Maaşlı kentli sıkıştı, dört ay kritik çok kritik

Maaşlı kesim için yılın son dört ayına girilirken hesaplar yeniden değişiyor. Akaryakıta gelen son zam, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve enflasyona ilişkin yeni riskler aynı anda gündeme gelirken, moraller de bozulmuş durumda. Motorine gece yarısından itibaren 6,59 TL zam yapılırken İstanbul Anadolu Yakası’nda litre fiyatı 95,46 TL’ye, Hakkari ve Bitlis’te ise 98,47 TL’ye kadar yükseldi. Son artış, 50 litrelik bir deponun yaklaşık 330 TL, 60 litrelik bir deponun ise yaklaşık 395 TL daha pahalıya dolması anlamına geliyor. Petrol cephesindeki gelişmeler de akaryakıt fiyatları üzerindeki baskının kısa vadede ortadan kalkmayabileceğine işaret ediyor. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattının saldırılar sonrasında devre dışı kalmasıyla Brent petrol salı günü 107 doların üzerine çıktı. Günde yaklaşık 4 milyon varillik kapasiteye sahip hattın, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne karşılık gelen miktarın taşınmasında rol oynaması piyasalardaki tedirginliği daha da artırdı.

EYLÜL ENFLASYONU KRİTİK

Akaryakıttaki yeni fiyatlar gözleri bir kez daha eylül enflasyonuna çevirirken, Ocak 2027’de yapılacak emekli ve memur zamları açısından da yılın son dört ayı kritik önem taşıyor. Yeni Orta Vadeli Program’da 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 28,4 olarak açıklanırken, ağustos itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 31,51 düzeyinde gerçekleşti. OVP’de enflasyonun 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e, 2029’da ise yüzde 9’a gerilemesi öngörülüyor. Ancak yıl sonuna ilişkin hedefin yakalanabilmesi için önümüzdeki dört ayda fiyat artışlarının belirgin biçimde yavaşlaması gerekiyor.

MAAŞ ZAMMINDA İKİ SENARYO

Analistlere göre yıl sonu enflasyonu OVP’de öngörüldüğü gibi yüzde 28,4 civarında gerçekleşirse, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ikinci yarı enflasyonuna bağlı Ocak 2027 artışı yaklaşık yüzde 9 bandında oluşabilecek. Yıl sonu enflasyonunun yüzde 31’e yaklaşması halinde ise ikinci yarıdaki fiyat artışı büyüyecek ve emekli zammı yüzde 11’in üzerine çıkabilecek. Memur ve memur emeklilerinde de toplu sözleşme artışına eklenecek enflasyon farkı aynı yönde büyüyecek. Başka bir ifadeyle maaşlara yapılacak artışın büyümesi, aynı zamanda çalışan ve emeklinin yılın ikinci yarısında daha yüksek fiyat artışıyla karşılaşmış olması anlamına gelecek.

8 MİLYAR DOLARLIK GERİLEME

Piyasanın izlediği bir diğer başlık ise Merkez Bankası’nın döviz pozisyonu. Piyasa hesaplamalarına göre TCMB’nin net döviz pozisyonu 26 Ağustos’ta yaklaşık 54 milyar dolar seviyesindeyken 11 Eylül’de yaklaşık 46 milyar dolara geriledi. Yaklaşık 8 milyar dolarlık değişimde döviz işlemlerinin yanı sıra altın fiyatlarındaki gerilemenin rezerv değerleri üzerindeki etkisi de bulunuyor.

BASKI KONUT VE ULAŞIMDA

Maaşlı kentliyi asıl zorlayan nokta ise fiyat artışlarının günlük yaşamın temel kalemlerinde yoğunlaşması. Ağustosta yıllık TÜFE yüzde 31,51 olurken gıda ve alkolsüz içeceklerde artış yüzde 33,79, ulaştırmada yüzde 35,08, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 39,77 olarak gerçekleşti. Ekonomiden yansıyan son verileri yorumlayan Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise, “Motorine gelen son zam yalnızca otomobil kullananları etkilemiyor; taşımacılıktan gıdaya, servisten lojistiğe kadar pek çok kalemde maliyetleri yukarı taşıma potansiyeli bulunuyor. Kentlerde maaşla yaşayan milyonlar açısından asıl yük kira, market, ulaşım, enerji ve akaryakıt gibi zorunlu harcamalarda hissediliyor. Bu nedenle eylül enflasyonu kritik” diyor.