Şi ve Putin ŞİÖ Zirvesinde bir araya geldi: Yeni gerilim hattı Arktik
KUZEY’DE İŞBİRLİĞİ ARTIYOR
“Enerji, sanayi, uzay, ulaştırma ve lojistik alanlarında büyük projeler hayata geçiriyoruz” diyen Putin, ağustos ortasında bir Çin konteyner gemisinin Kuzey Deniz Yolu üzerinden ilk düzenli seferine başladığını hatırlattı.
Putin, iki ülke arasında vizesiz seyahat uygulamasının kalıcı hale getirilmesini teklif eden Putin, kapsamlı ortaklık ve stratejik işbirliğinin mevcut zorlu jeopolitik koşullarda devletlerarası ilişkilere örnek teşkil ettiğini belirtti. Putin, bu ilişkilerin köklü dostluk gelenekleri, egemenliğe saygı, eşitlik ve karşılıklı faydaya dayandığı değerlendirmesinde bulundu.
LİDERLER BİŞKEK’TE
Bölgesel ve küresel güvenlikten çok kutuplu dünya düzenine kadar geniş bir gündemin ele alınacağı zirveye Çin ve Rusya liderlerinin yanı sıra Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan ile bölge ülkelerinin liderleri katılıyor.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Ortadoğu’daki gelişmeleri görüştü.
Lavrov, Arctic.ru platformunda kaleme aldığı “Arktik’te Uluslararası İşbirliği: Zorluklar ve Fırsatlar” başlıklı makalesinde NATO’nun Arktik bölgesini Rusya ve ortaklarının gelişmesini engellemek için yeni bir cepheye dönüştürme niyetinde olduğunu ve bunu gizlemediklerini söyledi.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Bişkek’te barış sürecini ele aldı.
‘BÖLGEDE KALICIYIZ’
19 Ağustos’ta Çin’den yola çıkan bir konteyner gemisinin Kuzey Deniz Kotası üzerinden ilk kez Murmansk Limanı’na ulaştığını hatırlatan Lavrov, “Uluslararası ortaklarımızla yürütülen bu işbirliği, Rusya’nın Arktik bölgesinin gelişiminde yeni bir dönemin başlangıcını temsil ediyor” dedi.
İklim değişikliği ve eriyen buzullarla birlikte bölgenin küresel ticaret ve kaynak erişiminde stratejik öneminin artacağını vurgulayan Lavrov, “Rusya lider bir Arktik devleti ve öyle kalacak” dedi.
Kuzey Kutbu’nda yakın işbirliği yürüttükleri aktörlerin başında Çin ve Hindistan’ın geldiğini vurgulayan Lavrov, Pekin ile hükümet başkanları düzeyinde düzenli görüşmeler yapıldığını kaydetti.
Brezilya, Endonezya, İran ve diğer BRICS ülkelerinin de bölgeyle ilgilendiğini kaydeden Lavrov, 1 Eylül’de Vladivostok’ta başlayacak “11. Doğu Ekonomik Forumu” ve mart ayında Murmansk’ta düzenlenecek “Arktik: Diyalog Bölgesi” forumunda farklı ülkelerin temsilcileriyle görüşeceklerini aktardı.
CEPHEYE DÖNÜŞÜYOR
Batı’nın Arktik projelerine dâhil olan “Küresel Çoğunluk” ülkelerine gayrimeşru yaptırımlar uyguladığını savunarak “NATO üyeleri ve diğer Batılı ülkeler, Arktik’ti Rusya’nın ve benzer düşünen ortaklarının gelişimine karşı koyacak yeni bir cepheye dönüştürme niyetlerini açıkça ortaya koyuyor” dedi.
Kuzey Kutbu’nda güvenlik ortamının bozulmasından Batılı aktörleri sorumlu tutan Lavrov, “NATO ülkeleri ve bir bütün olarak İttifak, bölgeyi askerileşmeye sürüklüyor ve uluslararası gerilim odakları oluşturuyor” dedi.
ÇATIŞMA RİSKİ ARTIYOR
NATO’nun Şubat 2026’da başlattığı Kuzey Kutbu Nöbetçisi (Arctic Sentry) operasyonunu anımsatan Lavrov, “Kuzey sınırlarımızın hemen yakınında yoğun askeri hazırlıklar yürütülüyor. NATO, bölge dışı ülkelerin de katıldığı geniş çaplı tatbikatlar düzenliyor ve komuta-kontrol sistemine yeni unsurlar ekliyor. Kuzey’deki bu tür askeri faaliyetler Rusya’nın güvenliğine doğrudan tehdit oluşturuyor. Ayrıca potansiyel olarak felaket getirebilecek bir silahlı çatışmayı tetikleyebilecek olay riskini artırıyor” uyarısında bulundu.
Rusya’nın bölgedeki herhangi bir düşmanca eyleme “asimetrik olanlar” da dâhil uygun yanıt vereceğini kaydeden Lavrov, dünyanın her bölgesinde yapıcı diyalogdan yana olduklarını ancak Rusya’nın ulusal çıkarlarını “mevcut tüm araçlarla savunacaklarını” söyledi.
∗∗∗
THE ECONOMİST: PUTİN SAVAŞI TIRMANDIRMAYI PLANLIYOR
İngiliz The Economist dergisi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna Savaşı’nda yıllardır süren çıkmazdan yeni bir tırmanmayla kurtulmaya hazırlandığını öne sürdü. The Economist’e göre Kremlin’e yakın kaynaklar Putin’in yaz boyunca seçenekleri değerlendirdiğini, sonunda Ukrayna savaşını tırmandırma yönünde karar verdiğini söyledi. CIA Başkanı John Ratcliffe’in 25 Ağustos’ta sürpriz bir şekilde Moskova’ya gitmesinin Putin tarafından “ABD’nin zayıflığı” olarak okunduğu belirtilen haberde, Putin’in savaşı tırmandırma kararının arkasında Rus halkında savaşa yönelik rızanın azalması karşısında “zayıflık göstermeme” niyeti olduğu öne sürüldü.
∗∗∗
RUS İSTİHBARATI: AVRUPA KİEV’İ SABOTAJA HAZIRLIYOR
Rusya Dış İstihbarat Servisi (SVR), Avrupa’nın Kiev’i Rusya’ya yönelik sabotaj ve terör saldırıları konusunda yönlendirdiğini aktardı. Eylül’de Rusya Parlamentosu’nun alt kanadı Devlet Duması için milletvekili seçimlerinin düzenleneceğine dikkat çekilen açıklamada, Avrupa ülkelerinin seçim sürecini engellemeyi planladığı ileri sürüldü. Avrupa ülkelerinin seçimler öncesi Rusya’da istikrarsızlık çıkarmak istediğini kaydeden SVR’nin açıklamasında “Bunun, halk arasında paniğe yol açacağı, devlet ve kolluk kuvvetlerinin kaynaklarını asli görevlerinden uzaklaştıracağı düşünülüyor. Avrupa istihbarat temsilcilerinin Ukrayna’ya yaptıkları rutin ziyaretler esnasında siber saldırı planları ele alınıyor” denildi.
∗∗∗
KREMLİN’DEN ÜÇLÜ ZİRVE ŞARTI: UZLAŞI SAĞLANINCA MÜMKÜN
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Rusya’nın Türkiye’de gerçekleştirilebilecek Rus-Ukrayna müzakerelerine açık olduğunu, ancak görüşmelerin başlaması için gerekli önkoşulların henüz oluşmadığını aktardı. Peskov, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasında olası bir üçlü zirvenin ise ancak anlaşmaların resmileştirilmesi aşamasında yapılabileceğini söyledi. Putin ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan arasında da görüşme gerçekleşeceğine dikkat çeken Peskov, Ermenistan’da Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik için olası referandumun düzenlenmesiyle ilgili Ermeni halkının, ülkesinin geleceği konusunda karar alması gerektiğini vurgulayarak “Biz de referandumu teklif ediyoruz” ifadesini kullandı.