İşte AB’nin sosyal medya tedbiri! Sonsuz kaydırma tarihe karışabilir
Avrupa Birliği, çocukların dijital dünyada korunmasına yönelik şimdiye kadarki en kapsamlı düzenlemelerinden birini hayata geçirmeye hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu’nun 17 Eylül’de sunduğu EU KIDS Act teklifi, sosyal medya platformlarından video paylaşım sitelerine, çevrim içi oyunlardan yapay zeka sohbet botlarına kadar çocukların kullandığı dijital hizmetlere yeni kurallar getiriyor. Düzenlemenin temel yaklaşımı ise dikkat çekici. Çocukların kendilerini korumaları değil, dijital platformların çocuklara zarar vermeyecek şekilde tasarlanması hedefleniyor.
SONSUZ KAYDIRMA, OTOMATİK OYNATMA
AB’nin düzenlemesinde platformların çocukları uzun süre çevrim içi tutmaya teşvik eden tasarımlarına özellikle odaklanılıyor. Bunların başında sosyal medya akışının hiç bitmediği “sonsuz kaydırma” geliyor. Bir başka hedef ise videoların kullanıcı herhangi bir seçim yapmadan art arda başlamasını sağlayan otomatik oynatma (autoplay) özelliği. Çocuklara yönelik hizmetlerde aşırı kullanımı teşvik eden ödül mekanizmaları ve gece saatlerinde gönderilen anlık bildirimler de sınırlandırılacak. Avrupa Komisyonu’nun yaklaşımına göre mesele yalnızca çocuğun telefon başında geçirdiği süre değil, kullandığı uygulamanın nasıl tasarlandığı.
13 YAŞIN ALTINA SOSYAL MEDYA YASAĞI
Teklif, sosyal medya kullanımında AB genelinde ortak bir yaş sınırı oluşturuyor. 13 yaşından küçük çocuklar kendi sosyal medya hesaplarını açamayacak. 13-15 yaş arasındaki çocuklar ise ebeveyn tarafından yönetilen “mini hesaplar” üzerinden sınırlı özelliklerle sosyal medya kullanabilecek. Bu hesaplarda günlük kullanım süresine ilişkin de kısıtlama öngörülüyor. 15 yaşından itibaren ise çocukların kendi sosyal medya hesaplarını bağımsız şekilde yönetmesine izin verilmesi planlanıyor. Kurallar yalnızca Instagram, TikTok gibi sosyal medya platformlarıyla sınırlı olmayacak. Video paylaşım platformları, çevrim içi oyunlar, uygulama mağazaları ve çocukların kullandığı yapay zeka sohbet botları da düzenlemenin kapsamına girecek.
“ÇOCUĞU DEĞİL, UYGULAMAYI DEĞİŞTİR”
AB’nin yeni yaklaşımındaki en önemli kavramlardan biri “safety by design” yani tasarım gereği güvenlik. Buna göre platformlar ürünlerini piyasaya sunduktan sonra ortaya çıkan sorunları çözmekle yetinmeyecek. Daha baştan çocuklar açısından güvenli olduklarını göstermek zorunda olacak. Özellikle çocuğun davranışlarını analiz ederek onu daha fazla içerik tüketmeye yönlendiren kişiselleştirilmiş öneri sistemleri de mercek altında. Çocuklara yönelik akışların, kullanıcı davranışına göre sürekli yeniden şekillendirilmesi yerine daha güvenli ve kişiselleştirilmemiş seçenekler sunulması öngörülüyor.
YAŞINI BEYAN ETMEK YETERLİ OLMAYACAK
Yeni sistemde bir sosyal medya hesabı açarken doğum tarihini yazmak da yeterli olmayacak. Platformların kullanıcıların yaşını doğrulayacak sistemler kullanması gerekecek. Ancak AB, bu doğrulamanın kimlik bilgilerinin platformlara aktarılması anlamına gelmemesi için AB Yaş Doğrulama Uygulaması ve dijital kimlik cüzdanları gibi yöntemler üzerinde duruyor. Amaç, platformun kullanıcının kim olduğunu öğrenmeden yalnızca gerekli bilgiyi, yani belirli yaşın üzerinde olup olmadığını doğrulayabilmesi.
SOHBET BOTLARI DA KAPSAMDA
Düzenlemenin bir başka dikkat çekici tarafı ise yapay zeka sistemleri. Çocukların kullandığı yapay zeka sohbet botlarının varsayılan olarak kapalı olması ve çocukları kendilerine duygusal olarak bağımlı hale getirebilecek davranışlardan kaçınması öngörülüyor. Böylece AB, çocukların dijital güvenliğini yalnızca sosyal medya problemi olarak değil, sosyal medya, oyun ve yapay zekanın birlikte oluşturduğu yeni dijital ekosistem üzerinden ele alıyor.