Geçim derdi bitmiyor! Enflasyonda yüzde 30 eşiği

Türkiye son çeyreğe girerken vatandaşın bütçesinde üç ayrı cephede baskı büyüyor. Gıda harcamaları yükselirken İstanbul’da genel fiyat düzeyi artmaya devam ediyor; 1 Ekim’de akaryakıta yansıyan yeni vergi düzenlemesi de ulaşım giderlerini yukarı taşımış vaziyette. TÜRK-İŞ’in Eylül 2026 araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık harcama 37 bin 801 TL’ye çıktı. Aynı ailenin gıda ile birlikte kira, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim ve diğer temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken tutar, yani yoksulluk sınırı ise 123 bin 130 TL’ye ulaştı. Bekar bir çalışanın aylık yaşam maliyeti de 48 bin 885 TL olarak hesaplandı.

Gıda fiyatlarındaki artışın sürmesi bekleniyor. Fotoğraf: AA

YILLIK ARTIŞ YÜZDE 35

TÜRK-İŞ verileri mutfaktaki fiyat baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor. Ankara’da hesaplanan gıda harcamaları eylülde aylık yüzde 1,10 artarken, son 12 aylık mutfak enflasyonu yüzde 35,14 oldu. Yılın ilk dokuz ayındaki gıda fiyatı artışı ise yüzde 25,40’a ulaştı. Bir yıl önce 27 bin 971 TL civarında bulunan açlık sınırının bugün 37 bin 801 TL’ye çıkması, dört kişilik ailenin aylık mutfak giderinin yaklaşık 9 bin 830 TL büyüdüğünü gösteriyor.

İSTANBUL’DA FİYATLAR DURMUYOR

Geçim baskısının en yoğun hissedildiği kentlerin başında İstanbul geliyor. İstanbul Ticaret Odası’nın eylül verilerine göre kentte tüketici fiyatları bir ayda yüzde 2,11, son bir yılda ise yüzde 33,55 yükseldi. En sert aylık artış yüzde 22,59 ile eğitim harcamalarında görüldü. Ulaştırma giderleri yüzde 4,60, lokanta ve oteller yüzde 2,42, konut giderleri yüzde 1,69 yükseldi. Böylece özellikle çocuklu ve kirada yaşayan ailelerin bütçesinde gıda dışındaki temel kalemlerin de baskısı arttı.

POMPADA YENİ FATURA

1 Ekim itibarıyla akaryakıtta da tablo değişti. Vergi düzenlemelerinin pompaya yansımasıyla benzinin litresinde yaklaşık 4,27 TL, motorinde ise 3,68 TL artış meydana geldi. İstanbul’da ortalama benzin fiyatı 85 TL, motorin fiyatı ise 98 TL düzeyine kadar yükseldi. Yılın son üç ayına girilirken, enflasyonda gözler yıl sonu rakamına çevrildi. Resmi tahminlerle piyasa beklentileri yüzde 30 sınırında birbirine yaklaşırken, Yeni Orta Vadeli Program’da 2026 yıl sonu enflasyonu yüzde 28,4 olarak öngörülüyor. Merkez Bankası da ağustos ayında yayımladığı Enflasyon Raporu’nda yıl sonu tahminini yüzde 28’e yükseltmiş, bu güncellemede enerji, akaryakıt, gıda ve yönetilen fiyatlardaki gelişmelere dikkat çekmişti. Piyasa ise daha yüksek bir oran bekliyor. TCMB’nin eylül ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde yıl sonu TÜFE beklentisi yüzde 29,61’e çıkarken, bu oran bir önceki ankette yüzde 29,43 seviyesindeydi.

SON ÜÇ AY KRİTİK

İktisat ve Ekonomi Uzmanı-Analist Baslar Yurtsever, akaryakıt fiyatındaki artışın yalnızca otomobil kullananları ilgilendirmediğine değinirken, “Motorin; tarımdan taşımacılığa, şehir içi ulaşımdan marketlere yapılan sevkiyata kadar çok sayıda maliyet kaleminin içinde bulunuyor. Bu nedenle pompadaki yükselişin devam etmesi halinde önümüzdeki dönemde ulaştırma ve dağıtım maliyetleri üzerinden tüketici fiyatlarına ek baskı oluşturması mümkün” diyor.

GÜNDEM GEÇİM SIKINTI

Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise gıda, kira, eğitim ve ulaşım gibi vazgeçilmesi zor harcamalarda fiyat seviyesinin yüksek kalmaya devam ettiğini vurgularken, “Açlık sınırının 38 bin liraya, yoksulluk sınırının 123 bin liraya dayanması; İstanbul’da yıllık fiyat artışının yüzde 33’ün üzerinde kalması ve akaryakıta gelen yeni zamlarla birlikte değerlendirildiğinde, 2026’nın son çeyreğinde vatandaşın temel gündeminin yine geçim maliyeti olacağı görülüyor” ifadelerini kullanıyor.