AB sınırında yeni dönem! Uzun kuyruklar geri dönüyor
Avrupa Birliği’nin dış sınırlarında uygulamaya koyduğu yeni Giriş-Çıkış Sistemi’nde (EES) kritik bir aşamaya geçiliyor. Yolcu yoğunluğu nedeniyle biyometrik kontrollerin geçici olarak durdurulmasına izin veren esneklik uygulaması 6 Eylül itibarıyla sona ererken, Avrupa’nın sınır kapılarında yeniden uzun kuyrukların oluşabileceği endişesi gündeme geldi. The Guardian’ın haberine göre, yaz aylarında özellikle yoğun havaalanları ve sınır geçiş noktalarında yaşanan yığılmaları önlemek amacıyla ülkelere belirli koşullarda EES kontrollerini geçici olarak hafifletme imkânı tanınmıştı. Ancak bu uygulamanın süresi doldu. Avrupa Komisyonu şu aşamada söz konusu esnekliği genel olarak uzatmadı.
BİYOMETRİK KONTROL ZORUNLULUĞU
EES, Schengen bölgesine kısa süreli seyahat eden AB dışı ülke vatandaşlarının giriş ve çıkışlarını dijital olarak kaydetmeyi amaçlıyor. Sistem, pasaportlara geleneksel damga vurulması yerine yolcunun yüz görüntüsünü ve parmak izlerini kayda geçiriyor. Sistemin temel amaçlarından biri, yolcuların Schengen bölgesinde izin verilen 90 gün/180 gün kuralını aşıp aşmadığının daha etkin biçimde takip edilmesi. Aynı zamanda kimlik sahtekârlığı ve düzensiz göçle mücadelede daha kapsamlı bir veri tabanı oluşturulması hedefleniyor. Avrupa Komisyonu, EES’nin 10 Nisan 2026’dan itibaren dış sınır geçiş noktalarında tamamen işler hale geldiğini belirtiyor. Ancak uygulamanın teknik altyapısı henüz her noktada aynı seviyede çalışmıyor.
YAZ AYLARINDA KAPANDI
Yaz sezonunda Avrupa’nın bazı büyük ulaşım merkezlerinde EES nedeniyle ciddi kuyruklar oluştu. Yoğunluğun kritik seviyeye ulaşması halinde bazı ülkeler biyometrik kayıt işlemlerini geçici olarak durdurabildi. Fransa ve Yunanistan gibi ülkelerin bazı sınır noktalarında kontrollerin tam olarak uygulanmadığı belirtilirken, özellikle İngiltere’den Avrupa’ya geçen yolcular açısından sorun yaşandı. Dover Limanı, Eurotunnel ve Londra’daki St Pancras istasyonu gibi önemli geçiş noktalarında EES’nin teknik altyapısıyla ilgili sorunlar da ortaya çıktı. Havayolu şirketleri ve turizm sektörü temsilcileri, yaz aylarında yaşanan yoğunluğun önemli ölçüde bu geçici esneklik sayesinde kontrol altında tutulabildiğini savunuyor.
KUYRUKLAR YENİDEN BAŞLAYABİLİR
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) ve İngiliz Seyahat Acenteleri Birliği (ABTA), Avrupa Komisyonu’ndan esnekliğin devam ettirilmesini istedi. Sektör temsilcileri, sistemin bütün sınır kapılarında aynı teknik kapasiteyle uygulanmamasının ulaşım zincirinde ciddi aksamalara yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Financial Times’ın aktardığı verilere göre, EES’nin devreye girmesinden sonra bazı havayollarında kaçırılan bağlantılı uçuşların sayısı önemli ölçüde arttı. Bazı şirketler, gecikmelerin önceki döneme kıyasla birkaç kat yükseldiğini bildirdi. Bu nedenle özellikle aktarmalı uçuş yapan yolcular açısından sınır kontrolünde geçirilecek sürenin belirsizliği yeni bir risk oluşturuyor.
TÜRKİYE’Yİ DE İLGİLENDİRİYOR
EES, Schengen bölgesine kısa süreli seyahat eden tüm AB dışı ülke vatandaşlarını ilgilendiriyor. Dolayısıyla Türkiye’den Avrupa ülkelerine turistik, ticari veya kısa süreli ziyaret amacıyla seyahat eden Türk vatandaşları da sistem kapsamına giriyor. İlk kayıt sırasında yolcunun biyometrik bilgilerinin alınması gerektiğinden, özellikle sistemle ilk kez karşılaşan yolcular için sınır kapısındaki işlem süresi eski pasaport kontrolüne kıyasla daha uzun olabiliyor. Bu nedenle Avrupa’ya seyahat edecek yolcuların özellikle yoğun havaalanlarında ve kara sınırlarında ek bekleme süresini hesaba katması önem taşıyor.
AB GERİ ADIM ATMAYACAK
Avrupa Komisyonu ise sistemin tamamen durdurulmasının gündemde olmadığını belirtiyor. Komisyon, uygulamanın yaz döneminde genel olarak çalıştığını ve sorun yaşanan ülkelerle operasyonel düzenlemeler konusunda temas halinde olduğunu bildiriyor. Ancak önümüzdeki dönemin asıl sınavı, sistemin artık yoğunluk karşısında geçici olarak devre dışı bırakılmadan çalıştırılabilmesi olacak.