Aday ülkeler hazırlanıyor, AB genişleme bütçesi tartışıyor
Avrupa Birliği, tarihinin en kapsamlı genişleme dalgasına hazırlanırken, Brüksel’de yeni üyelerin kabulünün maliyeti tartışılıyor. Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkelerinin kademeli entegrasyonu, AB’nin mevcut bütçe yapısının köklü biçimde yeniden düzenlenmesini zorunlu hale getiriyor. Avrupa Komisyonu’nun 2028-2034 Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) taslağı, bu dönüşümün ilk büyük adımı olarak görülüyor. Komisyon, Ukrayna için 100 milyar euroluk ayrı bir destek mekanizması, Batı Balkanlar için büyüme ve reform fonlarının genişletilmesi ve yeni üyelik perspektifine uygun bütçe esnekliği öneriyor.
Ukrayna ve Moldova için kademeli entegrasyon araçlarının kullanılabileceği belirtiliyor.
UKRAYNA’NIN ÜYELİĞİ
Encompass’taki değerlendirmeye göre mevcut bütçe sistemi, özellikle Ortak Tarım Politikası ve uyum fonları üzerinden işlediği için, daha düşük gelirli ve büyük tarım sektörlerine sahip ülkelerin üyeliği halinde ciddi baskı altına girecek. Özellikle Ukrayna’nın tam üyeliği durumunda, mevcut kurallar korunursa ülkenin tarım fonlarının en büyük yararlanıcısı olabileceği, bunun da Fransa, Polonya ve İspanya gibi mevcut faydalanıcı ülkelerin paylarını azaltabileceği değerlendiriliyor. Analistler, reform yapılmadığı takdirde AB bütçesinin sadece genişlemekle kalmayıp mevcut dağıtım mantığının da sürdürülemez hale gelebileceğini belirtiyor.
SADECE BÜYÜME DEĞİL
2025 ve 2026 boyunca yürütülen müzakerelerde, bütçenin sadece büyütülmesi değil, gelir kaynaklarının da yeniden tanımlanması öne çıktı. Yeni “öz kaynaklar” sistemi kapsamında karbon sınır vergileri, dijital vergiler ve şirket katkıları gibi kalemler, genişlemenin mali yükünü ulusal bütçeler üzerindeki baskıyı azaltarak finanse etmenin yolları arasında değerlendiriliyor. Böylece AB, “borç geri ödemelerini karşılamayı ve genişleme maliyetini daha merkezi kaynaklarla dengelemeyi” hedefliyor.
BALKANLAR’A 6 MİLYAR EURO
Batı Balkanlar için başlatılan 6 milyar euroluk ‘Reform ve Büyüme Paketi’ ise aday ülkelerin tam üyelik öncesinde ekonomik yapılanmasını hızlandırmayı amaçlıyor. Bu model, aday ülkelerin aşamalı entegrasyonunu finanse ederek ani bütçe şoklarını azaltabilecek bir geçiş mekanizması olarak görülüyor. Brüksel’de bu yaklaşım, Ukrayna ve Moldova için de benzer kademeli entegrasyon araçlarının kullanılabileceğinin işareti olarak değerlendiriliyor.
SİYASİ DİRENÇ VAR
Ancak rapora göre tüm bu planların önünde ciddi siyasi direnç bulunuyor. Almanya, Hollanda ve bazı kuzey ülkeleri bütçe disiplinini öncelik olarak korurken; Güney ve Doğu Avrupa ülkeleri güvenlik, jeopolitik ve ekonomik genişleme gerekçesiyle daha büyük bütçe esnekliği talep ediyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası genişleme, yalnızca ekonomik değil stratejik bir zorunluluk olarak da sunuluyor. Bu nedenle genişleme bütçesi, klasik mali pazarlıkların ötesinde Avrupa’nın güvenlik mimarisinin parçası haline geliyor.
ENTEGRASYON HIZLANIYOR
Rapora göre AB, “daha büyük bir birlik” vizyonunu sürdürebilmek için sadece yeni üyeleri değil, kendi bütçe felsefesini de yeniden tanımlamak zorunda. Önümüzdeki birkaç yıl içinde alınacak kararlar, Avrupa Birliği’nin hem siyasi entegrasyon hızını hem de küresel güç olarak hareket kapasitesini belirleyecek.
Rapora göre genişleme planların önünde ciddi siyasi direnç bulunuyor.
EK KAYNAK TALEBİ
Avrupa Parlamentosu Nisan 2026’da 2028-2034 bütçesi için yaklaşık 200 milyar euroluk ek kaynak talep ederek genişleme sürecine “daha agresif” mali destek istedi. Parlamento, sadece aday ülkelerin entegrasyonu değil; Ukrayna desteği, savunma harcamaları ve enerji dönüşümünün de mevcut bütçe sınırlarını aştığını savunuyor. Bu gelişme, genişleme tartışmasının artık yalnızca üyelik perspektifi değil, Avrupa’nın ekonomik egemenliği, stratejik savunması ve kurumsal reformlarıyla doğrudan bağlantılı hale geldiğini gösteriyor. Ancak bu talep, bütçe disiplinini savunan üye devletlerle Brüksel kurumları arasında daha sert bir siyasi pazarlığın habercisi olarak görülüyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel