilk somut örneği olarak görülüyor. Bu tür davalar, teknoloji şirketlerinin çocuk güvenliği konusundaki sorumluluklarını tartışmaya açıyor ve emsal teşkil etme olasılığı nedeniyle büyük önem taşıyor.

20 yaşındaki davacı K.G.M, çocuk yaşta Instagram ve YouTube’u aşırı kullanmanın depresyon, kaygı, beden imajı sorunları ve intihar düşüncelerine yol açtığını öne sürüyor.

YENİ BİR OLGU

Çocuk ve genç psikiyatristi Prof. Dr. Veysi Çeri, Haber Global Web Özel’e sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkileriyle ilgili uyarılarda bulundu:

“Sosyal medya görece yeni bir olgu olduğu için, çocukların ruhsal gelişimi üzerindeki etkilerini anlamak zaman alıyor. Artan araştırmalar, sosyal medyanın çocukların ruhsal yapısı ve beyin gelişimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini gösteriyor. Özellikle 2000 sonrası doğan kuşağın, önceki nesillere kıyasla bazı bilişsel becerilerde gerilediği gözlemlenmiş. Bunun en önemli nedenlerinden biri, çocukların aşırı sosyal medya kullanımına maruz kalmasıdır.”

EVE KAPATIYOR

“Bizim gözlemlerimiz de, sosyal medyaya yoğun şekilde maruz kalan çocuklarda davranış sorunlarının arttığını, empati ve merhamet duygularının azaldığını ortaya koyuyor. Davranış sorunları bağımlılıkla birleştiğinde daha ciddi hâle geliyor. Kendini evden çıkarmayan, ekran başında neredeyse tüm zamanını geçiren bir nesil gelişiyor. Önümüzdeki 10 yıl içinde çocuklar ve gençlerle ilgili en büyük sorunlardan birinin bu olacağını düşünüyoruz.”

[email protected]

Kaynak: Web Özel