Binlerce yıl önce Neandertaller ilk “antiseptiği” keşfetti: Huş katranı
Son yıllarda yapılan keşiflerle birlikte “ilkel Neandertal” imajı giderek ortadan kalkıyor. Artık onların ölülerini gömdüğünü, sanat yaptığını ve ateşi kontrol ettiğini biliyoruz. Ancak şimdi bir şey daha biliyoruz: Dünyanın ilk sentetik yapıştırıcısını üreterek kimya alanında da öncüydüler. Bu madde huş katranıydı. Üstelik bu buluş, yalnızca bir yapıştırıcı değil, aynı zamanda tarih öncesi dönemin ileri düzey bir “tıbbi” aracı olabilir.
Yeni bulgular
Bu katranın sadece güçlü bir yapıştırıcı olmadığı, aynı zamanda Neandertaller tarafından yaraları iyileştirmek ve ölümcül enfeksiyonları önlemek için güçlü bir antiseptik olarak kullanılmış olabileceği düşünülüyor—tıpkı bugün evlerimizde kullandığımız antiseptikler gibi.
Bu bilgi, mart ayında PLOS One dergisinde yayımlanan bir araştırmaya dayanıyor. Araştırmacılar, bu tarih öncesi malzemenin yara iyileştirme üzerindeki etkisini test etti. Sonuçların Pleistosen dönemine uygun olması için sadece modern laboratuvar örnekleri kullanılmadı; Neandertallerin kullandığı üretim yöntemleri birebir yeniden oluşturuldu.
Nasıl üretildi?
Araştırmacılar, o dönemin hominidlerinin kullanabileceği yöntemleri taklit etti: İlkel kil çukurlarda damıtma, huş ağacı kabuğundan çıkan dumanın taş yüzeylerde yoğunlaştırılması
Laboratuvar testleri
Neandertal yöntemiyle elde edilen katran, laboratuvarda çeşitli bakteri türlerine karşı test edildi. Sonuçlar oldukça netti. Güçlü antibakteriyel özellikler gösterdi. Özellikle Staphylococcus aureus bakterisine karşı etkili oldu. Bu bakteri, ciltteki yaralarda enfeksiyona yol açabilen ve günümüzde de ciddi sorun oluşturan bir tür olarak biliniyor. Bu bakteri aynı zamanda günümüzde “süper bakteri” olarak bilinen, antibiyotiklere karşı direnç geliştirebilen türlerden biri.
Basit bir yara, ölüm demekti
100 bin yıl önce avlanırken oluşan basit bir kesik bile ölümcül olabilirdi. Bu nedenle araştırma, Neandertallerin huş kabuğunu işlerken bu maddenin tıbbi faydalarını deneyim yoluyla keşfetmiş olabileceğini öne sürüyor.
Çok amaçlı bir keşif
Bu bulgu, Neandertallerin teknolojik kapasitesine bakışımızı değiştiriyor. Huş katranı silah üretiminde endüstriyel yapıştırıcı, yaralarda antiseptik ve antibiyotik benzeri madde olarak kullanılmış olabilir.