Leonardo da Vinci’nin 500 yıl önceki öngörüsü bilim insanlarınca doğrulandı

Leonardo da Vinci, bir kalbi yakından inceleyip disekte ettikten sonra, dantel ve kar tanesine benzeyen ince trabekülleri çizmişti.

Yaklaşık 500 yıl önce kalbin yapısını “harikulade bir araç” olarak tanımlayan Leonardo da Vinci’nin gözlemleri, bugün modern bilim tarafından doğrulanıyor. Kalp hâlâ araştırılmaya devam eden bir organ olmayı sürdürürken, duyguların kalp sağlığı üzerinde olumsuz ve olumlu etkileri olduğu da bilimsel olarak ortaya konmuş durumda.

Trabeküller nedir?

Araştırmacılar, Leonardo’nun ilk kez detaylı şekilde tanımladığı kalpteki “trabekül” adı verilen yapıların işlevini nihayet çözmeye başladı. Bunun için fraktal teori, manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve yoğun bilgisayar analizleri kullanıldı.

Sonuçlara göre, kar tanesine benzeyen bu dallanmış kas yapıları, kalp hastalıkları riskinde rol oynuyor.

Nature dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar şöyle diyor:

“İnsan kalbinin iç yüzeyi, karmaşık bir kas lifleri ağıyla kaplıdır ve bunun embriyonik gelişimin bir kalıntısı olduğu düşünülmektedir. Ancak yetişkinlerde bu trabeküllerin işlevi ve genetik yapısı tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada UK Biobank veritabanındaki 18.096 katılımcı üzerinden fraktal analiz kullandık.”

Leonardo’nun öngörüsü

Leonardo da Vinci, trabekülleri çizmeden önce kalbi incelemiş ve bu yapıları ağaca benzeyen dallı bir sistem olarak yorumlamıştı. Bu yapının, kanın küçük damarlar içinde dolaşarak sıcak kalmasını sağlayan bir tür “ağ sistemi” olduğunu öne sürmüştü.

Kalp performansıyla bağlantı

Bilim insanları, farklı hastaların görüntülerini inceleyerek trabeküllerin yapısal özellikleri hakkında önemli sonuçlara ulaştı.

“Biyomekanik simülasyonlar ve insan verileriyle, trabeküler yapının kalp performansını belirleyen bir faktör olduğunu gösteriyoruz,” diyen araştırmacılar, bazı trabekül yapılarının kalp-damar hastalıkları riskini artırdığını belirtiyor.

Genetik bağlantı

Araştırmada ayrıca 16 önemli gen bölgesi (lokus) tespit edildi. Bu genler, kan akışıyla ilgili özellikler ve hücre iskeletinin dallanma düzeniyle bağlantılı.

Trabeküllerin nasıl oluştuğu ve çalıştığı incelenirken, aynı zamanda vücuttaki diğer hücrelerin davranışlarını anlamaya da katkı sağlandı.

Fraktal yapı ve doğa

Fraktal analiz; haritacılıktan botaniğe, telekomünikasyondan doğa bilimlerine kadar birçok alanda kullanılıyor. Tıpkı bir ağacın dallanması gibi, trabeküller de giderek daha küçük yapılara ayrılıyor ve bu fraktal yapı, kalbin işleyişine dair önemli ipuçları sunuyor.

Bu karmaşık çalışma, bir kez daha Leonardo da Vinci’nin bilimsel dehasını gözler önüne serdi.