Türk F-16’ları korkuttu! Rumlar adayı ABD’ye pazarlıyor

Doğu Akdeniz’de tansiyonu yükselten son gelişmelerin ardından Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ABD tarafından uygulanan silah ambargosunun kaldırılması için girişimde bulunuyor. Rum kesimindeki İngiliz üslerini hedef alan İran saldırılarının ardından İngiliz, Fransız ve Yunan savaş gemileri ada çevresine gelirken, Türkiye de 6 adet F-16 savaş uçağını Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde konuşlandırdı. Adadaki güvenlik boşluğu nedeniyle ABD ve AB’den gelen desteği avantaja çevirmek isteyen Rum ve Yunan tarafı ise Türkiye’nin askeri varlığına yönelik adımlar atıyor. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın geçen haftalarda yaptığı “Bu durum Türk askerinin adadan çıkarılması için bir fırsat” sözleri ise Türkiye’ye karşı planlarını açıkça ortaya koyuyor. 1987 yılından bu yana Rumlara uygulanan ambargonun kaldırılmasına yönelik tartışmalar ise 39 yıldır Türkiye’ye karşı bir koz olarak kullanılmaya çalışılıyor.

Türkiye için ‘zorlu ama vazgeçilmez ortak’ deniliyor.

ABD’YE BASKI SİYASETİ

Ambargonun kaldırılmasına yönelik Rum girişimleri dün Yunan medyasına yansıdı. To Vima’da yer verilen bir analize göre ABD’de bazı Kongre üyeleri, Kuzey Kıbrıs’ta konuşlandırılan Türk F-16 savaş uçaklarını gerekçe göstererek, Güney Kıbrıs’a yönelik silah ambargosunun tamamen kaldırılması için harekete geçti. ABD Kongresi’nde hem Demokrat hem Cumhuriyetçi kanattan bazı isimler, Türkiye’nin adadaki askeri varlığını “tehdit” olarak göstererek Washington yönetimine baskı yapıyor. Söz konusu girişimler, GKRY’nin “ABD ile askeri iş birliğini derinleştirme ve adayı Batı’nın askeri planlarına entegre etme stratejisinin parçası” olarak nitelendiriliyor.

TEKLİFİN KAPSAMI

Temsilciler Meclisi üyeleri Chris Pappas, Gus Bilirakis, Dina Titus ve Nicole Malliotakis tarafından sunulan ABD–Yunanistan Savunma İşbirliğini Geliştirme Yasası, Yunan askeri personelinin ortak eğitim ve mesleki gelişim amacıyla Amerika Birleşik Devletleri’ne gelmesini sağlayan Uluslararası Askeri Eğitim ve Öğretim (IMET) programının beş yıl daha uzatılmasını öngörüyor.

ABD SICAK BAKMIYOR

Ancak To Vima’daki analizde yer verilen ABD kaynaklarına dayandırılan kulis bilgilere göre Washington bu talebe şimdilik sıcak bakmıyor. Analizde şunlar yer alıyor: “ABD’li yetkililere göre, ambargonun kalıcı olarak kaldırılması yönünde atılacak herhangi bir adım, Washington’un onlarca yıllık politikasından kopuş anlamına gelecek. Bu durumun, NATO içinde ‘zorlu ancak vazgeçilmez bir müttefik’ olarak görülen Türkiye ile ilişkileri daha da karmaşık hale getirebileceği belirtiliyor. Şimdilik yasa koyucular, son gelişmeleri yasal düzenlemeye dönüştürmeye çalışıyor.”

AMBARGONUN TARİHİ ESKİ

ABD’nin Rumlara yönelik silah ambargosu 1987 yılında yürürlüğe girdi. Amaç, “adadaki Türk ve Rum tarafları arasında bir silahlanma yarışını önlemek ve çözüm sürecini teşvik etmek” olarak açıklandı. Ancak son yıllarda ambargoyu gevşetecek adımlar atıldı. 2019’da Doğu Akdeniz Enerji ve Güvenlik Ortaklığı Yasası (EastMed Act) kabul edildi. 2020’de ise ABD, ambargoyu tamamen kaldırmak yerine “şartlı muafiyet” sistemine geçti. 2021’den itibaren de her yıl GKRY’ye silah satışına özel onay verilmesi uygulaması getirildi. Bu şartlar arasında, Rum yönetiminin Rusya ile askeri iş birliğini sınırlandırması ve finansal şeffaflık kriterlerini karşılaması yer aldı.

GKRY’ye yönelik ‘şartlı muafiyet’ gündemde.

KOZ OLARAK KULLANILIYOR

ABD’nin Rumlara silah ambargosunu Doğu Akdeniz denkleminde araç haline getirmesi son yıllarda yoğun bir şekilde tartışılıyor. Konu üzerine çalışan Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi’nde Doç. Dr. Macide Başlamışlı, 1974 Kıbrıs Barış Operasyonu sonrasında uygulanan Amerikan silah ambargosunun Türk-Amerikan ilişkileri ve Türkiye’nin NATO içindeki stratejik konumu üzerindeki etkilerini incelerken, Washington bu tür yaptırımları dış politika aracı olarak kullandığını belirtiyor.

LOBİLERİ YATIŞTIRMA HAMLESİ

Doç. Dr. Mustafa Edip Çelik ile Çağrı Kandemir’in kaleme aldığı ortak makalede ise ABD’nin ambargo silahını Doğu Akdeniz’de nasıl kullandığı detaylı bir şekilde ele alınıyor. ABD’nin ambargo aracını kullanarak hem Yunan ve Rum kamuoyunu hem de ABD’deki Yunan ve Rum lobilerini kontrol altında tuttuğu belirtiliyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel