Erdoğan Gazze ve Somali’ye yola çıktı, BAE ve Etiyopya’yı ziyaret etti

Erdoğan, Cumhurbaşkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan ile ikili ilişkilerin yanı sıra görüşmelerde bulunacağı BAE’de, Gazze’deki insani dramın sona erdirilmesine yönelik diplomasi, Filistin bölgesinin kurtarılmasına yönelik adımlar ve ABD Başkanı Donald Trump’ın barış planının ikinci aşamasını görüşecek. Her iki ülke de planı destekliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumartesi günü Gazze’nin Yönetimi Ulusal Komitesi Başkanı Ali Şaat’ı ağırladı. Fidan geçen ay Trump’ın önerdiği Barış Kurulu’nun resmi açılışı için bir araya gelen mevkidaşları ve devlet başkanlarına katıldı.

Türkiye, 2023’ten bu yana Gazze’deki çatışmayı, özellikle de İsrail’in 70.000’den fazla Filistinlinin hayatına mal olan soykırımını sona erdirmeye öncelik verdi. Ankara, akan kanı durdurmaya yönelik neredeyse tüm uluslararası girişimlere katılmış ve uluslararası destek alan İsrail’in başlıca muhalifleri arasında yer alıyor. İsrail ile Hamas arasındaki ateşkes, İsrail’in defalarca ölümcül ihlallerine rağmen devam ederken, uluslararası toplum, şehrin dört bir yanındaki konut binalarını yerle bir eden acımasız İsrail saldırılarının ardından kendisinin soluk bir gölgesi haline gelen bölgedeki kurtarma girişimini ilerletmeye çalışıyor.

Erdoğan’ın, 2024 yılında baskıcı Baas rejiminden kurtarılan Suriye’de istikrar ve kalkınma konusunu da gündeme getirmesi bekleniyor. Türk basınında hafta sonu çıkan haberlere göre, cumhurbaşkanı BAE ziyareti sırasında yeni Suriye yönetimine destek verilmesinin gerekliliğini vurgulayacak. Ayrıca Yemen ve Somali’nin toprak bütünlüğünün önemini de ele alacak. BAE, 2015 yılında Husi isyancılara karşı uluslararası bir koalisyona katıldı ancak son gelişmeler, Suudi Arabistan’ın da dahil olduğu koalisyonun parçalandığını gösteriyor. BAE’nin desteklediği bir grup, geçtiğimiz Aralık ayında Suudi Arabistan’ın desteklediği hükümete karşı saldırı başlatmıştı.

Somali’nin toprak bütünlüğü, özellikle İsrail’in ayrılıkçı Somaliland’ı tartışmalı bir şekilde tanımasının ardından, Mogadişu’nun önemli bir ortağı olan Türkiye için de önem taşıyor. Ankara, Ortadoğu’daki en büyük düşmanının, Türkiye’nin de son yirmi yılda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde önemli bir aktör olarak ortaya çıktığı Afrika’daki ayak izini genişletmeyi amaçlayan bu durumu tanımasını kınamak için diğer ülkelerle birlikte hareket etti.

Cumhurbaşkanı bu ayın başlarında Riyad ve Kahire’yi ziyaret ederek, Türkiye’nin artan bölgesel rekabet ortamında BAE’nin rakibi Suudi Arabistan’ın yanında yer aldığı yönünde spekülasyonlara yol açtı. Erdoğan’ın Pazartesi günü yapacağı ziyaretin bu söylentileri ortadan kaldırması bekleniyor. Ankara’nın son on yılda her iki ülkeyle ilişkileri nispeten gergin olsa da, Türkiye’nin pragmatik diplomasisi sayesinde ilişkiler son iki yılda iyileşti. Erdoğan’ın Temmuz 2023’te BAE’ye yaptığı ziyaret, iki ülkenin birbirini stratejik ortak olarak tanıyan üst düzey bir stratejik konsey kurmaya karar vermesiyle ilişkilerde yeni bir dönüm noktasına işaret etti. O günden bu yana iki ülke arasındaki ticari ilişkiler önemli ölçüde arttı. Şeyh Muhammed, Erdoğan’ın Şubat 2024’te ülkesine yaptığı son ziyaretin ardından geçen Temmuz ayında konseyin ilk toplantısına eş başkanlık yapmak üzere Erdoğan’ın konuğu olmuştu.

Türkiye’nin Körfez’deki en büyük ticaret ortağı olan BAE, ikili ticaret hacmini 2024 yılında yaklaşık 16 milyar dolara çıkardı. İki ülke bunu kısa vadede 20 milyar dolara, orta vadede ise 40 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor.

Türkiye ve BAE, Erdoğan’ın 2022’de Abu Dabi’ye yaptığı ziyarette kapsamlı bir ekonomik ortaklık anlaşmasının temelini attı ve anlaşma, ticari anlaşmaları güçlendirerek Eylül 2023’te yürürlüğe girdi. İki ülke vergi indirimlerine yönelik yeni gümrük düzenlemelerini hayata geçirerek savunma sanayi, enerji, lojistik, emlak ve teknoloji alanlarında ticari ivmeyi artırdı. BAE, geçen yıl Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı dördüncü ülke oldu.

BAE aynı zamanda Türkiye’ye en fazla yatırım yapan yedinci ülke konumunda. Türkiye, çoğunluğu gayrimenkul, enerji, bankacılık, lojistik ve tarım alanlarında yoğunlaşan Emirlik sermayeli 300’den fazla şirkete ev sahipliği yapıyor.

Etiyopya ile bağlar

Erdoğan’ın Etiyopya ziyareti, Ankara’nın Addis Ababa ile Mogadişu arasında barışa olan bağlılığını teyit edecektir. Etiyopya’nın limanların kullanımı ve denize erişim konusunda Somaliland ile yaptığı anlaşma, Somali ile bir krizi tetikledi. 2025 yılında Türkiye devreye girdi ve iki ülkenin liderlerini başkentte ağırlayarak Ankara Deklarasyonu’nu imzalamasına yardımcı oldu ve bölgedeki gerilimi azalttı.

Türkiye ile Etiyopya, 2025 yılında ticaret hacmini yüzde 5 oranında artırdı. Ticaret hacimleri şu anda 253 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Türkiye, Afrika ülkesindeki dört büyük yatırımcı arasında yer alıyor.