Yasaklı ama her yerde! E-sigara tuzağı gençleri sarıyor
Sağlık Bakanlığı’nın hazırladığı yeni düzenlemeyle sigaranın satış noktalarında görünürlüğünün tamamen kaldırılması, elektronik yaş doğrulaması getirilmesi ve tüm tütün ürünlerinde tek tip paket uygulamasına geçilmesi planlanıyor. Çocuk parkları, spor alanları ve plajlarda sigara kullanımının sınırlandırılması, okul, hastane ve kamu binalarının girişlerinde yasak alanların genişletilmesi de gündemde. Yeme-içme işletmelerinde ise sigara içilebilen bölümün toplam alanın yüzde 10’unu ve 20 metrekareyi geçmemesi, bu alanlarda servis yapılmaması öngörülüyor. Uzun vadeli hedef ise çok daha radikal: 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünlerinin satışının ve başkalarına sunulmasının tamamen yasaklanması.
YASAĞI HİÇE SAYIYORLAR
Yeni dönemin en büyük soru işaretini ise elektronik sigara oluşturuyor. Türkiye’de yasal satışı bulunmayan ürünler internet siteleri ve sosyal medya hesapları üzerinden açık biçimde pazarlanıyor. Likitlerden ısıtılmış tütün ürünlerine, yüksek nikotin içeren tek kullanımlık “puff bar”lara kadar geniş bir ürün ağı bulunuyor. 2026 itibarıyla e-sigara ve bağlantılı ürünleri satan internet sitesi sayısının 200’yi geçtiği belirtiliyor. Sosyal medya reklamları ve doğrudan mesaj yoluyla satışlar ise denetimi daha da güçleştiriyor.
GENÇLERDE ALARM
Asıl tehlike kullanım yaşının giderek düşmesi. Araştırmalar elektronik sigaranın özellikle 14-16 yaş grubunda hızla yayıldığını ortaya koyuyor. Dünya genelinde bu yaş grubundaki 38 milyondan fazla gencin elektronik sigara kullandığı belirtilirken, ABD’de yaklaşık 2,5 milyon, Avrupa Birliği’nde ise 8,3 milyon genç kullanıcı bulunuyor. Türkiye’de 500 ergen üzerinde yapılan bir araştırmada ise gençlerin yüzde 67’sinin evinde en az bir sigara kullanıcısı bulunduğu, yüzde 20’sinin de elektronik sigarayı denediği ya da düzenli kullandığı belirlendi. Uzmanlara göre bu tablo, yalnızca yeni yasaklarla çözülebilecek bir sorun değil. Fiziki satış noktalarında yaş kontrolü yapılırken internet üzerinden yaş doğrulaması olmadan satış yapılabilmesi, mücadelenin en kritik açığını oluşturuyor. Bu nedenle uzmanlar; internet siteleri, sosyal medya hesapları, ödeme kanalları ve kargo trafiğinin birlikte denetlenmesi, kapatılan sitelerin farklı alan adlarıyla yeniden açılmasını engelleyecek daha hızlı bir sistem kurulması gerektiğini vurguluyor.
“MÜDAHALE EDİLMELİ”
Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı ise “Satış noktaları her yıl daha kötü hale geliyor. Çocukların göz hizasına yasa dışı ürünler yerleştiriliyor. E-sigara satan internet sitesi sayısı 200’ü aştı. Puff barlar ve likitler 21 bin noktada erişilebilir durumda. Bu duruma derhal çözüm bulunmalı, müdahale edilmeli” diyor. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Yürütme Kurulu Üyesi Dr. Remziye Can da, uyarılarını sıralarken, “Tütün endüstrisini elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri kullanımı ile genç kullanıcıları hedef alarak pazarlarını genişletmeye çalışıyor” diye konuşuyor.