Kadın sporcuların ‘kadın’ olduklarını ispatlamaları istenecek
IOC, bu kapsamda sporculardan Y kromozomunda bulunan SRY geninin tespitine yönelik test isteyecek. Yeni uygulama, 2028 Los Angeles Olimpiyatları’ndan itibaren geçerli olacak. Bu karar, trans kadın sporcuların ve bazı interseks bireylerin kadın kategorisinde yarışmasını engelleyebilir.
IOC: “Adalet ve güvenlik için gerekli”
IOC, yeni düzenlemeyi şu gerekçelerle savundu: Kadın kategorisinde eşitliği sağlamak, sporcuların güvenliğini korumak ve yarışmaların bütünlüğünü güçlendirmek. Bu uygulama, olimpiyat programındaki tüm branşlarda (bireysel ve takım sporları dahil) geçerli olacak. Ancak amatör veya rekreasyonel sporları kapsamayacak.
Trump’ın politikalarıyla paralel adım
Bu karar, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2025 yılında imzaladığı kararnameyle aynı doğrultuda görülüyor.
Trump, söz konusu kararnamede kadın sporlarında trans sporcuların yer almasını yasaklamış ve “kadın sporları sadece kadınlar içindir” ifadelerini kullanmıştı.
Ayrıca Trump yönetimi resmi belgelerde üçüncü cinsiyet seçeneğini kaldırdı. Trans bireylerin bazı alanlarda doğumda atanan cinsiyete göre yerleştirilmesini zorunlu kıldı. Cinsiyet geçiş tedavilerine yönelik kamu fonlarını sınırladı.
Genetik testler geri dönüyor
IOC, genetik testleri en son 1996 Atlanta Olimpiyatları’nda uygulamış, ancak bilim dünyasından gelen eleştiriler nedeniyle bu uygulamadan vazgeçmişti.
Yeni düzenlemeyle birlikte bu testler yeniden gündeme geliyor. IOC’ye göre SRY geninin varlığı, erkek biyolojik gelişimin güçlü bir göstergesi. Testler kan veya tükürük örneğiyle yapılacak. Hayat boyu bir kez yapılması yeterli olacak. Bazı nadir durumlar (örneğin androjen duyarsızlığı sendromu) için istisnalar değerlendirilebilecek.
Tartışmalı örnekler kararın zeminini hazırladı
Bu yeni politika, son yıllarda tartışma yaratan bazı olayların ardından geliştirildi. Özellikle Imane Khelif, Lin Yu-ting gibi sporcuların durumları, Paris 2024 sürecinde büyük tartışmalara yol açmıştı. Daha önce de Caster Semenya benzer bir incelemeye tabi tutulmuştu.
Yeni dönem 2028’de başlıyor
IOC Başkanı Kirsty Coventry liderliğinde alınan bu karar, kurumun son yıllardaki en önemli politika değişikliklerinden biri olarak görülüyor.
Yeni düzenleme 2028 Los Angeles Olimpiyatları’nda uygulanacak ve geçmişe dönük olmayacak.