Anayasa’nın 64’üncü maddesini gören var mı?
Anayasa’nın 64’üncü maddesi “Devlet sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı korur. Sanat eserlerinin ve sanatçının korunması, değerlendirilmesi ve desteklenmesi ve sanat sevgisinin yayılması için gereken tedbirleri alır” diyor ama sanırım Anayasa’nın hayata geçmeyen maddelerinin en başında da 64’üncü madde var.
Sanatçıların ekonomik şartları düşünmeden serbestçe üretebilmeleri için devlet desteği çok önemli. Gelişmiş ülkelere baktığımızda (Fransa, Norveç, Danimarka, ABD vb) sanatçılara yönelik karşılıksız yardımlar gün geçtikçe artıyor. Birkaç ülkeden örnek vermek gerekirse Fransa’da sahne emekçileri ve sanatçılar için çok güçlü bir işsizlik sigortası bulunuyor.
Sanatçılar -kabaca- boşta kaldıkları dönemlerde devletten maaş almaya devam ediyorlar. Almanya’da ise daha farklı bir uygulama göze çarpıyor. Almanya temel gelire doğrudan alternatif olan bir sosyal güvenlik sistemiyle serbest çalışan sanatçıları koruyor. KSK adı verilen bu sistem profesyonel sanatçılara neredeyse bir çalışan güvencesi sunuyor. Normal şartlarda serbest çalışanlar sağlık ve emeklilik sigortalarını kendileri öderken KSK’ya bağlı sanatçıların sigorta primlerinin yüzde 50’sini devlet ya da sponsor karşılıyor. Ama bu konuda en büyük adımı İrlanda atmış. Neleri mi hedeflemiş İrlanda? Hep beraber bir göz atalım.
• Öncelikli amaç sanatçıların istikrarsız gelirleriyle başa çıkmalarına yardımcı olmak ve ekonomik nedenlerle sektörden ayrılmalarının önüne geçmeye çalışmak. (Hatırlayacaksınız pandemi döneminde birçok değerli müzisyen ne yazık ki başka iş kollarında çalışmaya başlamıştı.)
• Serbest çalışma yöntemiyle profesyonel yaratıcı uygulamaların geliştirilmesini ve büyümesini teşvik etmek.
• Sanat alanındaki gelir istikrarsızlığı ve güvencesiz çalışma koşullarının ve bunun sanatçıların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin önüne geçmek.
• Sanatçıların özerkliğini geliştirmek ve ifade özgürlüğünü korumak.
Daha bir dolu şey var da, bu son satırda aklıma Deniz Göktaş geldi ve bütün yazdıklarımı silmek istedim.
Kalın sağlıcakla…