Arka bahçeye sandık kalkanı

Arka bahçeye sandık kalkanı

2027’de yapılacak federal parlamento seçimlerine kadar devreye girmesi beklenmeyen reformun parlamentonun üst kanadı Senato’dan da onay alması gerekiyor. Seçim reformlarının uygulamaya girmesi için seçim sürecinin başlamasından en az 90 gün önce yasalaştırılması gerekiyor.

İLK SEÇİM 2027’DE

Meksika halkı, 6 Haziran 2027’de Kongre’de 3 yıl süreyle görev yapacak 500 milletvekilini belirlemek için sandığa gidecek. 2024’te Claudia Sheinbaum’un kazandığı Devlet Başkanlığı seçimiyle aynı gün yapılan seçimde, Morena partisi Kongre’deki 253 koltuğun sahibi olmuştu. Meksikalılar 2030’da da yeni devlet başkanını belirlemek için sandığa gidecek.

Reform, yabancı şahıslar, örgütler veya hükümetler tarafından yapılacak “herhangi bir yasadışı finansmanı, propagandayı, sistematik dezenformasyonu, dijital manipülasyonu” dış müdahale olarak tanımlıyor. Reform, kamuoyunu etkilemeye yönelik “siyasi, ekonomik, diplomatik ve medya baskısını” da seçim sonuçlarını geçersiz kılacak yabancı müdahale çerçevesine alıyor.

MÜDAHALELER HAREKETE GEÇİRDİ

Yasanın mimarı olan Morena partisinin Kongre’deki lideri Ricardo Monreal, Latin Amerika’daki son deneyimlerin “yabancı aktörlerin ulusal seçim sonuçlarını etkilemeye çalışacakları riskinin arttığını” gösterdiğini belirterek reformun gerekli olduğunu savunuyordu. Üstü kapalı olarak Trump’ın geçen sene Honduras ve Bolivya gibi ülkelerdeki müdahalelerine işaret eden Monreal, “seçim sonuçlarının yabancı aktörler tarafından şekillendirilmesini önlemek için daha güçlü anayasal korumalar gerektiğini” belirtmişti.Son haftalarda parti yetkilileri de yabancı siyasetçilerin eleştirilerini ve Trump’ın yorumlarını, iç siyaseti etkileyebilecek dış baskılara örnek göstermişti.

SAĞ MUHALEFETTEN İTİRAZ GELDİ

Öte yandan Morena’yı “tek parti rejimi kurmakla” suçlayan sağ muhalefet yetkilileri, iktidarın reformu meşru kılmak için Latin Amerika’daki örnekleri abarttığını söyledi. Sağ muhalefet temsilcileri, yasada yabancı müdahaleye ilişkin geniş ve ucu açık tanımlamanın iktidara seçimleri iptal etmek için herhangi bir gelişmeyi bahane etme yetkisi verdiğini savundu.

Morena’nın adımı, Latin Amerika’da “Amerikan üstünlüğünü yeniden tesis etmeyi” hedefleyen Trump’ın kıtada askeri, siyasi ve ekonomik baskısını artırdığı bir dönemde geldi. Trump yönetimi, bölgedeki solcu liderleri tasfiye etmek ve Çin ile Rusya’nın etkisini sınırlamak için harekete geçmişti.

Trump’ın sık sık hedef aldığı solcu liderler arasında olan Devlet Başkanı Sheinbaum da Kongre’deki oylama sonrası yaptığı açıklamada Meksika’da seçimlere “dış müdahale riski olduğunu” belirtti. Özellikle uyuşturucu çeteleri ve yasadışı göçü gerekçe gösteren Trump, askeri müdahale dâhil birçok kez Sheinbaum yönetimini tehdit ederken son haftalarda Sheinbaum’un yakın bir müttefikine yönelik kartel lideri suçlamaları, Morena’da iç işlere müdahale girişimi olarak değerlendiriliyor.

***

AÇIK MÜDAHALELER VE SAĞCI ADAYLAR İÇİN SEÇİM MALZEMESİ

Diplomatik açıklamalar, aday desteği, ekonomik yardımlar veya yardım kesme tehdidi, yaptırımlar ve askeri tehditlerle Trump, son dönemde Latin Amerika’daki birçok seçime açıktan müdahalede bulundu. Birbiri ardına iktidara gelen sağcı adaylar da ekonomi ve güvenliği öne çıkararak ABD ile yakınlaşmayı kampanya malzemesi yaptı.

