Gençlik işsiz ve geleceksiz
Gençlik işsiz ve geleceksiz
İş bulma ümidini yitirenler, gelecek beklentileri yönünden karamsar bir tablo oluşturmaya devam ediyor. İş bulamayacağına inandığı için iş aramaktan vazgeçenlerin sayısı ilk çeyrekte 3 milyon kişiye dayandı. 2025 Ocak-Mart dönemine göre 170 bin kişi artan ümitsiz işsizlerin sayısı 2 milyon 949 bin kişiye ulaştı. Resmi işsizlerin üstüne çıkan ümitsiz işsizlerde 100 kişiden 22’sini 15-24 yaş aralığındaki, 18’ini ise 25-34 yaş grubundaki gençler oluşturuyor. Ümitsiz işsizlerdeki dikkati çeken bir başka tablo ise üniversite mezunlarındaki karamsarlık oldu. 2025’in ilk çeyreğine göre 55 bin kişi daha eklenerek 568 bine ulaşan üniversite mezunu, iş bulma ümidini yitirdiği için çalışma hayatının dışına çekildi.
6,8 MİLYON KİŞİLİK ORDU
İşgücü içerisindeki en dinamik nüfus olan 15-34 yaş arasındaki nüfus ya iyi çalışma koşullarında bir iş bulamıyor ya da ümitsiz işsizler kervanına katılıyor. Yılın ilk çeyreğinde bu yaş grubundaki 6 milyon 789 bin genç ne eğitimde ne de istihdamda yer aldı. Bu sayı, 15-34 yaş grubundaki 24 milyon 44 bin olan nüfusun yüzde 28,2’sini ifade ediyor. Ne eğitimde ne istihdamda olanların oranı 15-24 yaş grubunda yüzde 23,6, 15-29 yaş grubunda yüzde 26,6 oldu. 2025’in ilk çeyreğine göre 50 bin artan 15-24 yaş aralığındaki genç nüfusun ne İş bulma ümidini kaybedenler 2,9 milyon kişiye ulaştı. Ülke gençliği, işsizlik ve geleceksizlik kuşatmasında. Resmi işsiz sayısının üzerine çıkan ümitsiz işsizlerde 100 kişiden 22’sini 15-24 yaş aralığındaki gençler oluşturuyor. Ne eğitimde ne istihdamda olan 15-34 yaş grubundaki nüfus ise 6,8 milyonu buldu eğitimde ne istihdamda olanlarının sayısı ise 2 milyon 699 bine ulaştı. Bu yaş grubundaki üniversite mezunu 369 bin genç istihdamda yer almıyor. İşgücü, 2026’nın ilk çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 353 bin kişi azalarak 35 milyon 116 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise yüzde 52,6 oldu. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,5 olurken kadınlarda ise yüzde 35,2’de kaldı. Çalışanların sayısı da geçen yılın aynı çeyreğine göre 389 bin kişi azaldı. İstihdamda yaşanan en keskin düşüş sanayide yaşandı. Geçen yılın ilk çeyreğine göre sanayide yaşanan istihdam kaybı 240 bin kişi oldu.
∗∗∗
DÖRT GENÇTEN BİRİ EVDE
DİSK-AR’ın İşsizlik ve İstihdamın Görünümü raporunda Eurostat verilerine göre Türkiye’nin, AB ülkeleri içerisinde en yüksek NEET genç nüfus oranına sahip ülke olduğuna dikkat çekildi. Ülkede her 4 gençten biri ne eğitimde ne istihdamda. Türkiye’den sonra Avrupa ülkelerinde en yüksek NEET oranına sahip üç ülke yüzde 23,4 ile Kuzey Makedonya, yüzde 20 ile Bosna Hersek ve yüzde 19,2 ile Romanya oldu. Avrupa’da NEET oranı en düşük 3 ülke yüzde 5,3 ile Hollanda, yüzde 5,9 ile İsveç, yüzde 6,9 ile Norveç oldu.
∗∗∗
GÖNLÜMCE YAŞAMAK İSTERDİM
İsmini vermek istemeyen 24 yaşındaki genç, 2025’te Marmara Üniversitesi metalurji ve malzeme mühendisiği bölümünden mezun olduğunu anlattı. Genç, “Şu anda yeni mezun bir genç olarak kendi işimi yapamıyorum. Kendi bölümümle, başka bölümlerle alakalı iş başvurusu yapıyorum, nadiren dönüş alıyorum” dedi.
NEET gençlerin psikolojik olarak kötü durumda olduğunu anlatan genç, şunları söyledi: “Özelikle okulunu yeni bitirmiş mezunlar boşluğa düşüyor, işe yaramaz hissediyor. ‘İş bulabildin mi’ sorularına cevap veremiyoruz. İşsiz kaldığımız bu süreleri en verimli şekilde geçirmeye çalışıyoruz ancak ekonomik imkanlarımız el verdiği sürece. Bazen sabah uyanıp yerimizden kalkmak bile zor geliyor. Gelecekten umudum var aslında. Çok güzel bir şehirde yaşıyorum ve bunun her imkanından yararlanmayı çok isterdim. Mezun olup değer görmek ve mesleğimi yerine getirerek hayatı gönlümce yaşayabilmeyi çok isterdim.”
∗∗∗
HİKÂYEMİ ÖYLE HAYAL ETMEDİM
25 yaşındaki Satı Nur Çiftçi kendini şu sözlerle anlattı: “Konya’nın küçük bir köyünde doğdum. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nü üçüncülükle bitirdim. Asıl hikâye ise tam da buradan sonra başlıyor. Mezun olduktan sonra markette kasiyerliğe başladım. Eminim çoğumuz bu hikâyenin sonunu böyle hayal etmemiştik. Öğrenciyken çok güzel, umut dolu bir hayatım vardı. Ben kendi mesleğimi yapmayı çok istedim. Staj döneminde fırsat da buldum. Ama birçok sektör gibi, deneyim yok, referans yok, diyerek yeni mezunlara kapılar kapatıyorlar. Geriye bir market kasası kalıyor. Çok çabaladım ama kimse bana fırsat vermedi. Okumanın değerinin sorgulandığı bir dönemdeyiz. Babam hep ‘Okuyacaksın kızım, memur olacaksın’, ben de ‘Baba, ben gazetecilik okuyorum’ derdim. Ben özel sektörde kasiyer oldu. Ama bu son değil de belki benim asıl haberimin başlangıcıdır.”
∗∗∗
ÜCRET DÜŞÜK, MOBBİNG YÜKSEK
35 yaşında, ismini vermek istemeyen yurttaş, istihdamda bulunmayıp evde oturanlardan yalnızca biri. Anlattığına göre işsizlik onun için zorunluluk değil tercih. Çünkü ücretlerin düşüklüğü, yükselen enflasyon; en çok onları umutsuzluğa sürükledi: “İşe girdiğimde maddi olarak hiçbir şekilde tatmin olamadığım için bulamıyorum. Özellikle hizmet sektöründe yaşanan mobbing çok ciddi etkiliyor. Şartlara uygun iş bulamadığım için evdeyim. Sürekli iş arıyorum ama hem barınma sorunu hem de diğer harcamalardan dolayı gereken maaşı bulamıyorum. Hakkından çok daha düşük maaşlı işleri kabul etmiyorum. Kendim online olarak bir şeyler yapmaya çalışıyorum. İnsan emeğinin karşılığını alamadığı için çıkar yol arıyor. Bu maaş sıkıntısı insanları kolay yoldan para kazanmaya sürüklüyor. Pek çok genç düşük paralarla yüksek para hedefliyor, bunun hayalini kuruyor. Mesela bahis… Umutsuzluk, çaresizlik işte bunlara yol açıyor.”
∗∗∗
KAYITDIŞI VE ÖRGÜTSÜZ
DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi’nin (emar) hazırladığı Genç Emeği Raporu’nda çalışma hayatında gençlerin durumu analiz edildi. emar’ın araştırmasına göre ne eğitimde ne istihdamdaki gençlerin (NEET) sayısı giderek büyüyor, çalışan gençler ise örgütsüz ve güvencesiz.
• 10 gençten 6’sı istihdamın dışında.
• Genç kadınların istihdama katılımı erkeklerin yarısı kadar.
• Gerçek genç işsizliği, dar tanımlı oranın 2 katından fazla.
• Gençlerde gerçek işsizlik oranı yüzde 38,3, genç kadınlarda yüzde 49,1.
• Üniversite mezunu gençlerde işsizlik yüzde 23,5 ile zirvede.
• Kayıtdışı istihdam dahil edildiğinde genç işçilerin yalnızca yüzde 3,8’i sendikalı.
∗∗∗
OKUL ÇAĞINDA UCUZ İŞGÜCÜ
Eğitim-İş, hazırladıkları MESEM’ler Üzerine Mitler ve Gerçekler raporunu sundu. MESEM’lerin, çocuk işçiliğin yasal kılıfı olduğuna bir kez daha dikkati çeken raporda derlenen bilgilere göre:
• Ülkede ortaöğretim kademesinde 1,5 milyona yakın çocuk örgün eğitimin dışında.
• “Mesleki eğitim” kılıfıyla 560 bini aşkın çocuk sanayide, atölyelerde ve şantiyelerde ucuz işgücü olarak kullanılıyor.
• MESEM, kamu kaynaklarının sermayeye aktarılmasıyla finanse ediliyor.
• “İstihdam teşviki” adı altında kamu kaynaklarından sermayeye aktarılan miktar 7,1 milyar TL’yi aştı.
• MESEM öğrencilerinin yüzde 53,6’sı işyerinde fiziksel veya psikolojik şiddet görüyor.
• MESEM kapsamında 19 çocuk, iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi.
