Adım atacak yer kalmadı! Demografik kırılma yaşanıyor?

Türkiye’nin nüfusu son verilere göre 427 bin 224 kişi artarak 86 milyon 92 bin 168’e yükseldi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı son veriler, ülkenin nüfus yapısındaki dönüşümü bir kez daha gözler önüne serdi. Son rakamlara göre erkek nüfus 43 milyon 59 bin 434, kadın nüfus ise 43 milyon 32 bin 734 olarak kaydedildi. Erkeklerle kadınlar arasındaki farkın yalnızca binler seviyesine kadar gerilemesi, nüfus yapısında cinsiyet dengesinin neredeyse tamamen eşitlendiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre önümüzdeki 20, 30 yıllık süreçte Türkiye’nin en önemli gündem başlıkları, ‘nitelikli insan kaynağını koruma’, ‘yaşlanan nüfusa uyum’ ve ‘kentsel planlama’ olacak. Peki son nüfus verileri ve ayrıntılardan yansıyanlar neler?

Büyükşehirlerin artık yalnızca bulundukları coğrafyanın değil, Türkiye’nin tamamının demografik yansıması haline gelmiş durumda.

KÖY NÜFUSU TÜKENİYOR!

TÜİK’ten yansıyan verilere göre Türkiye artık büyük ölçüde kentleşmiş bir ülke. İl ve ilçe merkezlerinde yaşayanların oranı yüzde 93,6’ya yükselirken, belde ve köylerde yaşayanların oranı yüzde 6,4’e kadar gerilemiş vaziyette. Bu veri, nüfusun neredeyse tamamının kentsel alanlarda toplandığını gösteriyor. Kırsal nüfusun payındaki gerileme, demografik dağılımın mekansal olarak nasıl değiştiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Kentler büyürken köyler küçülüyor; merkezler yoğunlaşırken çevre alanlar seyrekleşiyor.

İSTANBUL’DA İNSAN SELİ

Türkiye genelinde kilometrekareye düşen kişi sayısı 112 olarak hesaplandı. Ancak bu ortalama değer, iller arasındaki büyük farkları gizliyor. Kilometrekareye 2 bin 943 kişinin düştüğü İstanbul, nüfus yoğunluğunda açık ara ilk sırada yer alırken, Tunceli kilometrekareye yalnızca 11 kişi ile en düşük yoğunluğa sahip kent durumunda. Üç büyükşehirde yaşayanların memleket dağılımı da ilginç veriler sunuyor. İstanbul’da en çok Sivaslılar, ardından Kastamonulular ve Ordulular yaşıyor. Ankara’da Çorum, Yozgat ve Çankırı nüfusu öne çıkıyor. İzmir’de ise Manisa, Mardin ve Erzurum nüfusu ilk üç sırada yer alıyor.

ESENYURT’TA NÜFUS PATLAMASI!

Son rakamsal verilere göre İstanbul’un güncel nüfusu 15 milyon 754 bin olarak saptandı. Bu rakam, Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte birinin tek bir şehirde yaşadığını ortaya koyuyor. Bu büyüklüğün en çarpıcı örneği ise Esenyurt. İstanbul’un en kalabalık ilçesi olan Esenyurt’un nüfusu 1 milyon 3 bin 905 olarak kaydedildi. Bu sayı, birçok bağımsız ülkenin toplam nüfusunu geride bırakıyor. Lüksemburg’un nüfusu 684 bin 770, Karadağ’ın 627 bin 568, Malta’nın 548 bin 210, İzlanda’nın 400 bin 877, Grönland’ın ise 55 bin 679. Esenyurt tek başına bu ülkelerin tamamından daha fazla insana ev sahipliği yapıyor. İlçe ölçeğinin fiilen aşıldığı, bazı ilçelerin artık ülke nüfuslarıyla kıyaslanabildiği bir demografik tablo ortaya çıkmış durumda.

EN ZENGİN ÇANKAYA

Öte yandan demografik tablo yalnızca sayı artışıyla da sınırlı değil. İlçeler arası refah dağılımı da ilk kez netleşti. Genel sıralamaya göre sosyoekonomik seviyesi en yüksek ilçeler arasında Ankara’nın Çankaya ilçesi ile İstanbul’un Kadıköy ve Beşiktaş ilçeleri. Bu ilçeler, refah göstergelerinde listenin üst sıralarında konumlandı. Buna karşılık sosyoekonomik seviyesi en düşük ilçeler Çamoluk (Giresun), Derebucak (Konya), Doğanşar (Sivas), Felahiye (Kayseri), Dikmen (Sinop), Pınarbaşı (Kastamonu) ve Bayramören (Çankırı) olarak sıralandı.

YAŞ ORTALAMASI YÜKSELİYOR

Türkiye’nin medyan yaşı ise son verilere göre 34 sınırına dayandı. 2007 yılında 28 olan medyan yaşın son 16 yılda yaklaşık 6 yıl artmış olması, nüfusun giderek yaşlandığını gösteriyor. 0-14 yaş grubunun toplam nüfus içindeki payı yüzde 21’ler seviyesine gerilerken, 65 yaş ve üzeri nüfusun oranı yüzde 10’un üzerine çıkmış durumda. Çalışma çağındaki 15-64 yaş grubunun oranı ise yüzde 68 bandında seyrediyor.

DOĞUM ORANI EŞİĞİN ALTINDA

Toplam doğurganlık hızı ise 2,1 olan nüfus yenilenme eşiğinin altına düşmüş durumda. Türkiye genelinde doğurganlık oranı 1,5 seviyelerine kadar gerilerken, büyükşehirlerde bu oran 1,3’ün altına inmiş vaziyette. Bazı metropollerde Avrupa ortalamasına yaklaşan doğum oranları dikkat çekiyor. Bu tablo, nüfus artışının artık doğal artıştan çok mevcut yaş yapısına dayandığını; uzun vadede ise büyümenin yavaşlayabileceğini gösteriyor.

Esenyurt 1 milyon 3 bin 905 kişilik nüfusuyla birçok ülkeyi geride bırakmış vaziyette. İlçedeki yapılaşmanın geldiği boyutta değişimin özeti niteliğinde.

“KIRSAL YAŞAM BİTİYOR”

Kamuoyu Araştırmacısı Volan Tebrizcik ise ortaya çıkan tabloyu yorumlarken, şu uyarıları gündeme taşıyor: “Türkiye 86 milyonu aşmış durumda. Kentleşme yüzde 93,6’ya ulaşmış, kilometrekare başına düşen kişi sayısı 112 olmuş. Son veriler, iç göç dinamiklerinde de değişim yaşandığını ortaya koyuyor. Deprem sonrası nüfus hareketleri, özellikle Marmara’da yoğunlaşma eğilimi oluşturuyor. En fazla göç alan iller arasındaİstanbul, Ankara ve Antalya öne çıkarken; bazı Karadeniz ve Doğu Anadolu illeri nüfus kaybetmeye devam ediyor. Türkiye, mekansal, sosyal ve ekonomik olarak yeniden şekillenen bir demografik yapıya doğru ilerliyor. Kentlerin yoğunluğu artarken kırsal alanlar boşalıyor, doğurganlık düşerken yaş ortalaması yükseliyor.”

[email protected]

Kaynak: Web Özel