Rezerv para tartışması! Petro-dolara karşı altın-yuan
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatarak sadece Çin’e giden tankerlere izin vermesi dikkatlerin Çin yuanına çevrilmesine neden oldu. Öte yandan petrol gelirleri artan Rusya’da da ruble değer kazanıyor. CNN Arabic’e konuşan üst düzey bir İranlı yetkiliye göre Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatlarını düzenlemeye yönelik yeni bir plan üzerinde çalışıyor. Yetkili, petrol sevkiyatlarında ödemelerin dolar yerine yuan üzerinden yapılması koşuluyla bazı tankerlerin boğazdan geçişine izin verilmesinin değerlendirildiğini ifade etti. Ekonomi dünyası ise yuan ve rublenin geleceğini tartışıyor. Haber Global Web Özel’e değerlendirme yapan ekonomistler, doların tahtının kolay kolay yıkılmayacağını söylüyor.
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler yalnızca enerji piyasalarını değil, aynı zamanda küresel para sistemine ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirmiş durumda.
PETRO-DOLAR HAKİMİYETİ
Küresel petrol ticaretinin büyük bölümü ABD doları üzerinden yürütülüyor. Uluslararası enerji piyasalarında dolar hakim konumunu korurken, yaptırımlar nedeniyle piyasa dışına itilen Rus petrolünde zaman zaman alternatif ödeme yöntemleri kullanılıyor. Çin ise son yıllarda özellikle Orta Doğu’dan yaptığı petrol alımlarında yuan kullanımını artırmaya çalışıyor. Buna rağmen Çin para birimi henüz küresel petrol ticaretinde yaygın kullanılan bir ödeme aracı haline gelmiş değil.
EKONOMİK STRATEJİ SAVAŞI
Ekonomist Onur Çanakçı’ya göre tartışma yalnızca Hürmüz kriziyle sınırlı değil. Çanakçı, son yıllarda özellikle Rusya ve Çin’in öncülüğünde BRICS ülkelerinin dolara alternatif bir ödeme sistemi üzerinde çalıştığını söylüyor. Çanakçı, merkez bankalarının altın alımlarındaki artışa da dikkat çekerek, “Altının değer kazanmasını bu çerçevede okumak gerekiyor. BRICS ülkelerinin merkez bankaları altın stokluyor ve rezervlerini çeşitlendirmeye çalışıyor” dedi.
ASYA’DA ABD TAHVİLLERİ
Buna rağmen doların küresel sistemdeki konumunun kısa sürede sarsılmasının zor olduğunu vurgulayan Çanakçı, Çin ve Japonya’nın büyük miktarda ABD tahvili tuttuğunu hatırlattı. Çanakçı’ya göre küresel rekabet artık askeri olduğu kadar ekonomik stratejiler üzerinden yürütülüyor. Çanakçı, “Savaş artık ekonomik bir strateji savaşı. Daha fazla alternatife sahip olan taraf avantajlı olacak” diyor.
YUAN İÇİN OLUMLU
Ekonomist Filiz Eryılmaz ise söz konusu gelişmenin kısa vadede yuanı rezerv para haline getirmeye yetmeyeceği görüşünde. Eryılmaz’a göre bu tür adımlar Çin para birimi açısından olumlu sinyaller verse de mevcut petro-dolar sisteminin kısa sürede yıkılması beklenmiyor. Eryılmaz ayrıca küresel belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman arayışının doların gücünü korumasına yardımcı olabileceğini belirtti.
FİYAT ARTIŞI KAÇINILMAZ
Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan sağlanıyor. Belirsiz durum enerji piyasalarında endişeye neden olurken, kısıtlama nedeniyle petrol fiyatları, 2022’den bu yana en yüksek seviyeye geldi. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin sınırlanmasının petrol fiyatlarını daha da yukarı çekeceğine kesin gözüyle bakılıyor.
Çanakçı: BRICS ülkelerinin merkez bankaları altın stokluyor.
105 DOLAR BANDINDA
Uluslararası piyasalarda petrol fiyatları son günlerde jeopolitik gerilimlerin etkisiyle yeniden yükselişe geçti. 17 Mart 2026 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 102–104 dolar aralığında işlem görüyor, gün içinde ise 100–105 dolar bandında dalgalanıyor. ABD ham petrolü (WTI) ise yaklaşık 93–96 dolar seviyelerinde bulunuyor. Analistler, özellikle Orta Doğu’daki gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat risklerinin arz endişelerini artırdığına ve bunun fiyatları yukarı çektiğine dikkat çekiyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel