Sofrada fark büyüdü, geçim sınırı yukarı taşındı
Türk ekonomisine ilişkin son veriler, büyümeden işsizliğe, hanehalkının geçim maliyetinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanda dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Ekonomi yılın ikinci çeyreğinde büyümeye devam ederken, büyümenin temel kaynağını hanehalkı tüketimi oluşturdu. Buna karşılık işgücü piyasasında geniş tanımlı işsizlik yükseldi, açlık ve yoksulluk sınırı yeni seviyelere çıktı. Tarımda ise üretici fiyatlarındaki sert düşüşlerin aynı ölçüde market raflarına yansımadığı görüldü.
BÜYÜMENİN MOTORU TÜKETİM
TÜİK verilerine göre Türkiye ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,3 büyüdü. Bir önceki çeyreğe göre büyüme ise yüzde 1,1 olarak hesaplandı. Büyümenin bileşenlerine bakıldığında hanehalkı tüketiminin ağırlığı öne çıktı. Hanehalkı nihai tüketim harcamaları yıllık bazda yüzde 3,5 artarken, tüketimin ekonomik büyümeye katkısı 2,34 puan oldu. Aynı dönemde kamu tüketimi gerilerken yatırımların büyümeye katkısı yalnızca 0,16 puanda kaldı. Böylece ikinci çeyrekte ekonomik genişlemenin temel belirleyicisi iç tüketim oldu.
dört kişilik bir ailenin sadece temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken aylık gelir 120 bin TL seviyesini aştı.
İŞSİZLİKTE YUKARI HAREKET
Büyüme verilerinin ardından açıklanan işgücü istatistiklerinde ise işsizlik oranlarında artış görüldü. Temmuz ayında dar tanımlı işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puan artarak yüzde 8,1’e yükseldi. Genç nüfusta işsizlik oranı ise 1,5 puanlık artışla yüzde 14,5’e çıktı. İşgücü piyasasının daha geniş bölümünü kapsayan atıl işgücü oranı da aynı dönemde 1,8 puan yükselerek yüzde 30,6’ya ulaştı. Böylece dar tanımlı işsizlik tek haneli seviyelerde kalmaya devam ederken, işsizler, zamana bağlı eksik istihdamdakiler ve potansiyel işgücünü kapsayan geniş tanımlı göstergede oran yüzde 30’un üzerine çıktı.
YOKSULLUK SINIRI 121 BİN TL’Yİ AŞTI
Ekonomide büyüme sürerken hanehalklarının temel yaşam giderleri de yükselmeye devam ediyor. Türk-İş’in son araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması 37 bin 388 TL’ye çıktı. Gıda harcamasının yanı sıra konut, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim ve diğer zorunlu ihtiyaçların dahil edildiği yoksulluk sınırı ise 121 bin 786 TL olarak hesaplandı. Böylece dört kişilik bir ailenin sadece temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken aylık gelir 120 bin TL seviyesini aşmış oldu.
TARLADA 10 TL, MARKETTE
Hane bütçesinin en önemli kalemlerinden biri olan gıdada ise üretici ile market arasındaki fiyat farkı Ağustos ayında yeniden belirginleşti. Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 748,4 ile limonda görüldü. Üreticide kilogramı 10 TL olan limon markette ortalama 84 lira 84 kuruştan satıldı. Böylece limon üreticiden market rafına ulaşıncaya kadar yaklaşık 8,5 kat pahalandı. Havuçta üretici-market fiyat farkı yüzde 380,3, elmada yüzde 377,9, kabakta yüzde 240,9, yeşil soğanda ise yüzde 239,4 oldu. Üreticide 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 2 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa, demeti 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan ise 58 lira 83 kuruşa çıktı.
DÜŞÜŞ BELİRLİ ÜRÜNLERDE
Ağustos ayındaki en dikkat çekici gelişmelerden biri, bazı ürünlerin üretici fiyatlarında görülen sert düşüş oldu. Üreticide takip edilen 29 ürünün 13’ünde fiyat düşerken, 9 üründe artış yaşandı. 7 üründe ise fiyat değişmedi. Kuru soğanın üretici fiyatı yüzde 54,5, patates yüzde 24,2, yeşil soğan yüzde 23, şeftali ise yüzde 20 geriledi.
Artan enerji maliyetleri faturalara yansıyor.
YUMURTA ZAM ŞAMPİYONU
Marketlerde Ağustos ayında takip edilen 37 ürünün 19’unda fiyat artışı, 18’inde ise düşüş yaşandı. En yüksek artış yüzde 37,8 ile yumurtada görüldü. Yumurtanın market fiyatı adet başına 4 lira 87 kuruştan 6 lira 71 kuruşa yükseldi. Yeşil fasulyede fiyat yüzde 19, yeşil soğanda yüzde 11,1, marulda yüzde 10, kuru incirde yüzde 8,9 arttı. Markette en fazla ucuzlayan ürün ise yüzde 34,2 ile sivri biber oldu. Son verileri yorumlayan Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, “Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte büyümeye devam ederken, büyümenin ana kaynağı yine hanehalkı tüketimi oldu. Aynı dönemde geniş tanımlı işsizlik yüzde 30,6’ya yükselirken, dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı 121 bin 786 TL’ye çıktı. Gıda tarafında ise üretici ile market arasındaki makas açılmaya devam etti. Mazot ve gübre başta olmak üzere tarımsal girdi maliyetlerindeki artış sofraya yansımaya devam edecektir” dedi.
Kaynak: Web Özel