NATO’da ‘Bergen grubu’ çatlağı, ABD kendi güvenlik çemberini kuruyor

Politico’nun konu hakkında bilgi sahibi olan altı diplomata dayandırdığı habere göre Pentagon Politika Müsteşarı Elbridge Colby tarafından yönetilecek toplantı Polonya’da yapılacak. Aynı altı ülkeyle ilk toplantı haziranda Norveç’in Bergen kentinde gerçekleştirildi ve dar format bu nedenle “Bergen Grubu” olarak anılmaya başlandı. Pentagon grubun resmi kriterlerini açıklamadı. Colby ise ilk toplantının ardından seçilen ülkelerin savunma harcamalarını hızla artırdıklarını, gerekli askeri kapasiteye sahip olduklarını ve somut adımlar atmaya hazır olduklarını söyledi. Gruba katılan bir ülkenin diplomatı formatın NATO’ya alternatif olmadığını savunurken, dışarıda bırakılan bir başka müttefikin diplomatı “Bizden istenen her şeyi yapıyoruz” diyerek seçim kriterlerinin açıklanmasını istedi.

Pentagon Politika Müsteşarı Elbridge Colby’nin öncülük ettiği Bergen Grubu’nun Polonya’daki toplantısına Polonya, Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç ve Finlandiya çağrılırken İngiltere, Fransa ve Baltık ülkeleri davet edilmedi. Ayrıştırma “Washington kendine yakın yeni NATO grubu mu kuruyor?” tartışmalarını da gündeme getirdi. (Reuters)

ABD’DEN 57 SORULUK SADAKAT TESTİ

Bergen Grubu, Trump hükümetinin NATO’yu yeniden biçimlendirmek için aylardır uyguladığı baskıyla birlikte değerlendirildiğinde daha açık bir anlam kazanıyor. Reuters’ın gördüğü Pentagon belgesinde Avrupalı müttefiklere 57 soru yöneltildi. Sorular askeri ve mali katkıların yanında ülkelerin ABD’nin dış politika önceliklerini “kamuoyu önünde destekleyip desteklemediğini” de ölçüyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran savaşı sırasında Washington’a üs veya hava sahası erişimi vermeyen NATO ülkelerini eleştirirken ABD’nin Avrupa’daki yaklaşık 80 bin askerinin konuşlanmasını inceleyen altı aylık bir değerlendirme başlattı. Hegseth, Avrupa’nın kendi konvansiyonel savunmasının temel sorumluluğunu üstlenmesini isterken Washington’ın ihtiyaç duyduğu üs ve hava sahası erişiminin de güvence altına alınmasını talep ediyor.

İNGİLTERE VE FRANSA DA DIŞARIDA

Çatlağı büyüten nokta, dışarıda bırakılan ülkelerin savunmaya az para harcayan NATO üyelerinden ibaret olmaması. İngiltere ve Fransa Avrupa’nın iki nükleer gücü; Estonya, Letonya ve Litvanya ise Rusya tehdidini gerekçe göstererek savunma yatırımlarını hızla artıran cephe ülkeleri. Buna rağmen bu beş ülke masada yok. Hegseth daha önce ABD çıkarlarını destekleyen ülkeleri “model müttefikler” olarak teşvik edeceklerini, Washington’ın beklentilerine karşı çıkanların ise sonuçlarla karşılaşacağını söylemişti. Reuters’ın ortaya çıkardığı bir başka örnekte Colby, İran’a yönelik ABD saldırılarını desteklemeyen İspanya’nın NATO’dan uzaklaştırılmasını dahi Pentagon içi yazışmalarda gündeme getirdi. Danimarka’nın ise Grönland’daki ABD askeri varlığının genişletilmesine ilişkin anlaşmanın ardından Bergen Grubu’na alınabileceği bildiriliyor.

NATO İÇİNDE NATO MU KURULUYOR?

ABD’den yapılan açıklamalarda Bergen Grubu’nun ittifakı parçalamak değil, daha hızlı hareket eden ülkeler aracılığıyla NATO’nun dönüşümünü sağlamayı amaçladığını iddia ediyor. Colby bunu bütün ittifakı peşinden sürükleyecek ve Avrupa’ya daha büyük askeri kapasite kazandıracak bir model olarak anlatıyor. Ancak müttefiklerin kaygısı tam da seçimin hangi ölçüte göre yapıldığının açıklanmamasından kaynaklanıyor. Politico’ya konuşan bir diplomat NATO’nun “iyiler ve kötüler” olarak bölünmesinin ABD açısından tehlikeli, Avrupa açısından ise “varoluşsal” sonuçlar yaratabileceğini söyledi.