Mavi baştankara kuşlarının sigara izmaritlerini yuvalarına taşımasının nedeni ortaya çıktı

Sigara izmaritleri yalnızca çevreyi kirletmekle kalmıyor, aynı zamanda şehirleri paylaştığımız hayvanlar için de tehlike oluşturabiliyor. Ancak bazı türler bu durumu avantaja çeviriyor.

Polonya’daki Lodz Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, Animal Behaviour dergisinde yayımlanan çalışmada, mavi baştankara kuşlarının (Cyanistes caeruleus) sigara izmaritlerini yuvalarının içine yerleştirdiğini ve bunları basit bir atık olarak değil, paraziter enfeksiyonlara karşı bir koruma aracı olarak kullandığını ortaya koydu.

Mavi baştankara kuşları

Mavi baştankara kuşları sarı, siyah ve mavi; ayrıca yeşil ve beyaz tonlara sahip, küçük ve zarif ötücü kuşlar. Sosyal bir yapıya sahipler ve şehir yaşamına oldukça iyi uyum sağlarlar. Daha önce de belirtildiği gibi, bu kuşlar istilacı ve zararlı böceklerle (örneğin sivrisinekler) beslendikleri için biyolojik mücadelede önemli bir rol oynayabilir. Ayrıca doğada yuvalarını kurarken lavanta gibi aromatik bitkiler topladıkları bilinir; çünkü bu bitkilerin yaydığı koku ve uçucu bileşikler özellikle kan emici parazitleri uzaklaştırır.

Sigara izmaritleri: tesadüf mü yoksa strateji mi?

Araştırmacılar, şehirlerde bu kuşların sigara izmaritlerini tesadüfen mi topladığını yoksa bunu bilinçli bir uyum stratejisi olarak mı kullandığını anlamak için 33 mavi baştankara ailesini gözlemledi. Yuvalar üç gruba ayrıldı:

Birinci grup (kontrol grubu) olduğu gibi bırakıldı. İkinci gruba, şehirdeki davranışı taklit etmek amacıyla sigara izmaritleri eklendi. Üçüncü grupta ise yuvalar tamamen değiştirilerek yosun ve pamuktan yapılmış, laboratuvarda sterilize edilmiş yeni yuvalar kullanıldı.

Deneyin başlamasından 13 gün sonra, yavru kuşlar sağlık kontrollerinden geçirildi ve kan örnekleri incelendi. Sonuçlara göre, hem sigara izmariti bulunan yuvalardaki hem de steril yuvalardaki yavruların hemoglobin ve hematokrit seviyeleri daha yüksek çıktı. Bu da kontrol grubuna kıyasla daha iyi bir sağlık durumu ve parazit kaynaklı kan kaybının daha az olduğunu gösterdi.

Nikotin bir böcek ilacı gibi davranıyor

Yapılan ek analizler, kontrol grubundaki doğal yuvalarda daha fazla parazit (akarlar, keneler, pireler) bulunduğunu, steril yuvalarda ise neredeyse hiç parazit olmadığını ortaya koydu. Sigara izmariti bulunan yuvalarda da, genellikle yavruların kanıyla beslenen et sineği larvalarının sayısı daha düşüktü.

Bu bulgular, sigara izmaritlerindeki nikotinin bir kovucu ve böcek ilacı gibi davranarak parazitleri uzaklaştırabileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar, “Çalışmamız, şehirde yaşayan mavi baştankara kuşlarının sigara izmaritlerini, aromatik bitkilerin işlevini taklit eden fırsatçı bir uyum stratejisi olarak kullanabileceğini ve bunun yavruların sağlığına olumlu katkı sağlayabileceğini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Ancak uzmanlar, sigara izmaritlerinin arsenik ve ağır metaller gibi toksik maddeler de içerdiğini ve bunların yetişkin kuşların sağlığı üzerindeki etkilerinin henüz tam olarak bilinmediğini de vurguladı.