Savaş, yaptırımlar, enflasyon İran ekonomisi iflasın eşiğinde
İran ekonomisi, son dönemde artan saldırılar, uzun süredir devam eden yaptırımlar ve iç ekonomik dengeler nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor. Güncel ekonomi analizlerine göre ülke, özellikle enerji altyapısı, dış ticaret ve enflasyon alanlarında zorluklarla karşı karşıya kalmış durumda. “Rudaw Business” tarafından; küresel ekonomi kuruluşları ve İran kurumlarının verileri karşılaştırılarak yapılan kapsamlı değerlendirmelere göre, ağır ekonomik kayıplar ülkeyi iflasa sürükleyebilir. Söz konusu analizde enerji altyapısı ve sanayi üretim tesislerinin zarar gördüğü, bunun da ihracat kapasitesini zayıflattığı ifade ediliyor. Aynı habere göre İranlı yetkililer, toplam ekonomik kayıpların yüz milyarlarca dolara ulaşabileceğini değerlendiriyor.
IMF verileri, İran’ın kamu maliyesinde petrol gelirlerine yüksek bağımlılığın devam ettiğini ve bütçe dengesinin dış şoklara karşı hassasiyetini koruduğunu ortaya koyuyor.
GIDA TEMEL SORUN
İran Merkez Bankası verilerine göre ülkede uzun süredir yüksek enflasyon kalıcı bir ekonomik sorun haline gelmiş durumda. Özellikle gıda, ulaşım ve enerji fiyatlarında görülen artışlar, hane halkının satın alma gücünü ciddi şekilde düşürüyor. Yerel piyasalarda döviz kuru oynaklığı da fiyat istikrarını zorlaştıran temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
YATIRIMLAR BİTTİ
Dünya Bankası’nın güncel İran verisine göre İran ekonomisi, yaptırımlar nedeniyle küresel finans sistemine sınırlı erişim sağlıyor. Bu durum yabancı yatırım girişlerini önemli ölçüde azaltıyor. Aynı rapor, ekonomik büyümenin enerji ihracatına bağımlı yapısı nedeniyle dış şoklara karşı kırılgan kaldığını vurguluyor.
UCUZ PETROL KURTARMADI
Rudaw’ın daha önceki analizlerinde de belirtildiği üzere İran, uzun süredir uluslararası yaptırımlar nedeniyle indirimli petrol ihracatı ve sınırlı finansal kanallar üzerinden ticaret yapmak zorunda kalıyor. Bu durum, özellikle bütçe gelirlerinde dalgalanmalara yol açarken, kamu harcamaları üzerinde baskı oluşturuyor.
DÖVİZDE DALGALANMA
Değerlendirmelere göre bölgesel ticaret açısından bakıldığında ise İran’ın özellikle Irak Kürt Bölgesi ve komşu ülkelerle yürüttüğü ticaret, ekonomik hayatta önemli bir yer tutuyor. Ancak Rudaw’a konuşan ticaret temsilcileri, sınır ticaretinin zaman zaman yaptırımlar ve para birimi dalgalanmaları nedeniyle istikrarsız hale geldiğini belirtiyor.
DIŞ TİCARET ENGELİ
Ekonomistler, İran ekonomisindeki temel sorunların başında petrol gelirlerine aşırı bağımlılık, finansal izolasyon ve üretim sektöründeki yapısal zayıflıkların geldiğini ifade ediyor. Bu durumun, ekonomik çeşitlenmeyi sınırladığı ve uzun vadeli büyüme potansiyelini baskıladığı değerlendiriliyor. Ekonomik göstergeler, kısa vadede toparlanmanın sınırlı kalabileceğine işaret ederken, yapısal reform ihtiyacının devam ettiği vurgulanıyor.
Ekonomistlere göre İran ekonomisi, yüksek enflasyon, dış ticaret engelleri ve bölgesel jeopolitik baskılar arasında yol almaya çalışıyor.
KISMİ TOPARLANMA
İran İstatistik Merkezi ve İran Petrol Bakanlığı’nın son dönem yayımladığı verilere göre ise, ülkenin petrol ihracatında son yıllarda dalgalı ancak kısmi bir toparlanma eğilimi gözleniyor. Buna rağmen satışların büyük bölümünün indirimli fiyatlar ve sınırlı ödeme kanalları üzerinden gerçekleştiği belirtiliyor. Aynı verilere göre doğal gaz üretimi iç tüketimi karşılamada kritik rol oynarken, özellikle kış aylarında artan enerji talebi nedeniyle iç şebekede zaman zaman arz baskısı oluşabiliyor.
Kaynak: Web Özel