Delcy Rodríguez ve Maduro rejimini içeriden sökme taktiği

ABD Başkanı Donald Trump’ın emriyle Nicolás Maduro’nun yakalanmasının üzerinden üç ay geçti. Bu süreçte Rodríguez, ülkede gücünü pekiştirirken Washington’un beklentilerine uygun yasaları devreye soktu, selefinin kurduğu önemli kurumları kaldırdı ve chavismo’nun ağır toplarından bazı isimleri görevden aldı.

Bu yeni dönem, pazartesi günü Karakas’taki ABD Büyükelçiliği’nin yeniden açılmasıyla sembolik olarak da ilan edildi. 2019’da kesilen diplomatik ilişkilerin ardından atılan bu adım, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından “Venezuela’daki diplomatik varlığımızda yeni bir dönemin başlangıcı” olarak nitelendirildi. Ayrıca geçen hafta Maduro ve eşi Cilia Flores New York’ta hâkim karşısına çıkarken, Venezuela’dan bir diplomatik heyet Washington’u ziyaret ederek Trump yönetimiyle görüştü ve 2023’ten beri ABD tarafından korunan diplomatik temsilciliklerinin kontrolünü yeniden almak için adım attı.

Eski bakan Mary Pili Hernández’e göre Rodríguez’in yaptığı şey chavismo’yu değil, “madurismo”yu sökmek: “Maduro bunu zaten yıllar önce yaptı. Şimdi yapılan, onun sistemini dağıtmak.”

Rodríguez, göreve geldiğinden bu yana Chávez ve Maduro döneminde kurulan çeşitli kurumları kaldırdı, 1999’dan bu yana siyasi mahkûmlar için af yasası çıkardı ve hidrokarbon sektörünü dışa açan düzenlemeleri başlattı. Parlamento da bu hafta maden yasasında reform yaparak sektörü özel ve yabancı yatırımlara açmaya hazırlanıyor.

Ayrıca yeni lider, kabinede de kapsamlı değişiklikler yaptı. Maduro’ya en yakın isimlerden biri olan ve 11 yıldan uzun süre savunma bakanlığı yapan Vladimir Padrino da görevden alındı.

Hernández, ülkenin artık bağımsız olmadığını savunarak şunları söyledi:
“Venezuela bugün ABD tarafından yönlendirilen bir ülke. Bu durum bombalarla, şiddetle ve askeri müdahaleyle sağlandı.”

Üç aylık dönüşüm

3 Ocak sabahı ABD bombardımanlarıyla başlayan süreçte, Trump bu operasyonu “diktatör Maduro’yu adalete teslim etmek” olarak tanımlamıştı. Yaklaşık 100 kişinin hayatını kaybettiği bu operasyon sonrası Washington, ülkede geçiş sürecini yöneteceğini açıklamış ve petrol sektörüne olan ilgisini açıkça dile getirmişti.

Bu noktada Delcy Rodríguez kilit bir figür haline geldi. O dönem Maduro’nun yardımcısı olan Rodríguez, yakalanan lider için “yaşadığına dair kanıt” talep etti. Kısa süre sonra Trump, “Sanırım artık başkan o” diyerek Rodríguez’e destek verdi ve ABD beklentilerine uyulmaması halinde yeni saldırılar tehdidinde bulundu.

Maduro’nun yakalanmasında CIA tarafından devşirilen bir köstebeğin kritik rol oynadığı ortaya çıktı. Kimliği bilinmese de CIA Direktörü John Ratcliffe’in bombardıman sonrası Caracas’a giderek Rodríguez ile görüştüğü öğrenildi.

Maduro’nun yokluğunda 5 Ocak’ta Venezuela Parlamentosu Rodríguez’i geçici devlet başkanı ilan etti. Rodríguez ise ABD ile “iş birliği gündemi” çağrısı yaparken, Washington yönetimi ülkedeki doğal kaynaklara tam erişim talep etti.

Analist José Vicente Carrasquero’ya göre:
“Bu süreç Karakas’ta değil, Washington’da yazılıyor. Venezuela uygulayan taraf.”

Değişim mi, devamlılık mı?

Venezuela Anayasası’na göre devlet başkanının yokluğunda yetki en fazla 90 gün süreyle başkan yardımcısına geçiyor. Bu süre uzatılabilir, ancak 90 günü aşarsa seçim kararı alınması gerekiyor.

Rodríguez ise bu süre zarfında hızlı kararlar almaya devam etti, ancak muhalefetin talep ettiği seçim çağrısına henüz yanıt vermedi. Şubat ayında verdiği bir röportajda “özgür ve adil seçimler” yapılacağını söyledi ancak tarih vermedi.

Uzmanlara göre bu süreç, İspanya’daki Franco sonrası geçişe benzer bir dönüşüm değil. Aksine dış müdahale altında şekillenen bir yapı söz konusu: “Bu, demokratik bir proje değil; dışarıdan yönetenlerle içeride uygulayanlar arasında yeni bir anlaşma.”

Maduro’nun etkisi azalıyor

Maduro’nun etkisi giderek azalırken Rodríguez’in görünürlüğü artıyor. Caracas’ta Maduro ve eşi lehine açılan pankartların bile zamanla yıprandığı dikkat çekiyor.

Öte yandan ABD ile ilişkiler hızla gelişiyor. Rodríguez son haftalarda ABD’li yetkililerle petrol, gaz ve madencilik alanlarında iş birliği görüşmeleri yaptı. Trump da Rodríguez’i sık sık öven açıklamalar yaparak onu “harika bir insan” olarak nitelendirdi.

Rodríguez ise Trump’a hitaben şunları söyledi: “Yeni bir iş birliği dönemi başlatıyoruz. Yaptırımları kaldırın.”

Eski bakan Hernández’e göre bu ilişki artık açık bir ittifaka dönüşmüş durumda:
“Trump ve Rodríguez adeta balayı yaşıyor.”

Hernández, af yasasını olumlu bir adım olarak görse de ülkede hâlâ yüzlerce siyasi tutuklu bulunduğunu belirtiyor.

Ekonomik açıdan ise temkinli: “Yabancı yatırımlar artabilir, petrol gelirleri yükselebilir ama bu gelirleri Venezuela halkı kontrol edemeyecek.”

Son olarak Hernández, mevcut yönetimin artık chavismo olarak tanımlanamayacağını vurguluyor: “Bu ne chavismo ne de gerçek bir dönüşüm. Bu olsa olsa ‘delcismo’ ya da madurizmin devamı.”