Yunanistan Başbakanı: Ege anlaşmazlığı Türkiye ve Yunanistan’ı böldü
Miçotakis’in sözleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin beklendiği Türkiye’ye planlı bir ziyaret öncesinde geldi.
Bahsettiği anlaşmazlık, Türkiye’nin egemenliğinin ve ekonomik çıkarlarının söz konusu olduğu iki su kütlesindeki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasıyla ilgilidir.
Atina ve Ankara, son yıllarda sıkıntılı bir geçmişi geride bırakarak aralarındaki görüş ayrılıklarını aşmaya çalışıyor. Geçtiğimiz ay iki ülkeden diplomatlar, “olumlu gündem” toplantısı için Yunanistan’ın başkentinde bir araya gelmişti. Mitsotakis, Skai TV’ye Erdoğan ile görüşmesinin 15 Şubat’tan önce gerçekleşeceğini, Yunanistan ve Türkiye’nin ikili meseleleri görüşmek için hakemlere veya aracılara ihtiyaç duymadığını söyledi. Erdoğan’ın 2023’teki Yunanistan ziyareti sırasında Atina Deklarasyonu’nun imzalanmasından bu yana ilişkilerde yaşanan iyileşmeyi memnuniyetle karşılayan Mitsotakis, deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusundaki anlaşmazlığın çözülmesinin Türkiye’yi Ankara’nın üye olmayı umduğu Avrupa Birliği’ne yaklaştıracağını kaydetti. Ancak Ege’de “casus belli”nin yaygınlaşmasının Türkiye’nin Avrupa fonlarına erişimini engelleyeceği konusunda uyardı. Yunan televizyonunun aktardığına göre Miçotakis, Atina’nın konuyu Türkiye’ye karşı bir “kaldıraç” olarak kullandığını, böylece Ankara’nın “yanlış iddialardan vazgeçtiğini” itiraf etti.
Türkiye, Yunanistan’ın Türkiye’nin deniz sınırlarını ihlal etmesi üzerine yakın zamanda Navtex olarak bilinen seyir uyarılarının kapsamını genişletmişti. Yunan muhalefeti tarafından bu konuda sessiz kalmakla suçlanan Miçotakis, uyarılara sert tepki göstererek bunların yasa dışı olduğunu ve Yunanistan’ın bu sularda elektrik enterkonneksiyon projeleri gibi projeler yürütmek için Türkiye’den izin almayacağını iddia etti.
Türkiye Savunma Bakanlığı geçtiğimiz Perşembe günü Yunan medyasında yer alan, Navtex bildirimlerinin kayıtlarının iki yıllık bir süre ile sınırlı olduğu yönündeki iddiaları reddetmişti.
Bakanlığın Ankara’da düzenlediği haftalık basın toplantısının ardından konuşan yetkililer, navigasyon uyarılarının Yunanistan’ın Ege’de uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerine çözüm bulmayı amaçlayan teknik itirazlar olduğunu söyledi.
Bakanlık, sorulara yanıt olarak, “Yayınladığımız seyrüsefer uyarıları, Yunan medyasında iddia edildiği gibi iki yılla sınırlı olmayıp, süresiz olarak yayınlandı.” dedi. Bakanlık, duyurularda Ege’deki deniz alanları ve kıta sahanlığı ilgi alanlarında yürütülen tüm araştırma faaliyetlerinde Türkiye ile koordinasyonun gerekliliğinin vurgulandığını da sözlerine ekledi.
Bakanlık ayrıca uyarıların, askerileştirilmemiş statüdeki adaları çevreleyen sularda gerçekleştirilen askeri faaliyetlerin seyir güvenliğini tehlikeye atabileceğini ve uluslararası anlaşmalara aykırı olabileceğini vurguladığını da belirtti. Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK), uluslararası hukuka uygun olarak, Türkiye’nin denizcilik hak ve çıkarlarını hiçe sayan tek taraflı eylemlere karşı koymaya devam edeceği kaydedildi.
Önemli bir enerji potansiyeli barındırdığına inanılan ve hava sahası ve uçuşlar konusundaki anlaşmazlıklarla bağlantılı olan Ege’de kıta sahanlıklarının nerede başlayıp nerede bittiği konusunda bölünmüş durumda olan tarihi rakipler arasında son yıllarda aralıklarla gerilimler alevlendi.
Geçtiğimiz ay Gerapetritis, Türkiye’nin uzun süredir devam eden itirazlarına rağmen Yunanistan’ın, potansiyel olarak Ege Denizi’ni de içerecek şekilde karasularını genişletme niyetinde olduğunu söylemişti. Yunanistan, İtalya ile yaptığı anlaşmalar sonrasında İyonya Denizi’ndeki karasularını 6 deniz milinden 12 deniz miline çıkarmış olup, Mısır ile Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşması imzalamıştır.
Atina, Ankara’nın sert bir şekilde itiraz ettiği Ege’de benzer hamlelerden kaçındı. 1995 yılında Türk Parlamentosu, Yunanistan’ın tek taraflı olarak karasularını Ege’de 6 deniz milinin üzerine çıkarması durumunda bir savaş sebebi ilan etti; Atina, bu durumun uluslararası deniz hukukunu ihlal ettiğini iddia etti.