Kitapları yok ediyorlar! İnsanlığın emeği tehlike altında

Yapay zeka şirketlerinin eğitim verisi elde etmek amacıyla milyonlarca basılı kitabı satın alarak taradıktan sonra imha ettiği ortaya çıktı. ABD merkezli Anthropic’in, “Project Panama” adı verilen gizli program kapsamında kitapların sırtını endüstriyel makinelerle keserek sayfalarını dijital ortama aktardığı ve ardından fiziksel nüshaları geri dönüşüme gönderdiği mahkeme belgeleriyle gün yüzüne çıktı. Belgelerde şirket yöneticilerinin, “Bunu yaptığımızın bilinmesini istemiyoruz” ifadelerini kullanması da dikkat çekti. Haber, yayımlandıktan sonra dünya basınında geniş yankı uyandırırken yazarlar, yayınevleri, kütüphaneciler ve kültür çevrelerinden sert tepki aldı.

Anthropic’in milyonlarca kitabı taradıktan sonra imha ettiğinin ortaya çıkması, dünya genelinde bilim, kültür ve yayıncılık çevrelerinin sert tepkisini çekti.

KÜLTÜREL MİRAS YOK EDİLİYOR

Anthropic’in on milyonlarca dolar harcayarak milyonlarca kitabı satın aldığı, yüksek hızlı tarayıcılarla dijitalleştirdiği ve fiziksel nüshaları imha ettiği belirtildi. Şirket, bu verileri Claude adlı yapay zeka modelini eğitmek için kullandı. Kullanılmış kitap satıcıları, özellikle baskısı tükenmiş ve erişimi zor eserlerin toplu biçimde satın alınmasının son dönemde olağanüstü ölçüde arttığını ifade ediyor. Eleştirmenlere göre kamuya ait kültürel birikim, özel şirketlerin erişimine açık dev veri havuzlarına dönüştürülürken fiziksel eserler geri dönülmez biçimde ortadan kaldırılıyor.

ÇEVRE ÜZERİNDEKİ YÜK BÜYÜYOR

Tartışmalar yalnızca kültürel mirasın yok edilmesiyle de sınırlı değil. Yapay zeka modellerini eğiten veri merkezlerinin hızla artan elektrik ve temiz su tüketimi de çevre örgütlerinin gündeminde yer alıyor. Yapılan çok sayıda bilimsel araştırma, büyük dil modellerinin kodlarla eğitimi ve çalıştırılmasının milyonlarca litre tatlı su tüketimine yol açabildiğini, hızla büyüyen veri merkezlerinin ise karbon emisyonlarını artırarak doğanın kirlenmesi ve bozulmasına sebep olduğunu ortaya koyuyor. Son yıllarda Google ve Microsoft gibi büyük teknoloji firmaları yapay zeka yatırımları sonucunda oluşan yüksek enerji tüketimi ve emisyon verileri dolayısıyla çevre örgütlerinin eleştiri odağında yer alıyor.

Uzmanlar, yapay zeka şirketlerinin kültürel mirası dijital ortamda ticarileştirirken artan enerji tüketimi ile çevresel tahribat yarattıklarının da altını çiziyor. (Reuters)

ZİHİNSEL FAALİYETLERİ KÖRELTİYOR

Uzmanlara göre yapay zeka sektöründeki ikinci büyük tartışma ise insanın bilgi üretim süreci ve zihinsel kabiliyeti üzerinde yoğunlaşıyor. Eğitimciler ve akademisyenler, hazır içerik üreten sistemlerin eleştirel düşünme, araştırma ve yazma alışkanlıklarını zayıflattığı uyarısında bulunuyor. Bununla birlikte yazarların, sanatçıların ve araştırmacıların yıllara yayılan emeğinin izinsiz biçimde ticari yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılması da telif hakkı davalarını artırıyor. Bilim çevreleri, insanlığın ortak kültürel mirasının ve düşünsel üretiminin giderek daha fazla küresel teknoloji tekellerinin denetimine girdiği yönünde ciddi uyarılarda bulunuyorlar.

[email protected]

Kaynak: Web Özel