Tüm askeri işbirliği askıya alındı
Uganda Savunma Bakanlığı ve UPDF’de Savunma Kamuoyu Bilgilendirme Direktör Vekili olarak görev yapan Albay Chris Magezi, 19 Eylül Cumartesi günü yaptığı açıklamada kararın derhal yürürlüğe girdiğini bildirdi.
Magezi, askıya alma kararının iki ülke arasındaki savunma ve askeri işbirliğine ilişkin “çözülmemiş meseleler” giderilene kadar yürürlükte kalacağını belirtti. Uganda tarafı söz konusu meselelerin içeriği ya da kararın hangi anlaşma ve projeleri doğrudan etkileyeceği konusunda ayrıntı vermedi.
KARARDAN BİR GÜN ÖNCE TÜRKİYE BÜYÜKELÇİLİĞİ ÖNÜNDE EYLEM
Karar, Uganda ile Türkiye arasında Ugandalı hükümet karşıtı aktivist Fred Lumbuye üzerinden yaşanan gerilimin ardından geldi.
Associated Press’in aktardığına göre 18 Eylül’de yüzlerce kişi Kampala’daki Türkiye Büyükelçiliği önünde toplanarak Türkiye’de yaşayan Lumbuye’nin Uganda’ya iadesini talep etti.
Eylem, Uganda Genelkurmay Başkanı General Muhoozi Kainerugaba’nın başında bulunduğu Patriotic League of Uganda tarafından düzenlendi. Uganda yönetimi Lumbuye’yi hükümet karşıtı propaganda, kışkırtma ve siber suçlarla bağlantılı olmakla suçluyor.
Grubun genel sekreteri Fadil Twalla, “Bugün burada Türk halkının düşmanları olarak değil, derinden hayal kırıklığına uğramış Ugandalı vatanseverler olarak toplandık,” dedi. “(Lumbuye) Türkiye’de bulunuyor ve ulusal liderliğimize saldırmak için bu bölgeyi kullanmaya devam ediyor.”
Ancak UPDF’nin askeri işbirliğinin askıya alınmasına ilişkin açıklamasında Lumbuye’nin adı geçmedi ve karar doğrudan bu meseleye bağlanmadı. Bu nedenle Lumbuye gerilimi kararın siyasi bağlamını oluştururken, resmi gerekçe olarak yalnızca iki ülke arasındaki “çözülmemiş meseleler” gösterildi.
TÜRKİYE İLE SAVUNMA İLİŞKİLERİ GENİŞLEMİŞTİ
Türkiye ve Uganda arasındaki askeri ilişkiler son yıllarda savunma sanayisi, askeri eğitim ve ekipman alanlarında genişlemişti.
UPDF’nin resmi internet sitesinde Kasım 2024’te yayımlanan açıklamada, Uganda Genelkurmay Başkanı Kainerugaba’nın Türkiye’nin Kampala Büyükelçisi Mehmet Fatih Ak ve Türkiye’nin askeri ataşesiyle bir araya geldiği, Uganda’nın Türkiye’den daha fazla askeri ekipman satın almayı değerlendirdiği duyurulmuştu. Aynı açıklamada iki ülkenin askeri ilişkilerinin 1996’ya uzandığı ve Türkiye’nin Uganda özel kuvvetlerine eğitim verdiği belirtilmişti.
Aralık 2024’te ise Uganda ve Türkiye’den savunma yetkilileri savunma sanayisi işbirliğinin geliştirilmesi için yeniden bir araya gelmişti.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın 2016 faaliyet raporuna göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 31 Mayıs-1 Haziran 2016’daki Uganda ziyareti sırasında iki ülke arasında askeri alan ve savunma sanayisini de kapsayan işbirliği anlaşmaları imzalandı.
Uganda ordusunun son kararıyla birlikte bu işbirliğinin geleceği belirsizliğe girerken, UPDF askıya alma kararının ne kadar süreceğine ilişkin bir takvim açıklamadı.