Davos gün yüzüne çıkardı! Diplomasinin yeni gücü Çin

ABD Kongresi’nde Çin’in diplomatik kapasitesinin ABD’yi geride bıraktığına dair sunumlar yapılırken, Kanada ve İngiltere gibi Washington’un tarihsel müttefiklerinin de Donald Trump’ın cezalandırıcı ticaret politikaları sonrası Çin’e yönelmesi, küresel güç dengesindeki kırılmayı görünür hale getirdi. ABD merkezli analizlerde bu sürecin tek kutuplu sistemden, çok merkezli yeni bir diplomatik düzene geçişin açık işareti olduğu değerlendirmeleri yer aldı. Yakın dönemde ABD’nin en yakın tarihsel müttefikleri olarak kabul edilen Kanada ve İngiltere’nin bile Çin’le yakınlaşması ise uzmanlara göre bu dönüşümü gözler önüne seriyor.

Çin, Davos sonrası diplomasi, ticaret ve altyapı yatırımlarıyla ABD’nin küresel etkisine meydan okuyan yeni merkez olarak ön plana çıkıyor.

DENGE ÇİN’İN LEHİNE

The National Interest analizinde, Çin’in küresel diplomasi ve ekonomik liderlik kapasitesinin artmasının, 21. yüzyılda ABD merkezli “tek kutuplu sistemin” yerini yeni çok merkezli bir yapı ile değiştirdiğine dikkat çekildi. NI yazısında, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi, enerji işbirlikleri, teknoloji yatırımları ve Afrika ile Latin Amerika’daki genişleyen diplomatik ağı sayesinde hem ekonomik hem de jeopolitik nüfuzunu güçlendirdiği belirtildi. Yazıda, özellikle Davos Zirvesi’ndeki liderlerin konuşmalarının, ABD’nin küresel güvenlik ve ekonomik liderliğine şüpheyle yaklaştığını gösterdiği vurgulandı. Çin’in küresel Finans Forumu’nda ve enerji güvencesi toplantılarında sahip olduğu ağırlığın ABD’nin etkinliğini gölgede bıraktığı da belirtildi.

KONGREDE PEKİN VURGUSU

ABD Kongresi’nde Kasım ve Aralık 2025 tarihli oturumlarda, ABD–Çin ilişkileri kapsamlı şekilde ele alınarak sunum yapıldı. Kongre üyelerinin bir kısmı, sunumda ABD’nin geleneksel diplomatik gücünün gerilediğini ve Çin’in artık dünya yönetimi ve diplomatik alanında ABD’nin “yerine geçtiğini” ileri sürdü. Sunumda ayrıca, Çin’in stratejik ortaklık ağları ve ekonomik bağlar üzerinde yapılan grafikler ile Pekin’in küresel altyapı projeleri detaylı biçimde yer aldı. ABD–Çin Ekonomi ve Güvenlik İnceleme Komisyonu raporlarına göre, Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore ile artan iş birliği sayesinde geleneksel ABD müttefiklerine alternatif bir diplomatik blok oluşturuyor.

İNGİLTERE’DEN HAMLE

Bu diplomatik dönüşüm dalgası sadece ABD iç tartışmalarıyla sınırlı kalmadı. Kanada Başbakanı Mark Carney, 16 Ocak 2026’da Pekin’de Çin ile yeni stratejik ortaklık anlaşmaları imzaladı. Görüşmelerde Çin ile gümrük tarifelerinin düşürülmesi, elektrikli araçlar ve kanola yağı üzerindeki yüksek tarifelerin önemli ölçüde azaltılması gibi ekonomik adımlar atıldı. Carney, Çin’i “daha öngörülebilir ve güvenilir bir ortak” olarak nitelendirerek, Kanada’nın dış ticaret ağına çeşitlilik kazandırma hedeflerinden birinin bu ortaklık olduğunu açıkladı. Benzer şekilde, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Ocak 2026’da Çin’i ziyaret ederek Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya geldi. Starmer’ın ziyareti, bir İngiliz başbakanının 2018’den bu yana Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret oldu ve iki ülke arasında ekonomik bağların güçlendirilmesi, ticari fırsatların artırılması ve vizeler ile iş birliği konularında anlaşmalar yapıldı. Çin, İngiliz parlamenterler için daha önce uygulanan bazı seyahat yasaklarını kaldırırken, iki ülke arasında ticari ve kültürel ilişkilerin genişletilmesi yönünde mutabakatlar ilan edildi. Bu ziyaretler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İngiltere ve Kanada’ya ticaret ve işbirliği konusunda Çin ile ilişkiler geliştirmemeleri gerektiği yönündeki tehditlerinin ardından gerçekleşti.

ABD’li yorumculara göre Donald Trump’ın cezalandırıcı gümrük vergisi politikaları, Kanada ve İngiltere gibi tarihi müttefiklerini bile Çin’le daha yakın ilişkilere yöneltmiş durumda.

DİPLOMASİNİN YENİ GÜCÜ ÇİN

ABD ve Avrupa merkezli analizlerde bu diplomatik yakınlaşmalar küresel çapta geleneksel ABD hegemonyasının yerini çok merkezli bir diplomatik ve ekonomik sistemin almasının işaretleri olarak değerlendiriliyor. Çin, Afrika’dan Avrupa’ya, Latin Amerika’dan Orta Doğu’ya kadar genişleyen bir etki ağı kurarken, Kanada ve İngiltere gibi ABD müttefikleri ile ekonomik ve kültürel iş birliklerini artırıyor. Uzmanlara göre bu eğilimler, küresel diplomaside çok kutuplu bir yapının güçlendiğini de gözler önüne seriyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel