Mladiç’e devlet uçağı! Sırbistan’dan savaş suçu ayıbı
Bosna Savaşı’nın en ağır suçlarından sorumlu tutulan eski Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç’in 27 Ağustos 2026’da Lahey’de ölmesinin ardından cenazesi 3 Eylül’de Sırbistan’a getirildi. Cenazeyi taşıyan Sırbistan hükümetine ait uçakta Mladiç’in ailesinin yanı sıra Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujic de yer aldı. Tabutu Belgrad’a ulaştığında Sırbistan bayrağına sarıldı. Güzergâh boyunca Mladiç’i destekleyen gruplar pankartlar açtı ve meşaleler yaktı.
Tören Avrupa’da da tepki çekti. AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Mladiç’in ölümünün ardından yaşananları “savaş suçlusunun yüceltilmesi” olarak değerlendirerek Sırbistan ziyaretini iptal etti. Kos, savaş suçlularının kahramanlaştırılmasının uzlaşma, mağdurlara saygı ve Sırbistan’ın AB üyelik süreciyle bağdaşmadığını açıkladı.
LAHEY’DE MÜEBBET HAPİS
Mladiç hakkındaki uluslararası yargı süreci yaklaşık 30 yıl önce başladı. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 1995’te Mladiç’i soykırım ve insanlığa karşı suçlarla itham etti. Yıllarca kaçtıktan sonra 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’da yakalandı ve Lahey’e gönderildi. Mahkeme 22 Kasım 2017’de Mladiç’i Srebrenitsa’da soykırımın yanı sıra insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu bularak ömür boyu hapse mahkum etti. Kararda Srebrenitsa’daki katliamların yanı sıra Saraybosna’da sivillere yönelik keskin nişancı ve topçu saldırıları ile BM personelinin rehin alınması da yer aldı. Temyiz Dairesi 8 Haziran 2021’de mahkumiyeti ve müebbet hapis cezasını kesinleştirdi.
Srebrenitsa’da Temmuz 1995’te 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk katledildi. Uluslararası mahkemeler katliamı soykırım olarak hükme bağladı. (Shutterstock)
BOŞNAKLARA SOYKIRIM UYGULADILAR
Srebrenitsa’da Temmuz 1995’te 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürüldü. Uluslararası mahkemeler yaşananları hukuken soykırım olarak tanımladı. Mladiç, 1992-1995 arasındaki Bosna Savaşı sırasında Saraybosna kuşatmasındaki suçlardan da mahkum edildi.
KARADZİÇ DE MAHKUM EDİLDİ
Mladiç tek örnek değil. Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki siyasi lideri Radovan Karadziç, ICTY tarafından 24 Mart 2016’da Srebrenitsa Soykırımı, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından mahkum edildi. İlk aşamada 40 yıl hapis cezası verilen Karadziç’in cezası, 2019’da temyizde ömür boyu hapse çevrildi. Buna rağmen savaş suçlularının kamusal alanda yüceltilmesi Avrupa’da yıllardır tartışılıyor. En bilinen örneklerden biri 2021’de Belgrad’daki bir binaya çizilen dev Ratko Mladiç duvar resmi oldu. Avrupa Konseyi raportörleri, yetkililerin yasa dışı olduğu belirtilen duvar resmini kaldırmamasını eleştirdi. Mladiç karşıtı gösteriye ise Sırbistan İçişleri Bakanlığı güvenlik gerekçesiyle izin vermedi.
SAVAŞ SUÇLULARINA KAMUSAL ALAN AÇILIYOR
Sorun Avrupa Birliği’nin raporlarına da yansıdı. Avrupa Komisyonu’nun 4 Kasım 2025 tarihli Sırbistan Raporu, ülkedeki bazı siyasi partilerin, siyasetçilerin ve medya kuruluşlarının hüküm giymiş savaş suçlularına destek ve kamusal alan sağlamaya devam ettiğini bildirdi. Raporda Srebrenitsa Soykırımı dahil savaş suçlarının inkarının da yaptırımsız kaldığı belirtildi. Raporda daha somut bir sorun da kayda geçirildi: Bosna Hersek’te haklarında hüküm bulunan Novak Djukiç, Duško Kornjača ve Tomislav Kovač’ın Sırbistan’da yaşadığı ve kararların infaz edilmediği belirtildi.
AB: İNKARA YER YOK
Avrupa Parlamentosu da 6 Temmuz 2022’de kabul ettiği Sırbistan kararında, Belgrad hükümetine mahkum savaş suçlularının yüceltilmesine karşı kararlı biçimde harekete geçme çağrısı yaptı. Parlamento, bazı Sırp siyasetçilerin Srebrenitsa Soykırımı’nı inkar etmeyi sürdürmesinden duyduğu kaygıyı kayda geçirerek “soykırım inkarına Avrupa’da yer olmadığı” mesajını verdi.