Her yıl 20 bin vaka, kolon kanserinde alarm!

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 2 milyon kişiye kolon veya rektum kanseri tanısı konulurken, hastalık kanser kaynaklı ölümlerin en önemli nedenleri arasında yer alıyor. Türkiye’de ise yılda 20, 25 bin yeni vaka görülüyor. Son yıllarda dikkat çeken en önemli değişim ise hastalığın sadece ileri yaşlarda değil, daha genç yaş gruplarında da görülmeye başlaması. Kolon Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında Haberglobal.com’nin sorularını yanıtlayan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Doç. Dr. Server Sezgin Uludağ, hastalığın görülme sıklığından belirtilerine, genç yaşta artış nedenlerinden yeni tedavi yöntemlerine kadar merak edilenleri anlattı.

-Türkiye’de ve dünyada kolon kanseri ne sıklıkta görülüyor?

Kolon kanseri dünyada en sık görülen kanser türlerinden biri. Her yıl dünya genelinde yaklaşık 2 milyon kişiye kolon veya rektum kanseri tanısı konuluyor. Kanser nedeniyle hayatını kaybedenlerin önemli bir kısmı da bu hastalıktan kaynaklanıyor. Türkiye’de ise her yıl yaklaşık 20, 25 bin yeni vaka görülüyor. Ülkemizde de hem vaka sayısında artış var hem de hastalığın görülme yaşı giderek daha erken dönemlere kayıyor. Bu nedenle kolon kanseri her açıdan yakından takip edilmesi gereken önemli bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkıyor.

-Kolon kanserinin ortaya çıkmasındaki en büyük nedenler neler?

Kolon kanseri genellikle tek bir nedene bağlı gelişmiyor. Çoğu zaman yaşam tarzı ve genetik faktörlerin birleşimi rol oynuyor. En önemli risk faktörleri arasında fazla kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, liften fakir beslenme, obezite, hareketsiz yaşam, sigara ve alkol kullanımı bulunuyor. Sigara ve alkol birçok kanser türünde olduğu gibi kolon kanseri için de ciddi bir risk oluşturuyor. Ailesinde kolon kanseri olan kişilerde risk daha yüksek. Bu nedenle sağlıklı beslenme, düzenli hareket ve kilo kontrolü önemli koruyucu faktörler arasında yer alıyor. Yoğun sigara ve alkol kullanan bazı hastaların kolon kanseriyle çok daha genç yaşlarda karşılaştığını da görüyoruz.

Doç. Dr. Uludağ: “Robotik cerrahi de son yıllarda önemli bir araç haline geldi. Diğer yöntemlere göre ciddi teknik avantajlar sunuyor. Önümüzdeki dönemde robotik cerrahinin ve cerrahi teknolojilerin çok daha hızlı gelişeceğini düşünüyoruz.”

-Genç yaşta hastalığa yakalananların sayısı artıyor mu?

Son yıllarda yapılan araştırmalar 40 yaş altındaki kişilerde kolon kanseri görülme oranının arttığını gösteriyor. Bunun nedeni tam olarak bilinmese de özellikle obezite, hazır ve işlenmiş gıdaların artması, hareketsiz yaşam ve bağırsak florasındaki değişikliklerden kaynaklanıyor. Bu nedenle kolon kanseri artık yalnızca ileri yaş hastalığı olarak görülmüyor. Benzer şekilde birçok kanser türünde de görülme yaşı giderek daha erkene düşüyor.

-Kolon kanseri hangi belirtilerle ortaya çıkıyor?

Kolon kanseri bazı hastalarda erken dönemde belirti vermeyebiliyor. Yani hastalık sinsi şekilde ilerleyebiliyor. Ancak bazı şikâyetler önemli bir uyarı olabilir. En sık görülen belirtiler şunlar: Dışkıda kan görülmesi, uzun süren kabızlık veya ishal, açıklanamayan kilo kaybı, karın ağrısı ve şişkinlik, kansızlık ve halsizlik. Bu şikayetler birkaç hafta boyunca devam ediyorsa vakit kaybetmeden doktora başvurmak gerekiyor. Elbette bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmez. Ancak uzun süre geçmeyen şikâyetler varsa mutlaka bir hekime danışmak gerekir.

-Tarama testleri ne zaman yapılmalı?

Kolon kanserinden korunmanın en etkili yolu düzenli tarama testleri. Günümüzde birçok ülkede tarama yaşı 45’e düşürülmüş durumda. En güvenilir tarama yöntemi kolonoskopi. Eğer sonuç normal çıkarsa genellikle 5 yılda bir tekrar edilmesi öneriliyor. Ailesinde kolon kanseri olan kişilerde ise taramalara daha erken yaşlarda başlanması gerekiyor. Ayrıca bazı genetik hastalıklar ve kalıtsal bağırsak hastalıkları bulunan kişilerde risk daha yüksek olduğu için bu gruptaki hastaların daha sık ve erken taramalarla takip edilmesi gerekiyor. Erken teşhis ise hayat kurtarıyor. Kolon kanseri erken evrede yakalandığında tedavi başarısı oldukça yüksek. Erken evrede yakalanan hastalarda 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 90’ın üzerine çıkabiliyor.

-Tedavide yeni yöntemler var mı?

Kolon kanseri tedavisinde son yıllarda önemli gelişmeler yaşanıyor. Özellikle laparoskopik ve robotik cerrahi sayesinde hastalar daha küçük kesilerle ameliyat ediliyor ve iyileşme süreci daha hızlı oluyor. Bunun yanında akıllı ilaçlar ve immünoterapi gibi yeni tedavi yöntemleri de bazı hasta gruplarında oldukça etkili sonuçlar veriyor. Bazı özel hasta gruplarında ameliyatsız tedavi seçenekleri de uygulanabiliyor. Günümüzde tümörün genetik özelliklerine göre kişiye özel tedavi planları yapılabiliyor. Bu ameliyatların büyük kısmını kapalı yöntemlerle gerçekleştiriyoruz.

-Kolon kanserinden korunmak için bugün ne yapabiliriz?

Öncelikle sebze, meyve ve lifli gıdaları artırmak; işlenmiş et tüketimini azaltmak. Düzenli egzersiz yapmak ve kilo kontrolünü sağlamak. 45 yaşından sonra düzenli kontrolleri ihmal etmemek önemli. Kolon kanseri erken teşhis edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebilen bir hastalık. Bu nedenle sağlıklı yaşam alışkanlıkları kadar düzenli tarama testleri de büyük önem taşıyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel