Neoliberalizmin krizi, İngiltere’de ırkçı parti yükseldi
Birleşik Krallık’ta 8 Mayıs’ta yapılan yerel seçimler İngiliz siyasetinde son yılların en büyük kırılmalarından birine işaret etti. Sonuçlara göre aşırı sağcı Nigel Farage liderliğindeki Reform UK, yüzlerce yerel meclis sandalyesi kazanırken, İşçi Partisi ve Muhafazakar Parti ağır kayıplar yaşadı. Analistler, ortaya çıkan tabloyu “İngiltere’de iki partili sistemin çözülüşü” olarak değerlendirdi. Diğer yandan Almanya’dan Fransa ve İtalya’ya kadar aşırı sağın hem ülkeler hem de Avrupa Parlamentosu’ndaki bloklar arasında yükselişi tedirginlik uyandırıyor. Uzmanlara göre aşırı sağcı partiler kıtadaki finansal ve toplumsal krizleri seçim kampanyalarında kullanıp oy verenleri radikalleştiriyorlar. Hayat pahalılığı, göç, enerji krizi ya da neoliberal ekonomi gibi ana gündemleri kullanan ırkçı partilerin nasıl durdurulacağı sorunu Avrupa hükümetlerinin başlıca problemlerinden birisi haline gelmiş durumda.
2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde merkez sağ ve aşırı sağ blokların toplam ağırlığı belirgin şekilde yükseldi. (Shutterstock)
İŞÇİ PARTİSİ OY KAYBEDİYOR
İşçi Partisi özellikle sanayi bölgelerinde ciddi oy kayıpları yaşadı. Manchester’daki Tameside’da parti elindeki 14 sandalyenin tamamını Reform UK’ye kaptırırken, Wigan’da da yaklaşık yarım yüzyıl sonra konsey kontrolünü kaybetti. Londra’da Westminster Konseyi yeniden Muhafazakar Parti’ye geçti. Wandsworth’ta ise İşçi Partisi çoğunluğunu kaybetti. Financial Times ve The Economist analizlerine göre İngiltere’de aşırı sağın yükselişi; hayat pahalılığı, enerji krizi, göç tartışmaları, sanayisizleşme ve neoliberal ekonomi politikalarının yarattığı toplumsal eşitsizliklerle doğrudan bağlantılı görülüyor. Verilere göre İngiltere’de gelir eşitsizliği son 30 yılın en yüksek seviyelerinden birine ulaştı.
ALMANYA’DAN FRANSA’YA UZANAN HAT
Aşırı sağ yükselişi yalnızca İngiltere ile sınırlı değil. Fransa’da Marine Le Pen liderliğindeki Ulusal Birlik (RN), 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yüzde 31’in üzerinde oy aldı. Emmanuel Macron’un partisinin oyu ise her seçimde daha da düşüyor. Almanya’da Almanya için Alternatif (AfD) partisi son kamuoyu yoklamalarında birçok eyalette ikinci parti konumuna yükseldi. Irkçı AfD, özellikle Doğu Almanya’da yüzde 30’un üzerine çıkan destek oranlarına ulaştı. Parti göç karşıtı söylemler ve ekonomik kriz eleştirileriyle destek tabanını genişletiyor. İtalya’da Giorgia Meloni liderliğindeki İtalya’nın Kardeşleri (FdI) iktidardaki konumunu güçlendirmeyi sürdürürken, İspanya’da Vox Partisi de özellikle göç ve güvenlik politikaları üzerinden yükselişini sürdürüyor.
Uzmanlara göre sosyal devletin zayıflaması, enerji krizleri, savaş ekonomisine geçiş ve gelir dağılımındaki bozulma birçok Avrupa ülkesinde merkez partilere olan güveni zayıflatıyor. (Shutterstock)
AVRUPA PARLAMENTOSU SAĞA KAYIYOR
2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri de kıtadaki siyasi dönüşümü hızlandırdı. Avrupa Muhafazakarlar ve Reformistler (ECR) ile Kimlik ve Demokrasi (ID) grupları önemli sandalye artışları elde etti. Avrupa Parlamentosu’nda merkez sağ ve aşırı sağ blokların toplam ağırlığı belirgin şekilde yükseldi. Avrupa Komisyonu içinde savunma bütçeleri, sınır güvenliği ve göç politikaları konusunda daha sert politikaların öne çıkması da dikkat çekiyor. SIPRI ve Bruegel verilerine göre Avrupa ülkeleri son iki yılda savunma harcamalarını da rekor düzeyde artırdı. Almanya savunma bütçesini 114 milyar dolara çıkarırken, Polonya GSYİH’sinin yüzde 4,5’ini savunmaya ayırdı. Fransa, İtalya ve İspanya da askeri harcamalarını hızla yükselten ülkeler arasında yer alıyor.
NEOLİBERAL KRİZ AŞILAMIYOR
Guardian, Jacobin ve Le Monde Diplomatique analizlerine göre Avrupa’da aşırı sağın yükselişi yalnızca kültürel değil, aynı zamanda ekonomik bir kırılmanın sonucu olarak değerlendiriliyor. Sosyal devletin zayıflaması, enerji krizleri, savaş ekonomisine geçiş ve gelir dağılımındaki bozulma birçok ülkede merkez partilere olan güveni zayıflatıyor. Analizlerde çok sayıda Avrupa ülkesinde aşırı sağın ileri sürdüğü yaşam tarzının da muhafazakar kesimlerce normalleştirildiği vurgusuna yer veriliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel