Aşırı sağın ve sosyalistlerin zaferi! Almanya’da siyasi merkez dağılıyor
Almanya’nın başkenti Berlin’de 20 Eylül’de yapılan eyalet meclisi seçimlerinin kazananı Sol Parti oldu. Türk kökenli Elif Eralp’in başbakan adayı olarak yarıştığı Sol Parti, yüzde 25,7 oy alarak Berlin’de ilk kez bir eyalet seçimini birinci tamamladı. Parti 2023 seçimlerinde yüzde 12,2 oy almıştı. 45 yaşındaki Eralp’in kampanyasının merkezinde Berlin’deki konut ve kira sorunu yer aldı. Eralp, özel konut şirketlerinin elindeki konut stokunun kamulaştırılması yönündeki taleplerini kampanya boyunca öne çıkardı. Seçimin ardından Eralp, hükümet kurabilmek için SPD ve Yeşiller ile görüşmeye hazır olduklarını açıkladı. Sol Parti’nin birinci çıkması Eralp’i Berlin’in yeni yönetici belediye başkanı olabilecek isimler arasına taşıdı. Ancak göreve gelmesi için eyalet meclisinde yeterli çoğunluğu oluşturması gerekiyor.
CDU VE SPD GERİLEDİ
Berlin’de mevcut CDU-SPD koalisyonu seçim sonucuyla birlikte çoğunluğunu kaybetti. CDU yüzde 18,8 oyla ikinci olurken, AfD yüzde 16,3, Yeşiller yüzde 14,3, SPD ise yüzde 12,1 aldı. CDU’nun 2023’teki yüzde 28,2’lik oy oranıyla karşılaştırıldığında kaybı yaklaşık 9,4 puan oldu. SPD de 2023’teki yüzde 18,4’lük oyunun ardından yüzde 12,1’e geriledi. Berlin’de Sol Parti’nin yükselişiyle birlikte CDU ve SPD’nin oluşturduğu mevcut hükümet modelinin devamı mümkün olmaktan çıktı. Yeşiller, Sol Parti ve SPD ile yeni bir hükümet seçeneği üzerinde görüşmeye hazır olduklarını açıkladı.
Almanya için Alternatif (AfD) Berlin başbakan adayı Kristin Brinker ve AfD eş lideri Alice Weidel, eyalet seçimlerinin ardından Berlin’de basın toplantısına katıldı.
BERLİN’İN DOĞUSUNDAN BUGÜNÜN SOLUNA
Berlin seçimlerinin bir başka dikkat çekici tarafı, Sol Parti’nin tarihsel geçmişi oldu. Parti, eski Doğu Almanya’nın iktidar partisi olan SED’nin siyasi devamı kabul edilen PDS’den doğdu. Sol Parti’nin bu kez Berlin’in tamamında yüzde 25,7 ile birinci olması, partinin eski Doğu Berlin’deki geleneksel tabanının ötesinde bir sonuç elde ettiğini gösterdi. Alman kamu yayın kuruluşu ARD’nin seçim değerlendirmesinde de partinin oyunu iki katından fazla artırdığı ve Berlin’de tarihindeki en yüksek sonuca ulaştığı belirtildi.
MECKLENBURG-VORPOMMERN’DE AFD BİRİNCİ
Berlin’deki tablonun aksine, eski Doğu Almanya’nın tamamının parçası olan Mecklenburg-Vorpommern’de birinci parti AfD oldu. AfD yüzde 38,2 oy aldı. SPD yüzde 35,5 ile ikinci sırada kaldı. AfD’nin oy oranı 2021’deki yüzde 16,7’nin iki katından fazla yükseldi. CDU ise yüzde 4,9 ile eyalet parlamentosuna giremedi. Alman basınında sonuç, CDU açısından tarihi bir yenilgi olarak değerlendirildi; parti ilk kez bir eyalet parlamentosunun dışında kaldı.
SAĞDA AFD, SOLDA SOL PARTİ
İki seçimden çıkan tablo, Almanya’daki siyasi merkez tartışmasını da yeniden gündeme getirdi. Berlin’de Sol Parti’nin yükselişi, Mecklenburg-Vorpommern’de AfD’nin birinci olması ve CDU’nun iki eyalette de gerilemesi, seçim sonrası değerlendirmelerde siyasi yelpazenin iki tarafındaki partilerin güç kazanması şeklinde ele alındı. Mecklenburg-Vorpommern’de AfD’nin yükselişinde, seçim araştırmalarına göre yalnızca CDU’dan değil SPD’den gelen oylar da etkili oldu. AfD’nin yaklaşık 50 bin eski SPD seçmeninin oyunu aldığı belirlendi. Berlin’de ise Sol Parti, 2023’teki yüzde 12,2’lik oyunu yüzde 25,7’ye çıkardı. Böylece Almanya’nın başkentinde hükümeti oluşturan CDU ve SPD’nin toplam oyları, yeni bir hükümet kurmaya yetecek çoğunluğu sağlayamadı.