Meyve ve sebzede pestisit engeli, Avrupa kapıyı daralttı

Türkiye’nin Avrupa’ya gönderdiği gıda ürünlerinde pestisit ve küf toksini sorunu yeniden gündemde. Eylül ayında kuru incirden bibere, kayısıdan domatese kadar Türk ürünleri için 37 ayrı bildirim yapılırken, 29 sevkiyat Avrupa sınırlarında reddedildi. Ancak tablo yalnızca bir aylık değil. 2026’nın ilk dokuz ayında Türkiye kaynaklı ürünler için kayda geçen sınır ret bildirimi sayısı 257’ye ulaştı. Bildirimlerin çok büyük bölümü meyve ve sebzelerden geldi.

257 RET BİLDİRİMİ

Avrupa Birliği’nin Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi RASFF kayıtlarından derlenen verilere göre, 30 Eylül 2026 itibarıyla Türkiye menşeli ürünler hakkında 257 sınır ret bildirimi bulunuyor. Bunların 229’u meyve ve sebze, 7’si kuruyemiş, kuruyemiş ürünleri ve tohumlar, 5’i gıdayla temas eden malzemelerden oluşuyor. Baharat ve otlar da listede yer alıyor.

İNCİR İLK SIRADA

Eylül ayındaki tablo ise sorunun hangi ürünlerde yoğunlaştığını açıkça gösteriyor. 1-29 Eylül arasında Türkiye kaynaklı ürünler için 37 RASFF bildirimi yapıldı. Bildirimlerin 16’sı kuru incir ve incir ezmesiyle ilgiliydi. Bu ürünlerin 15’i sınır reddiyle karşılaştı. İncelenen incirlerde ağırlıklı olarak okratoksin A ve aflatoksin tespit edildi. Kuru incirin ardından ikinci sırada biber geliyor. Türkiye’den gönderilen taze biberlerle ilgili eylülde 8 bildirim yapıldı ve sekizinin tamamı Bulgaristan sınırında reddedildi. Biberlerde özellikle formetanat ve acetamiprid kalıntıları öne çıktı.

SORUN BİR AYA ÖZGÜ DEĞİL

Biberdeki pestisit sorunu yıl boyunca farklı tarihlerde de RASFF kayıtlarına yansıdı. Haziran ayının yalnızca ilk 24 gününde Türkiye’den gönderilen biberler hakkında 10 bildirim yapılmıştı. Ağustos ayında ise bir biber sevkiyatında üç farklı pestisit tespit edilmiş, bunlardan tebufenpyrad miktarının yasal sınırın yaklaşık 50 katına çıktığı bildirilmişti. Kuru kayısı, fındık, yer fıstığı, asma yaprağı, domates, çeri domates ve çeşitli baharatlar da Avrupa’daki kontrollerde bildirime konu oldu. Sorunların başında pestisit kalıntılarının yanı sıra aflatoksin ve okratoksin gibi küf toksinleri de geliyor.

232 MEYVE-SEBZE REDDİ

Asıl dikkat çekici rakamlardan biri ise meyve-sebze grubunda. Türkiye kaynaklı meyve ve sebzelerde 2026’nın ilk çeyreğinde 80, ikinci çeyreğinde 90, üçüncü çeyreğinde ise 62 sınır ret bildirimi kaydedildi. Böylece yalnızca bu grupta dokuz aylık sayı 232’ye ulaştı. Gıda uzmanı ve araştırmacı Gürkan Akgüneş ise ortaya çıkan tabloyu değerlendirirken şu ifadeleri kullandı: “Avrupa sınırlarında reddedilen sevkiyatlar, Türkiye’nin güçlü olduğu yaş meyve-sebze ve kuru meyve ihracatında artık yalnızca fiyat ve pazar rekabetinin belirleyici olmadığını gösteriyor. Pestisit kalıntıları ve gıda güvenliği standartları ihracatta çok daha kritik bir eşik haline geldi. Ancak RASFF kayıtlarındaki 257 sevkiyatın tamamının Türkiye’ye geri gönderildiğini söylemek doğru değil. Bu ürünlerin bir kısmı imha ediliyor, bir kısmı başka ülkelere yeniden sevk ediliyor, bazılarında ise nihai işlem belirtilmiyor. Dolayısıyla bu rakam, Türkiye’ye dönen ürün miktarından çok Avrupa sınırında uygun bulunmayan sevkiyatların boyutunu gösteriyor.”