Küresel ekonomide alarm! Asya’nın Davos’u savaşa kilitlendi

Çin’in Hainan eyaletinde 24-27 Mart 2026 tarihleri arasında düzenlenen Boao Asya Forumu, küresel ekonomide artan belirsizlikler ve İran merkezli savaşın yarattığı jeopolitik risklerin gölgesinde gerçekleştirildi. “Asya’nın Davos’u” olarak anılan ve 2002 yılında başlayan forum, bu yıl küresel krizlere karşı ortak politika arayışları açısından kritik bir platform olarak öne çıkıyor. Forum kapsamında yayımlanan ‘2026 Asya Ekonomik Görünüm Raporu’nun ise ekonomiler için bir uyarı niteliğinde olduğu belirtiliyor. Forumdan çıkan sonuca göre bu yıl Asya ekonomisinin yüzde 4,5 büyümesinin beklendiği kaydediliyor. İstanbul Okan Üniversitesi, Uluslararası Finans ve Bankacılık Bölümü Başkanı Doç. Dr. Turgay Münyas Haber Global Web Özel’e İran savaşının yarattığı riskleri değerlendirdi.

Boao Asya Forumu Çin’in güneyindeki Hainan eyaletinde yapıldı.

26 KATILIMCI ÜLKE

Boao Asya Forumu’nun temelleri 1998 yılında atıldı; 2001 yılında ise resmen kuruldu. Çin öncülüğünde Asya ile Avustralya bölgesinden 26 ülkenin katılımıyla oluşturulan forum, ilk toplantısını 2002 yılında gerçekleştirdi. Kuruluş amacı, Asya ülkeleri arasında ekonomik entegrasyonu güçlendirmek, kalkınma hedeflerini desteklemek ve bölgesel işbirliğini artırmak olarak tanımlandı. Zamanla forum, küresel ekonomi ve jeopolitik konuların da tartışıldığı önemli bir uluslararası platforma dönüştü. 2026 yılı itibarıyla forum, 25. yılını geride bırakırken, Asya’nın küresel sistemdeki rolü ABD’nin İran’a müdahalesinin ardından önem kazandı.

BÜYÜME ETKİLENECEK

Doç. Dr. Turgay Münyas İran savaşının seyrine göre küresel ekonominin karşı karşıya olduğu riskleri şöyle değerlendiriyor:

“Küresel ekonomi kırılganlıkla karşı karşıya. Enerji fiyatlarının artmasından kaynaklı enflasyonda yukarı yönlü bir eğilim var. En önemli risk bu. İkinci risk, enerji fiyatlarındaki artışın sadece yüksek enflasyon üzerinde değil, büyüme üzerinde de aşağı yönlü baskı yaratacak olmasıdır. Jeopolitik risklerin yüksek olmasından kaynaklı olarak, işsizlik oranlarında yukarı yönlü eğilimler göreceğiz. Yani hem yüksek enflasyon hem de istihdam kaybı sorunları gündeme gelecek.”

ÜÇ TEMEL ETKİ

Savaş ortamının üç temel kanal üzerinden etkide bulunacağını vurgulayan Doç. Dr. Münyas, bu etkileri şu şekilde sıralamaktadır:

1. Enerji ve enflasyon: Savaşın enerji fiyatları üzerindeki yukarı yönlü etkisi, üretim maliyetlerinin artmasına ve küresel enflasyonun daha kalıcı bir nitelik kazanmasına yol açacaktır. Geçtiğimiz hafta hem ABD Merkez Bankası (FED) hem de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplantılarını gerçekleştirmiştir. Bu toplantılarda “bekle-gör” yaklaşımı benimsenmiş; enflasyon beklentilerindeki bozulmanın yakından izleneceği ve gerekli görülmesi halinde ilave sıkılaşma adımlarının atılacağı ifade edilmiştir. Bu tür bir sıkılaşma süreci, küresel likidite koşullarının da daralmasına neden olacaktır. Bu durum, finansal varlık fiyatları üzerinde genel bir baskı oluşmasına neden olacaktır. Yüksek faiz ortamı altın fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratırken, artan faiz oranları hisse senedi piyasalarını olumsuz etkileyebilecektir.

2. Ticaret ve finansal koşullar: Savaşlar, küresel ticaret yollarını sekteye uğratarak tedarik zincirlerinde kırılmalara neden olmaktadır. Bu durum, özellikle ihracata dayalı büyüme modeli izleyen Asya ekonomileri açısından aşağı yönlü riskleri artırmaktadır. Artan jeopolitik riskler, finansal koşulların sıkılaşmasına ve uluslararası ticaret hacminin daralmasına yol açabilecektir. Küresel talepte yaşanacak zayıflama, ekonomik büyüme üzerinde ilave baskı oluşturacaktır.

3. Belirsizlik ve yatırım davranışı: Savaş ortamı, küresel ölçekte belirsizliği artırarak yatırımcı davranışlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu süreçte sermaye, riskli varlıklardan çıkarak güvenli limanlara yönelmektedir. Merkez bankalarının olası faiz artırımına ilişkin sinyalleri de bu eğilimi güçlendirmektedir. Nitekim Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde’ın 25/03/2026 tarihinde yaptığı konuşmada, gerektiğinde ilave sıkılaşmaya gidilebileceğini belirtmesi, piyasalarda risk algısını artırmıştır.

Bu yılki konferansın, Çin’in 15. Beş Yıllık Planı’nın (2026-2030) başlangıcına denk geldiği vurgulandı.

ENFLASYON ARTACAK

“Faiz oranlarının yükselmesiyle birlikte finansman maliyetleri artmakta; bu durum hem küresel ekonomi hem de Asya ekonomileri açısından büyüme potansiyelini sınırlamaktadır. Bu bağlamda, en belirleyici unsur savaşın süresi ve şiddeti olacaktır. Savaşın uzaması, küresel ölçekte enflasyon üzerinde yukarı yönlü, büyüme üzerinde ise aşağı yönlü baskı oluşturmaktadır.”

[email protected]

Kaynak: Web Özel