Trump’tan yeni hamle! Grönland’da ABD’ye kalıcı kontrol adımı
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ve Grönland ile yeni bir güvenlik anlaşmasına vardıklarını açıkladı. Trump, anlaşmanın ABD’ye Grönland’ın güvenliği ve diğer stratejik ihtiyaçları konusunda “kalıcı kontrol” sağlayacağını duyurdu. Ancak bu ifade, Grönland’ın ABD toprağı haline geleceği anlamına gelmiyor. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tanıdığını, aynı zamanda Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını koruduğunu açıkladı. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını ve güvenliğini güçlendirdiğini belirtti.
ÇİN VE RUSYA’YA KAPI KAPATILIYOR
Anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri ise Çin ve Rusya’yı doğrudan hedef alıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisine göre anlaşma kapsamında Çin ve Rusya’nın Grönland’da askeri üs kurması veya asker konuşlandırması engellenecek. Ayrıca hassas sektörlerdeki yatırımların önüne geçilmesi için mekanizmalar oluşturulacak. Washington’ın temel endişesi, özellikle Çin’in Grönland’daki maden ve diğer stratejik sektörlere yönelik yatırımlarının ileride askeri amaçlarla kullanılabilecek bir altyapıya dönüşmesi.
ASKERİ VARLIĞINI BÜYÜTECEK
Trump, anlaşmanın ardından ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını önemli ölçüde artıracağını açıkladı. ABD’nin Grönland’ın kuzeyinde hâlihazırda Pituffik Uzay Üssü bulunuyor. Bir süredir Washington’ın adanın güneyinde üç yeni askeri üs kurmayı planladığı da bildiriliyor. Ancak burada dikkat çeken nokta, ABD’nin Grönland’da askeri varlığını artırabilmesi için daha önce de hukuki bir zeminin bulunması. 1951 tarihli ABD-Danimarka savunma anlaşması, 2004 yılında güncellenmişti. Bu düzenlemeler kapsamında Washington’ın Danimarka ve Grönland’ı önceden bilgilendirerek adadaki askeri varlığını artırabilmesinin önü açıktı.
TRUMP’IN İLK HEDEFİ BU DEĞİLDİ
Yeni anlaşma, Trump’ın Grönland konusunda başlangıçta ortaya koyduğu talepten oldukça farklı bir noktaya işaret ediyor. Trump, başkanlığının ikinci döneminde Grönland’ın ABD açısından stratejik önem taşıdığını savunarak adanın Amerikan kontrolüne geçmesi gerektiğini defalarca dile getirmişti. Danimarka ile yaşanan gerilim sırasında Grönland’ın ABD tarafından alınması için güç kullanma ihtimalini dahi dışlamamıştı. Bu açıklamalar NATO müttefiki Danimarka ve Avrupa’da ciddi tepkiye yol açmıştı. Yeni düzenlemede ise Grönland’ın egemenliği Danimarka’da kalıyor. Danimarka Enstitüsü’nden araştırmacı Ulrik Pram Gad’a göre Trump’ın başlangıçtaki hedefi, Grönland üzerinde ABD egemenliği sağlamaktı; yeni anlaşma ise bu hedefi gerçekleştirmiyor.