Kimseyi öldürmemesine rağmen idam cezası verilmişti, son anda müebbet hapse çevrildi
Adalet figürü genellikle gözleri bağlı şekilde tasvir edilir. ABD’de bu “körlüğün”, çoğu zaman siyasi baskılar veya önyargılar nedeniyle ortaya çıktığını gösteren örneklerden biri de Charles Sonny Burton davası olarak gösteriliyor. Afro-Amerikalı Burton, kimseyi öldürmemiş olmasına rağmen idam sırasını bekliyordu.
Muhafazakâr bir siyasetçi için oldukça nadir görülen bir adım atan Vali Ivey, 75 yaşındaki Burton’ın idam cezasını müebbet hapse (şartlı tahliye olmadan) çevirdi. Burton 1991 yılında gerçekleşen bir cinayet nedeniyle mahkûm edilmişti, ancak silahı ateşleyen kişi kendisi değildi.
Vali Ivey yaptığı açıklamada, “Bu infaz adil olmazdı” dedi.
1991’deki olay
1991’de Burton, Alabama’nın Talladega kentinde bir AutoZone mağazasının soyulmasına karışan altı kişiden biriydi. Soygun sırasında mağazadaki bir müşteri olan Doug Battle öldürüldü.
Ancak tetiği çeken kişi Derrick DeBruce idi.
Vali Ivey açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
Doug Battle, otomobil parçası mağazasında alışveriş yaparken Derrick DeBruce tarafından acımasızca öldürüldü.
Ancak DeBruce sonunda şartlı tahliye imkânı olmaksızın müebbet hapse mahkûm edildi. Charles Burton kurbanı vurmadı, silahlı kişiye ateş etmesini emretmedi ve silah patladığında mağazadan çıkmıştı. Buna rağmen Burton’ın idam edilmesi planlanıyordu.
Vali Ivey şöyle dedi:
“Bu kadar farklı koşullar altında idamın uygulanmasına vicdanen izin veremem. Bu suçta yer alan bir kişinin idam edilip, tetiği çeken kişinin edilmemesi adil olmaz.”
Savcı karardan memnun değil
Alabama Başsavcısı Steve Marshall ise karara tepki gösterdi.
Marshall açıklamasında:
“Sonny Burton’ın Douglas Battle’ın kanında payı olduğuna dair hiçbir şüphe yoktur.”
Başsavcı ayrıca Burton’ın yaşlı olduğu için özel muamele görmemesi gerektiğini savundu ve yıllar boyunca yapılan çok sayıda temyiz başvurusu nedeniyle infazın geciktiğini söyledi.
Burton’ın rolü
Burton olay sırasında mağazaya silahla girdiğini kabul etmişti. Arka odadaki kasadan para çaldığını ve ardından kaçış için hazırlanan arabanın yanında beklemek üzere mağazadan çıktığını itiraf etti.
Bu sırada mağazanın içinde bulunan ortağı Derrick DeBruce, 34 yaşındaki Doug Battle’ı sırtından vurarak öldürdü.
ABD devleti de Burton’ın infazının durdurulması için Yüksek Mahkeme’ye yapılan başvuruya verdiği yanıtta bu olayların böyle gerçekleştiğini kabul etti.
“Suç sırasında cinayet” doktrini
Burton’ın idama mahkûm edilmesinin nedeni ABD’de “suç sırasında cinayet” adı verilen bir hukuk doktriniydi.
Bu doktrine göre soygun veya zorla girme gibi ağır suçlara katılan herkes cinayeti bizzat işlemese bile o suç sırasında gerçekleşen ölümden eşit derecede sorumlu tutulabiliyor.
Asıl failin cezası düşürülmüştü
Cinayeti işleyen Derrick DeBruce da başlangıçta idama mahkûm edilmişti. Ancak 2014 yılında avukatlarının savunmada yetersiz kaldığını iddia etmesi üzerine cezası müebbet hapse çevrildi.
DeBruce 2020 yılında hapishanede doğal nedenlerle öldü.
Af talebi
Burton için birçok aktivist, hukukçu ve kamuoyundan kişi valiye af çağrısı yaptı. Bu çağrının en dikkat çekici destekçilerinden biri ise öldürülen Doug Battle’ın kızı oldu.
Tartışmalı infaz yöntemi
Burton’ın idamı gerçekleşseydi, azot gazı ile infaz edilen dokuzuncu kişi olacaktı. Bu yöntem Alabama’da ilk kez 2024 yılında uygulanmaya başlanmıştı ve eleştirmenler tarafından hayvanlara bile uygulanmayan bir yöntem olduğu gerekçesiyle sert şekilde eleştiriliyor.