Türkiye, Orta Koridor’un faydalarını Kazakistan’la hedefliyor

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev ile Astana’da düzenlediği ortak basın toplantısında, “Kazakistan’dan Türkiye üzerinden küresel pazara daha fazla petrol taşımayı hedefliyoruz” dedi.

Erdoğan Çarşamba günü Astana’ya geldi ve Perşembe günü Tokayev tarafından resmi olarak karşılandı. Tören ve Tokayev ile baş başa görüşmelerin ardından Erdoğan, Kazakistanlı mevkidaşı ile birlikte Türkiye-Kazakistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin altıncı toplantısına başkanlık etti.

Daha sonra Tokayev tarafından yerli ve yabancı bilim adamlarının, devlet ve halk figürlerinin yanı sıra vatandaşların ulusal devletliğe, kamusal-siyasi, sosyal, kültürel ve insani alanlara önemli katkılarını takdir eden Hoca Ahmed Yesevi Nişanı ile ödüllendirildi. Erdoğan, adını günümüz Kazakistan’ının Sayram kentinde doğmuş etkili bir Türk şairi ve Sufi mistiğinin adını taşıyan yeni oluşturulan Tarikat’ın ilk alıcısı oldu.

Erdoğan’a gezisinde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Savunma Bakanı Yaşar Güler, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran’ın da aralarında bulunduğu üst düzey Türk yetkililer eşlik etti. Astana’daki temaslarını tamamlayan Erdoğan’ın, Cuma günü Türk Devletleri Teşkilatı’nın (OTS) gayrı resmi zirvesine katılmak üzere Kazakistan’ın güneyindeki Türkistan kentine gitmesi planlanıyor.

Basın toplantısında Erdoğan, Tokayev’e misafirperverliğinden dolayı teşekkür ederek, iki ülkenin “çok sayıda belge” imzaladığı işbirliği konseyi toplantısını memnuniyetle karşıladı.

Erdoğan, daha sonra Tokayev’le birlikte Türk-Kazak İş Forumu’na katılacağını ifade ederek, “Görüşmelerimizde ticaret, ulaştırma, enerji, sağlık, madencilik, kültür, eğitim, teknoloji ve savunma sanayi gibi pek çok alandaki işbirliğimizi kapsamlı bir şekilde ele aldık. İş dünyamızı Kazakistan’da yatırımları artırmaya ve ikili ilişkilerimizi güçlendirecek bağlar kurmaya teşvik etmeye devam ediyoruz.”

Erdoğan, “Umarım iki ülke iş insanları arasında daha fazla işbirliklerinin oluşmasına şahit olacağız. Bugün ayrıca askeri ve savunma sanayii iş birliğimizi geliştirecek, ticari ve yatırım ilişkilerimizi katlanarak genişletecek projeleri de görüştük.” dedi.

İki ülke Perşembe günü 13 anlaşma imzaladı. Bunlar arasında ikili yatırımlara yönelik karşılıklı teşvik, kültür merkezleri kurulmasına ilişkin anlaşma, adli yardım anlaşmalarında değişiklik yapılması, ortak burs programı, Türkiye Maarif Vakfı tarafından Kazakistan’da iki okul kurulmasına ilişkin mutabakat zaptı, Kazakistan ile Türk TAV Holding arasında Almatı Uluslararası Havalimanı’nın genişletilmesine yönelik yatırım anlaşması, Kazakistan ile Türkiye’nin YDA İnşaat şirketi arasında hastane inşaatına ilişkin iş birliği anlaşması, iki ülkenin kamu yayıncıları arasında mutabakat zaptı, iki ülke arasında iş birliği anlaşması yer alıyor. KazMunayGas ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) arasında petrol sahalarına ilişkin mutabakat zaptı, KazMunayGas ile TPAO arasında ortak petrol ve gaz projelerinin geliştirilmesine yönelik mutabakat zaptı, Astana Uluslararası Finans Merkezi ile İstanbul Finans Merkezi arasında mutabakat zaptı ve Anka insansız hava araçlarının üretimi ve bakımına yönelik ortak girişim kurulmasına ilişkin anlaşma imzalandı.

Erdoğan, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi yönünde attıkları son adımlarda Kazakistan’ın özel bir yere sahip olduğunu söyledi. “Kazakistan ham petrol ihracatçılarının önde gelenlerinden biri ve biz, ülkemiz üzerinden küresel pazara daha fazla Kazak petrolü sevk etmeyi hedefliyoruz. İpek Yolu’nun bugünkü eşdeğeri olan Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru’nun önemi arttı. Kazakistan ve diğer ortaklarımızla birlikte, sadece mal taşımacılığını değil, enerji kaynaklarının da Batı’ya sevkiyatını teşvik etmeye devam ediyoruz.”

Cumhurbaşkanı, Türkiye’nin “dil, fikir ve iş birliği” ilkesiyle Doğu Akdeniz’den Orta Asya’ya yeni köprüler kurmaya kararlı olduğunu söyledi.

“Türk dünyasının ortak kültür hazinelerini, büyük şahsiyetlerin fikirlerini, eserlerini ve manevi mirasını gelecek nesillere aktarmayı ortak sorumluluğumuz olarak görüyoruz.”

Erdoğan ayrıca, Türkiye’nin güneyinde Şubat 2023’te yaşanan depremlerden sonra tüm ulusun tanık olduğu iki ülke arasındaki samimi bağları da övdü. “Bu zor zamanlarda Kazak kardeşlerimizin, Kazakistan devletinin desteğini her zaman hissettik” dedi. İki cumhurbaşkanı, daha önce de Kazakistan’ın depremden etkilenen Nurdağı ilçesinde yaptırdığı okulun açılış törenine uzaktan katılmıştı. Okul, Hoca Ahmed Yesevi’nin adını almıştır.

Cuma günkü OTS zirvesinde Erdoğan, Türkiye’nin Kazakistan’ın “en başından beri” Türk dünyasının entegrasyonuna yaptığı değerli katkılardan dolayı minnettar olduğunu söyledi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) zirvede gözlemci devlet olarak temsil edilmesinden de memnuniyet duyduklarını söyledi. KKTC uluslararası alanda tanınmıyor ve Ankara, bölünmüş Kıbrıs adasında bulunan devletin küresel çapta tanınması için tüm çabaları seferber ediyor.

Tokayev ise basın toplantısında ikili ilişkilerin gelişmesinde Erdoğan’ın “büyük payı” olduğunu söyledi. “Türkiye siyasi nüfuzu, ekonomisi ve uluslararası itibarı güçlü bir ülkedir” dedi.

Türkiye’nin Kazakistan’ın önemli bir stratejik ortağı olduğunu ve iki ülkenin “yüzyıllara dayanan kardeşlik bağları, kültürel ve manevi değerlerle birleştiğini” belirtti.

“Hedeflerimiz aynı, istikametimiz aynı. En önemli görevimiz milletlerimiz arasındaki dayanışmayı güçlendirmek ve refah seviyesini geliştirmektir.”

Tokayev, parlamentolar arasındaki ilişkilerin de geliştiğini belirterek, “iki ülke arasında çok boyutlu işbirliğinde son yıllarda büyük bir ivme” olduğunu övdü. Konseyin altıncı toplantısının “çok verimli” geçtiğini belirtti. “Ortaklığımıza daha fazla ivme kazandırmak için öncelik alanlarımızı belirledik. Siyasi, ticari, ekonomik ve kültürel ilişkilerimizi güçlendirme konusunda mutabakata vardık ve gelecekteki işbirliği hedeflerimize temel oluşturacak belgelere imza attık.”

Türkiye’nin Kazakistan’daki en büyük yatırımcılar arasında yer aldığını ve Türk iş adamlarının bugüne kadar Kazakistan’da 6 milyar dolarlık yatırım yaptığını söyleyen Cumhurbaşkanı, Kazakistan’ın Türkiye’deki yatırımlarının ise 2,5 milyar dolar civarına ulaştığını ifade etti. He underlined that some 4,000 Turkish firms operated in Kazakhstan and that this was a solid indicator of “long-term partnership.”

“Ticaret hacmi 5 milyar doları aştı ve ekonomilerimizin potansiyeli göz önüne alındığında bunu artırmak için her türlü fırsata sahibiz” dedi. He noted that they were already ready to support Turkish investors and invited companies to take part in long-term, major strategic projects.

“Yeni Anayasa tüm mülkiyet haklarını koruyor, yabancı yatırımcıların haklarını koruyor. Türk kardeşlerimiz Altın Vize programımızdan yararlanabilirler” dedi.

Tokayev, Erdoğan’ın Orta Koridor’a ilişkin sözlerini yineledi. “Mevcut jeopolitik ortamda ulaşım ve lojistiğin stratejik önemi arttı. Ülkelerimiz arasında mal taşımacılığı istikrarlı bir şekilde ilerledi. Geçen yıl demiryolu taşımacılığı yüzde 35, kara taşımacılığı ise yüzde 5 arttı. Ülkelerimiz doğu ile batıyı birbirine bağlayan köprüler ve bu ortak avantajımızı kullanmalıyız.”