Pekin ve Yeni Delhi hedefleri! Çok kutuplu dünyada iki zirve
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’deki temaslarının yankısı sürerken, BRICS ülkelerinin dışişleri bakanları da, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de küresel krizlerin yoğunlaştığı bir dönemde bir araya geldi. İki gün süren toplantının ana gündemini “İran’da savaşın tırmanması, petrol arzındaki dalgalanmalar ve genişleyen BRICS yapısı içinde artan siyasi görüş ayrılıkları” oluşturdu. Toplantıya, BRICS’in kurucu üyeleri olan Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika ile birlikte son genişleme sürecinde birliğe katılan Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya ve Endonezya gibi ülkeler de katıldı. Çin ve Hint medya organları zirvedeki gündemlere mercek tutarken, diplomatik kaynaklar, BRICS için “küresel ağırlığı artıyor” yorumunu yapıyor.
Yeni Delhi’deki BRICS dışişleri bakanları toplantısı, küresel krizlerin ortasında düzenlendi.
ORTAK KINAMA OLMADI
Toplantının en kritik başlığı “İran merkezli çatışmanın bölgesel ve küresel etkileri” oldu. İran tarafı, çatışmaların “uluslararası hukuk ihlali” olduğunu savunarak blokun daha güçlü bir dayanışma göstermesi gerektiğini ifade etti. Ancak “AsiaOne” kaynaklarına göre BRICS içinde ortak bir kınama metni üzerinde uzlaşma sağlanmasının zor olduğu belirtiliyor. Özellikle bazı üyelerin, doğrudan taraf belirleyen ifadelerden kaçınmak istediği aktarılıyor.
MALİYET BASKISI OLUŞTU
Piyasa analistlerine göre Orta Doğu’daki gerilimler küresel petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı yaratmaya devam ediyor. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrolün risk altında olduğu senaryolar, enerji piyasalarında hareketliliği artırmış durumda. Toplantıda, petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın hem üretici hem de tüketici BRICS ülkeleri üzerinde farklı etkiler yarattığı vurgulandı. Değerlendirmelere göre enerji ihracatçısı ülkeler fiyat artışından kısa vadeli kazanç sağlarken, Hindistan ve Çin gibi büyük ithalatçılar maliyet baskısıyla karşı karşıya kalıyor.
ORTAK DIŞ POLİTİKA
‘AsiaOne’ın toplantı değerlendirmesine göre, BRICS’in son yıllarda hızlı genişlemesi, blok içindeki siyasi uyumu daha kırılgan hale getirdi. İran, Körfez ülkeleri ve farklı jeopolitik eksenlerde yer alan devletlerin aynı çatı altında bulunması, ortak dış politika üretimini zorlaştırıyor. Platforma konuşan diplomatik kaynaklar, özellikle üç ana gerilim hattının öne çıktığını belirtiyor. Bunlar şöyle ifade ediliyor: “Çin ile Hindistan arasındaki stratejik rekabet var. İran ile Körfez ülkeleri arasındaki bölgesel gerilim, Rusya ile Batı ülkeleri arasındaki devam eden siyasi kriz etkiliyor.“
DOLAR BAĞIMLILIĞI
Özellikle Hindistan basınına göre, ev sahibi Hindistan, toplantıda “daha dengeli bir diplomatik çizgi” izleyerek hem Batı ile ilişkilerini korumaya hem de “Küresel Güney” ülkeleri arasında liderlik rolünü güçlendirmeye çalışıyor. Financial Times’taki değerlendirmelere göre ise, BRICS ülkeleri arasında uzun süredir tartışılan “dolar bağımlılığının azaltılması” konusu da Yeni Delhi’deki toplantıda yeniden gündeme geldi. Rusya ve Çin yerel para birimleriyle ticaretin artırılması fikrine destek verirken, Hindistan ve bazı yeni üyelerin daha temkinli davrandığı belirtiliyor.
İran savaşı, enerji güvenliği ve ekonomik belirsizlikler zirvenin öne çıkan gündemleri oldu.
ORTAK PARA BİRİMİ
Uzmanlara göre, kısa vadede ortak bir BRICS para birimi ya da tek finansal sistem oluşturulması gündemde yer almıyor; ancak yerel para kullanımının artması yönünde kademeli adımlar tartışılıyor. ‘AsiaOne’daki değerlendirmede “Yeni üyelerle birlikte BRICS artık sadece ekonomik bir platform değil, aynı zamanda farklı bölgesel krizleri içinde barındıran çok katmanlı bir diplomatik yapı haline geldi” deniliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel