Zaman Trump için daralıyor
Zaman Trump için daralıyor
TİK TAK TİK TAK
Ancak, Trump’ın önünde endişe etmesi gereken bir başka zaman sınırı bulunuyor.
Tahran’ın Hürmüz’ü kapatma hamlesine ABD yönetimi ablukayla yanıt verirken son günlerde karşılıklı gemi alıkoyma operasyonlarıyla tırmanan gerilim, petrol fiyatlarının 106 doları aşmasına neden oldu. ABD’de savaş karşıtlığı artarken, vergilerle alınan milyarlarca doların savaşlara aktarılmasına karşı tepkiler de giderek artıyor.
ABD’de 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası’na göre Trump’ın İran operasyonu için Kongre onayı olmadan yapabileceği 60 günlük süre, 1 Mayıs’ta dolacak. ABD Başkanı, Kongre’den askeri gücün kullanımını “kaçınılmaz askeri gereklilik” gerekçesiyle 90 güne kadar uzatmayı talep edebilir. Trump’ın bundan sonra savaşı sürdürmesi için ABD Kongresi’nin iki kanadı Temsilciler Meclisi ve Senato’nun ortak onayını alması gerekiyor.
KONGRE ONAYI GEREK
İran’a karşı resmi bir savaş ilan etmeyen Trump, operasyonu 2 Mart’ta Kongre’ye bildirmişti. Cumhuriyetçi Parti, Kongre’nin her iki kanadında da çoğunlukta. Savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana Demokratların öncülüğünde Senato’ya savaşın yasadışı olduğu ve yeterli gerekçeye dayanmadığı nedeniyle Trump’ın yetkilerini sınırlandırmak için sunulan yasa tasarısı, sonuncusu Çarşamba günü olmak üzere 5 defa reddedildi.
Her ne kadar 60 günlük yasal süre içinde Trump’a engel olmasa da birçok Cumhuriyetçi üye, bu tarih sonrası savaş yetkisi için Kongre oylaması gerekeceğine dikkat çekiyor. Senato’daki Cumhuriyetçiler arasında askeri harekatın devamı için Kongre onayı gerekip gerekmediği konusunda da görüş ayrılıkları yaşanıyor.
PARTİSİ ‘OYLAMA’ DİYOR
Alaska Senatörü Lisa Murkowski, Kuzey Karolina Senatörü Thom Tillis, Maine Senatörü Susan Collins ve Utah Senatörü John Curtis’ten oluşan bir grup Cumhuriyetçi, Trump’ın gelecek ay askeri operasyonları azaltmaya başlamaması halinde Kongre’nin savaşı yetkilendirme konusunu oylaması gerektiğine dikkat çekiyor.
Trump’ın saldırılarına destek veren Curtis, yakın zamanda yaptığı bir paylaşımda, 60 günlük süre sonrası Kongre onayı olmazsa desteğini çekeceğini belirterek bu pozisyonunu “anayasal ve tarihsel gerekçelerle aldığını” söylemişti.
Trump’ın önünde, kendisi ve seleflerinin de başvurduğu “Başkomutanı” sıfatıyla ordunun başında olan ABD Başkanı’na askeri operasyonlar düzenlemesi için yetkiler tanıyan seçenekler bulunuyor. “Askeri Güç Kullanma Yetkisi” (AUMF) adlı yasa, Kongre onayını gerektirse de tanıdığı geniş yetkiler nedeniyle sık sık tartışmaların odağında.
ETRAFINDAN DOLANABİLİR
AUMF, ilk olarak 11 Eylül saldırıları sonrası dönemin ABD Başkanı George H. W. Bush tarafından Afganistan işgali için yasal zemin olarak kullanıldı. Ardından Bush, 2002 yılında Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin’i devirmek ve 2003 işgali için AUMF’ye başvurdu. Trump, ilk başkanlık döneminde de İran Devrim Muhafızları Komutanı Kasım Süleymani’nin Bağdat’taki suikastı için bu yasayı kullandı.
Ancak kasım ayında yapılacak ara seçimler yaklaşırken Trump’ın attığı adımlarla giderek eriyen halk desteği, Cumhuriyetçi Parti içinde de endişeleri artırıyor. Senato Çoğunluk Lideri John Thune ve Senato Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı James Risch, İran’a karşı AUMF’yi tanıyacak bir karar tasarısını yakın zamanda genel kurula getirmeyi planlamadıklarını belirtmişti.
Savaşın günlük maliyeti 1 milyar dolar
Amerikan The New York Times (NYT), ABD’nin İran’la yaşanan çatışmalar nedeniyle günlük yaklaşık 1 milyar dolara ulaşan bir savaş maliyetiyle karşı karşıya olduğunu yazdı. Trump’ın hedefindeki gazete, İran’la çatışmalar Pentagon’un mühimmat stoklarını hızla tüketirken ABD’nin Çin ile olası bir çatışma için ayırdığı stratejik rezervlerin de alarm verdiğini ileri sürdü. Haberde, savaşın başlamasından bu yana ABD’nin toplam harcamasının 28 ila 35 milyar dolar arasında olduğu kaydedildi.
TRUMP’IN HEDEFİNDE
Amerikan basınında Trump’ın “savaştan çıkış yolları aradığına” yönelik haberlere ilişkin NYT ve CNN’e atıfta bulunan Trump, bu tür medya kuruluşlarının kendisini İran konusunda “zayıf” göstermeye çalıştığını öne sürerek, bu haberlere itibar edilmemesi gerektiğini söyledi. Trump, “İran’la olan savaşı (eğer buna savaş denebilirse!) bitirmek için ‘sabırsızlandığımı’ düşünenlere şunu belirtmek isterim, ben muhtemelen bu pozisyonda bulunmuş en az baskı altında olan kişiyim” dedi.
NATO’da İran gerilimi: İspanya’yı cezalandırmak istiyor
ABD Savaş Bakanlığı’ndan (Pentagon) sızan bir iç yazışma, Donald Trump yönetiminin İran’a karşı savaşa destek vermeyen NATO müttefiklerini cezalandırmak için çeşitli senaryolar üzerinde çalıştığını ortaya koydu. Reuters’ın haberine göre Trump, İran savaşında ABD’ye destek olmadıkları gerekçesiyle “zor ülke” olarak tanımlanan İspanya’nın ittifaktan uzaklaştırılmasını ve İngiltere’nin Falkland Adaları üzerindeki hak iddiasını tanımaktan vazgeçmeyi değerlendiriyor. Bir NATO yetkilisi BBC’ye, ittifakın kurucu antlaşmasının “NATO üyeliğinin askıya alınması ya da ihraç edilmesine ilişkin herhangi bir hüküm öngörmediğini” söyledi.
ABD’nin savaş politikalarına karşı tutumuyla öne çıkan İspanya Başbakanı Sanchez de “Resmi belgelerle çalışırız” diyerek “ülkesinin müttefikleriyle tam işbirliğini, ancak uluslararası hukuk çerçevesinde desteklediğini” kaydetti.
‘İran’ı Devrim Muhafızları yönetiyor’
Amerikan New York Times (NYT), İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in “onay makamına” dönüştüğünü ve ülkeyi İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) yönettiğini öne sürdü. NYT’ye konuşan kaynaklar, Hamaney’in “zihinsel olarak aktif” olduğunu ancak sağlık durumu nedeniyle karar alma yetkisini geçici olarak Devrim Muhafızları komutanlarına devrettiğini söyledi.
ONAY MAKAMI
NYT’ye konuşan kaynaklar, Hamaney’in doğrudan karar alma süreçlerinden büyük ölçüde çekildiğini, yönetimin IRGC komutanlarından oluşan bir “danışma kurulu” üzerinden yürütüldüğünü, bu yapıda generallerin giderek “en baskın unsur” haline geldiğini öne sürdü. Haberde, Hamaney’in dış dünyadan gelen bilgileri yalnızca el yazısı notlar aracılığıyla aldığı, doğrudan görüşmeler yapmadığı ve iletişimin yazılı mesajlar ile kuryeler üzerinden sağlandığı iddia edildi.
Lübnan’ ateşkesi uzatıldı işgal ve ihlaller sürüyor
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki süreçle paralel ilerleyen İsrail ve Lübnan arasındaki ateşkesin üç hafta daha uzatıldığını duyurdu. İki ülke büyükelçilerinin Beyaz Saray’da yaptıkları görüşme sonrası ateşkesi uzatma kararının alındığını kaydeden Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’u Beyaz Saray’da ağırlamayı dört gözle beklediğini söyledi. Trump, iki liderin “düşünmesi gereken bir Hizbullah meselesi olduğunu” kaydetti. Hizbullah, İsrail güçlerinin Lübnan’ın güneyindeki bazı bölgeleri işgal etmeye devam etmesi nedeniyle Washington’da görüşmeler yapılmasına karşı çıkarken örgüt, “asla silah bırakmayacağını” söylüyor.
İranlı Bakan Pakistan yolcusuPakistan kaynakları, İran Dışişleri Bakanı Arakçi’nin ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı ablukası nedeniyle çıkmaza giren müzakerelerin merkezi olan Pakistan’ın başkenti İslamabad’a bugün geleceğini duyurdu. Bu ziyaret sonucunda ABD ile barış görüşmelerinin yapılması öngörülüyor. Güvenlik ve diplomatik hazırlıkların da İslamabad’da sürdüğü belirtilirken, kaynaklar ABD’ye ait lojistik ve güvenlik ekibinin olası görüşmeler öncesinde şehre ulaştığını doğruladı.
