108 yıl önce bugün Bakü kurtarıldı
Çanakkale Zaferi’nden üç yıl sonra, bu kez Kafkasya’da aynı cephede buluşan Türk ve Azerbaycan askerleri, Bakü’nün kurtuluşu için birlikte savaştı.
Kafkas İslam Ordusu kuruldu
1918 yılında petrol zengini Bakü; Bolşevik güçlerin, Ermeni silahlı gruplarının ve İngiliz birliklerinin kontrolü altındaydı. Azerbaycan, 28 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan ederek Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’ni kurmasına rağmen Bakü işgalden kurtarılamamıştı.
Dönemin Harbiye Nazırı Enver Paşa, Azerbaycan’a destek amacıyla kardeşi Nuri Paşa’yı bölgeye gönderdi. Nuri Paşa, Osmanlı ordusundan bölgeye sevk edilen birliklerin yanı sıra Azerbaycan birliklerinin de katılımıyla Kafkas İslam Ordusu’nu oluşturdu.
ve 107. Piyade Alayları ile 56. Topçu Alayı’nın katılımıyla oluşturulan ordunun mevcudu, Azerbaycan Kolordusu’ndan yapılan takviyelerle yaklaşık 12 bine ulaştı.
Bakü’ye uzanan mücadele
Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu, Gence’den Bakü’ye uzanan harekât kapsamında çok sayıda yerleşim yerini ele geçirerek Bakü’ye doğru ilerledi.
Ordunun Bakü önlerine ulaşmasının ardından kent için zorlu bir mücadele başladı. Yaklaşık bir buçuk ay süren kuşatma ve çatışmaların ardından Türk ve Azerbaycan askerleri 15 Eylül 1918’de Bakü’ye girdi.
Bakü’nün kurtarılması, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti açısından tarihi bir dönüm noktası oldu. Zaferin ardından Azerbaycan Halk Cumhuriyeti hükümeti de iki gün sonra Gence’den Bakü’ye taşındı.
Osmanlı ordusu 1130 şehit verdi
Bakü’nün kurtuluşu sırasında Osmanlı ordusu yaklaşık 1130 askerini şehit verdi. Azerbaycan halkı, Bakü’nün özgürlüğü için hayatını kaybeden Türk askerlerini yıllar boyunca unutmadı.
Aradan geçen 108 yıla rağmen Bakü’nün kurtuluşu, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin tarihsel bağlarının en güçlü simgelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Bugün Türkiye ve Azerbaycan arasındaki askeri ve siyasi iş birliği devam ederken, iki ülke arasındaki kardeşlik ilişkisi de “bir millet, iki devlet” anlayışıyla sürdürülüyor. Bakü’nün kurtuluşu, bu ortak tarihin en önemli sayfalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.