Orta Amerika ülkesi Honduras’ta Trump’ın açıktan destek verdiği muhafazakâr Ulusal Parti adayı Nasry Asfura, Kasım 2025’te yapılan devlet başkanlığı seçiminin galibi oldu. Trump, seçimin ikinci turunun hemen öncesinde “Asfura’nın kaybetmesi halinde Honduras’ın olumsuz sonuçlarla karşı karşıya kalacağı” tehdidinde bulundu.

KUKLA SALLANTIDA

Hükümet karşıtı gösterilerin sürdüğü Bolivya’da ise Sosyalizme Doğru Hareket (MAS) partisinin 20 yıllık iktidarı sona ererken sağcı Rodrigo Paz, devlet başkanlığı koltuğuna oturdu. Zengin lityum yatakları ile uzun süredir ABD’nin hedefinde olan Bolivya Paz, iktidara geldiği andan itibaren ABD ile ilişkileri düzeltmek için harekete geçerek neoliberal dayatmalara hız verdi. Ancak derinleşen ekonomik kriz ve yerli topraklarının gaspına karşı başlayan protestolar sürerken Paz’ın sadece 6 aydır süren iktidarı sallantıda.

40 MİLYARLIK RÜŞVET

Arjantin’de Ekim 2025’te, aşırı sağcı Devlet Başkanı Javier Milei hükümeti için ilk büyük test niteliğindeki ara seçimler de Trump’ın doğrudan ve açık müdahalesine sahne oldu. Arjantin’er yönelik 40 milyar dolarlık mali destek paketini açıklayan Trump, bu destek için Milei ve partisi La Libertad Avanza’nın (LLA) başarısına şart koştu.

Trump’ın açık tehditleri sonucunda Milei ve LLA, özellikle sosyal demokrat Peronistlerin kalesi olarak görülen Buenos Aires eyaletinde çok güçlü performans gösterdi.

Şili’de de diktatör Augusto Pinochet hayranlığını gizlemeyen aşırı sağcı José Antonio Kast, Aralık 2025’te ülkenin devlet başkanı seçilirken Washington’ın açık bir desteği olmasa da ittifakına katılmasından oldukça memnun.

***

TRUMP VE İŞBİRLİKÇİLERİNİN HAYDUT İTTİFAKI

Trump’ın nisan ayında kurduğu askeri ittifak “Amerika Kalkanı/Shield of Americas” zirvesi için Miami’de bir araya getirdiği sağcı liderlerden beşi, önceki gün Şili’de buluştu. Şili Devlet Başkanı José Antonio Kast, Ekvador Dışişleri Bakanı Gabriela Sommerfeld, Arjantin Dışişleri Bakanı Pablo Quirno, Şili Dışişleri Bakanı Francisco Pérez Mackenna, Bolivya Dışişleri Bakanı Fernando Hugo Aramayo ve Peru Dışişleri Bakanı Carlos Pareja, organize suçlarla mücadele için ortak eylem planı geliştirmeyi amaçlayan “Santiago Bölgesel Taahhüdü”nü imzaladı.

GÖZLER ‘SÜPER SEÇİM DÖNGÜSÜNDE’

Latin Amerika’da birçok kritik ülkede sandığın kurulacağı 2026, kıtada geçen yıldan bu yana süren “süper seçim döngüsünün” en kritik yılı olacak. Kolombiya pazar günü ülkenin ilk solcu Devlet Başkanı Gustavo Petro’nun yerine geçecek ismi belirleyecek.

Peru’da ise eski diktatör Alberto Fujimori’nin kızı Keiko Fujimori ile solcu aday Roberto Sanchez arasında 7 Haziran’da ikinci tur devlet başkanlığı seçimi yapılacak.

Tüm gözler, Lula da Silva’nın iktidarda olduğu Brezilya’da ekim ayında yapılacak seçimlerde olacak. Nikaragua’da ise kasım ayında yapılması beklenen devlet başkanlığı seçiminde sağ ve sol arasında gerilimin artması bekleniyor.