Türkiye AB’ye model olabilir mi? Saatleri ayarlama tartışması

Avrupa Birliği’nde (AB) yılda iki kez yapılan yaz-kış saati değişiminin kaldırılarak tek bir saat uygulamasına geçilmesi tartışmaları yeniden hız kazandı. Son haberler, 2026’nın “saat değişiminin yapılacağı son yıl” olup olmayacağı sorusunu tekrar gündeme taşıdı. Türkiye’de 2016 yılında uygulamaya konulan tek saat uygulaması devam ederken, Avrupa kamuoyu bu konuda ikiye bölünmüş durumda. AB’de yaz-kış saati uygulamasının kaldırılması fikri ilk kez güçlü biçimde 2018’de gündeme geldi. Avrupa Komisyonu’nun kamuoyu yoklamasına katılan yaklaşık 4,6 milyon kişinin yüzde 84’ü saat değişimlerinin kaldırılmasını destekledi. Bunun üzerine Komisyon, 2021’den itibaren uygulamanın sona erdirilmesini önerdi; Avrupa Parlamentosu da 2019’da bu yönde oy kullandı. Ancak kararın yürürlüğe girmesi için üye ülkelerin uzlaşması gerekiyordu.

AB’de yaz-kış saati değişiminin kaldırılması fikri kamuoyu desteğine rağmen siyasi uzlaşmazlıklar nedeniyle yıllardır hayata geçirilemiyor.

NEDEN UZLAŞAMIYORLAR

Avrupa medyasında bu konuda kapsamlı bir tartışma yürütülüyor. Uzlaşmazlığın temelinde ise tek saate geçildiğinde hangi saatin kalıcı olacağı sorusu yatıyor. Kuzey ve Orta Avrupa ülkeleri genellikle kış saatinin kalıcı olmasını savunuyor. Güney Avrupa ülkelerinin önemli bölümü ise yaz saatinin kalıcı olmasını istiyor. Uzmanlar da bu konuda ikiye bölündü. Farklı tercihlerin “zaman parçalanması” yaratabileceği ve ticaret üzerinde olumsuz etki doğurabileceği belirtiliyor.

KİM NEREDE DURUYOR?

Saat ayarlamanın son bulmasını savunan grupta yer alan İrlandalı AP üyesi Seán Kelly, uygulamanın sona erdirilmesinin “milyonlarca insan için hayatı basitleştireceğini” söyledi. Finlandiyalı siyasetçi Anna-Maja Henriksson ise, saat değişimlerini “sinir bozucu ve gereksiz” olarak nitelendirerek Avrupa Komisyonu’nu adım atmaya çağırdı. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, mevcut sistemin enerji tasarrufuna katkısının sınırlı olduğunu ve sağlık üzerinde olumsuz etkiler yarattığını savunuyor.

BU YIL SON OLSUN

Bilim insanları ve bazı sivil girişimler de biyolojik ritim üzerindeki olumsuz etkiler nedeniyle değişimin kaldırılmasını destekliyor. 200’den fazla kurum, uygulamayı “modası geçmiş” olarak nitelendirerek 2026’da kadar kaldırılmasını istedi. Bazı Avrupa Parlamentosu üyeleri ve uzman gruplar, saat değişiminin bu yıl kaldırılması için yol haritası hazırlanmasını talep ediyor.

TÜRKİYE REFERANS OLDU

AB’de tartışmalar sürerken Türkiye, 2016’dan bu yana yaz-kış saati değişimini kaldırarak kalıcı yaz saatine (GMT+3) geçmiş durumda. Bu nedenle Türkiye örneği Avrupa’daki tartışmalarda sık sık referans gösteriliyor. Türkiye’de uygulamanın kalıcı hâle getirilmesi, AB’deki tartışmalarda “tek saate geçmenin pratikte nasıl sonuçlar doğurabileceğine” dair somut bir örnek olarak görülüyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre sabit yaz saati sayesinde elektrik tüketiminde tasarruf sağlandı.

AB Konseyi, ulaşım ve ticaretin olumsuz etkilenmemesi için ortak karar alınması gerektiğini vurguluyor.

İŞ DÜNYASI TUTTU

Akşam saatlerinde gün ışığından daha fazla yararlanılması, özellikle ticaret ve sosyal yaşam açısından olumlu görülüyor. İş dünyasının bir bölümü, Avrupa ile saat farkının kışın artmasına rağmen Orta Doğu ve Asya ile uyumun güçlendiğini belirtti. Ancak kıtanın bütünündeki coğrafi farklılıklar, ekonomik kaygılar ve sağlık tartışmaları, karar sürecini zorlaştırıyor. Kuzey ülkeleri, kalıcı yaz saatinin kış aylarında sabahların çok geç aydınlanmasına yol açacağını savunuyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel