Kırgız konuşmacı Ankara toplantısında Türk işbirliğine vurgu yaptı

Kırgızistan Meclis Başkanı Nurlanbek Turgunbek uulu, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) düzenlediği ortak basın toplantısında açıklamalarda bulundu.

Turgunbek uulu, ziyaretinin Kırgızistan’ın yeni seçilen sekizinci parlamentosunun ilk resmi yurt dışı gezisi olduğunu belirterek, Türkiye’nin ülkenin “en yakın stratejik ortağı” statüsü nedeniyle seçildiğini söyledi.

Turgunbek uulu, “Türkiye bugün dünyanın en önemli ülkelerinden biridir” dedi. “Askeri ve ekonomik gücüyle her açıdan gurur duyduğumuz bir ülke.”

He highlighted the growing role of the Turkic world in an era of globalization and pointed to organizations such as the Organization of Turkic States and the Turkic Parliamentary Assembly as increasingly influential platforms in international affairs.

Turgunbek uulu, Kurtulmuş ile görüşmelerinin ikili iş birliğinin ve parlamento bağlarının güçlendirilmesine odaklandığını söyledi. Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadyr Zhaparov ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki yakın ilişkinin de altını çizen Erdoğan, ilişkilerinin iki ülke arasındaki ilişkileri yeni bir seviyeye taşıdığını söyledi.

Erdoğan’ın 2024’te Kırgızistan’a yaptığı resmi ziyareti tarihi olarak nitelendiren Erdoğan, bunun üst düzey işbirliğinin derinleşmesine yardımcı olduğunu ve çok sayıda anlaşmanın imzalanmasına yol açtığını kaydetti. Kırgız milletvekillerinin şu anda bu anlaşmaların parlamento tarafından nasıl ele alınacağı ve uygulanacağı üzerinde çalıştığını söyledi.

Erdoğan, Bişkek’teki bu ziyaretinde Kırgız ev sahibi Zhaparov’a yerli Togg elektrikli aracı hediye ederken, Zhaparov da Türk lidere bir at hediye etti.

Turgunbek uulu, Türkiye ve Kazakistan’ın Kırgızistan’ın Türk dünyasındaki en yakın iki ortağı olduğunu vurguladı. He referred to a shared goal set by the two countries’ leaders to raise bilateral trade volume to $5 billion, acknowledging that the target has not yet been reached but expressing confidence that it would be achieved.

“We believe we will reach this goal with the strength of brotherhood,” he said, adding that activating parliamentary friendship groups and exchanges among lawmakers would be essential.

Kırgız konuşmacı ayrıca Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi’ne (TÜRKPA) güçlü destek verdiğini belirterek, onun geçici veya sınırlı çıkarlardan ziyade dayanışma üzerine inşa edilmiş bir kurum olduğunu belirtti. Özbekistan’ın meclise tam üye olmasının beklendiğini, Macaristan’ın ise tam üyeliğe yaklaştığını ve Ekim ayında Bişkek’te yapılacak zirvede Özbekistan hakkında bir karar alınmasının beklendiğini söyledi.

Turgunbek uulu, Kırgızistan’ın bu yıl 6. Dünya Göçebe Oyunları’na ev sahipliği yapacağını da belirterek, Türk devletlerinin etkinliğe yoğun ilgi gösterdiğini söyledi.

Türk dünyası bağları

Geçtiğimiz aylarda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türk dünyasında kalıcı barış ve uzun vadeli istikrarın ancak Türk Devletleri Teşkilatı (OTS) üyeleri arasında sürekli koordinasyon ve güçlendirilmiş ortaklıkla sağlanabileceğine dikkat çekmişti.

Bakan, Türk dünyasının bölgesel dengelerin şekillenmesinde artan rolünün daha fazla dayanışma ve kurumsal uyum gerektirdiğini kaydetti. Fidan, karşılıklı güven, siyasi diyalog ve pratik işbirliğinin OTS’nin artan nüfuzunun temel itici güçleri olduğunu yineleyerek bölgesel ve küresel zorlukların üstesinden gelmek için kolektif adımlar atılması çağrısında bulundu.

“Kuruluşumuzun en büyük gücü, üyeleri arasında derinleşen karşılıklı güven ve iş birliğinde yatmaktadır” dedi.

Üye ülkeler, grubun Avrasya siyasetinde artan ağırlığını vurguladılar ve grubu yalnızca kültürel bir topluluk olarak değil aynı zamanda stratejik bir aktör olarak konumlandırdılar. Bu tutku, bloğun siyasi dayanışma, ekonomik genişleme ve daha fazla uluslararası nüfuz için uzun vadeli hedefler belirleyen “Türk Dünyası – 2040 Vizyon Belgesi”nde yer alıyor.

İktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Genel Başkan Yardımcısı ve Türk devletleriyle ilişkiler sorumlusu Kürşad Zorlu, bloğun artan ekonomik ve stratejik önemine dikkat çekti.

Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki girişimlerin ekonomik ve stratejik bağları güçlendirdiğini, Türk devletlerinin küresel ticaretteki toplam payının yüzde 2,43’e yükseldiğini kaydetti. 2009 yılında 540 milyar dolar olan dış ticaret hacmimiz, 2024 yılında 1,2 trilyon dolara ulaştı. Türk devletleri arasındaki ticaretin bu yıl sonunda 70 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Başlangıçta Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan tarafından Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi olarak başlatılan grup, Kasım 2021’deki dönüm noktası niteliğindeki İstanbul zirvesinde Türk Devletleri Teşkilatı’na (OTS) dönüştü. Yeniden markalaşma, geniş kesimlerce Türk entegrasyon süreci için yeni bir dönemin başlangıcı olarak yorumlandı ve kültürel bağları jeopolitik nüfuza dönüştürme arzusunun sinyalini verdi.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 3 Ekim 2025’te 16’ncı yıl dönümünü “Türk Devletleri İşbirliği Günü” olarak kutlayarak, bloğun ortak değerlerin tezahürü olduğunu belirterek, “bölgesinde ve ötesinde barış, refah ve istikrara hizmet etmeye devam edeceğini” taahhüt etti.

TÜRKPA ayrıca parlamenter diplomasiyi güçlendirmek ve Türk dünyasında dil birliğini teşvik etmek amacıyla “Kanun” ve “Kamus” adlı iki büyük dijital girişim başlattı.

Türk devletleri arasındaki dil uyumunu zenginleştirmek amacıyla geliştirilen projelerin, üye Parlamentolar arasındaki koordinasyonu desteklemesi, resmi belge ve mevzuatların tercümesini kolaylaştırması, akademik ve idari metinlerde dil tutarlılığını artırması bekleniyor.