Putin’den BRICS önerisi, Batı’ya alternatif olabilir mi?
Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’deki BRICS İş Forumu’nda konuşan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, grubun küresel enerji ve gıda güvenliğini güçlendirebilecek kapasiteye sahip olduğunu söyledi. Putin; Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru ve Arktik Ulaştırma Koridoru’nun geliştirilmesini, akıllı teknolojiler, insansız ulaşım, sanayi ve ticarette ortak çalışmaların artırılmasını istedi. Açıklama, 11 üyeli BRICS’in 12-13 Eylül’deki Yeni Delhi zirvesinin hemen öncesinde geldi.
5 ÜLKEDEN 11 ÜYELİ BLOĞA
BRIC kavramı ilk kez 2001’de Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in yükselen ekonomik ağırlığını tanımlamak için ortaya çıktı. Dört ülkenin liderleri 2009’da ilk zirvelerini gerçekleştirdi; Güney Afrika’nın katılmasıyla yapı 2011’de BRICS adını aldı. Son büyük genişlemelerle Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya ve Suudi Arabistan da gruba katıldı. BRICS bugün 11 üyeyle dünya nüfusunun yüzde 49,5’ini, küresel GSYH’nin yaklaşık yüzde 40’ını ve dünya ticaretinin yüzde 26’sını temsil ediyor.
PETROL, GIDA VE HAMMADDE GÜCÜ
Putin’in enerji ve gıda vurgusunun arkasında BRICS’in genişlemeyle değişen yapısı bulunuyor. Rusya, Suudi Arabistan, İran ve BAE gibi büyük petrol ve doğal gaz üreticileri artık aynı grubun içinde. Çin ve Hindistan ise dünyanın en büyük enerji tüketicileri arasında. Brezilya’nın soya, şeker ve diğer tarım ürünlerindeki gücü; Rusya’nın tahıl ve gübre ihracatı; Güney Afrika ve diğer üyelerin kritik maden rezervleri BRICS’e enerji, gıda ve hammadde zincirlerinde önemli bir ağırlık kazandırıyor. Yeni Delhi zirvesine 32 ülke ve uluslararası yapıdan temsilcilerin katılması da grubun çevresindeki diplomatik ilginin büyüdüğünü gösteriyor.
11 üyeli BRICS bugün dünya nüfusunun yaklaşık yarısını ve küresel ekonominin yüzde 40’ını temsil ediyor. Yeni Delhi zirvesinde ticaretten dijital ödemelere yeni işbirliği adımları görüşülüyor. (Shutterstock)
DOLARA BAĞIMLILIĞI AZALTMA
BRICS’in son yıllardaki en dikkat çekici hedeflerinden biri doların uluslararası ticaretteki ağırlığını azaltmak. Üye ülkeler arasında ulusal para birimleriyle ticaret ve ödeme sistemlerinin birbirine bağlanması öne çıkıyor. Rusya-Çin ticaretinin çok büyük bölümü artık ruble ve yuan üzerinden yürütülürken Hindistan da farklı ülkelerle yerel para mekanizmalarını genişletiyor.
BANKADAN LOJİSTİĞE YENİ HAMLELER
BRICS yalnızca siyasi zirvelerden oluşmuyor. 2015’te faaliyete geçen Yeni Kalkınma Bankası, altyapı ve sürdürülebilir kalkınma projelerine Batı merkezli Dünya Bankası ve IMF sisteminin dışında ek bir finansman kanalı oluşturmayı hedefliyor. 2026 itibariyle işbirliği yeni alanlara da taşınıyor. BRICS Startup Innovation Fund, ülkelerin girişimcilik merkezlerini birbirine bağlayacak BRICS Incubator Network ve yeni Lojistik-Tedarik Zinciri İşbirliği Çerçevesi üzerinde çalışılıyor. Ağustosta ticaret bakanları ayrıca küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmana erişimini artırmayı amaçlayan Jaipur ilkelerinde uzlaştı.
BATI’YA ALTERNATİF OLABİLİR Mİ?
Rakamlar BRICS’in artık göz ardı edilemeyecek ekonomik büyüklüğe ulaştığını gösteriyor. Satın alma gücü paritesine göre küresel ekonomideki yaklaşık yüzde 40’lık payı, dev nüfusu ve enerji üreticileri grubun elindeki en büyük avantajlar durumunda. Ancak BRICS, bugün üyeleri tarafından Batı sisteminin yerine geçmiş bir bloktan çok, Küresel Güney’in uluslararası finans, ticaret ve siyasi karar mekanizmalarında daha fazla ağırlık talep ettiği giderek büyüyen bir platform olarak görülüyor.