Bitmeyen savaş tekellere yaradı
Bitmeyen savaş tekellere yaradı
Küresel arzın kısıtlanmasıyla uluslararası gösterge olan Brent petrolünün fiyatı mart, nisan ve mayıs aylarının büyük kısmında varil başına yaklaşık 70 dolar seviyesinden 100 doların üzerine çıktı. Brent petrol fiyatı bir noktada 126 dolara kadar yükseldi.
KÂRLARINI KATLADILAR
ABD’li ExxonMobil, cuma günü açıkladığı verilere göre yılın ikinci çeyreğindeki kârını geçen yılın aynı dönemine göre ikiye katlayarak 14,5 milyar dolara çıkardı. ExxonMobil’in gelirleri bu yılın Nisan-Haziran döneminde, geçen yılın aynı dönemindeki 81,5 milyar dolara kıyasla yüzde 42,4 artışla yaklaşık 116 milyar dolara ulaştı.
Houston merkezli Chevron’un kârı ise neredeyse dört kat artarak 12,07 milyar dolara yükselirken şirketin geliri ise yüzde 56 artışla 70 milyar dolara ulaştı.
Avrupa’nin en büyük altı petrol şirketinin 2026’nın ilk çeyreği için açıkladığı toplam kârı ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 artışla 22 milyar oldu.
İngiliz enerji devi Shell, bu yılın ikinci çeyreğinde net kârını geçen yılın aynı dönemine göre iki katından fazla artırarak 9,84 milyar dolara çıkardı. Şirket, 2025’in aynı döneminde 4,26 milyar dolar kâr açıklamıştı. BP ve Norveç merkezli Equinor gibi büyük enerji şirketleri de bu yıl petrol fiyatlarındaki sert dalgalanmalardan önemli ölçüde faydalandı. Fransız enerji şirketi TotalEnergies, 2026’nın ikinci çeyreğinde düzeltilmiş net kârını geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68 artırarak 6,03 milyar dolara çıkardı. İtalyan Eni’nin kârı da beş katına çıktı.
KRİZ TEKELLERE YARADI
Bu kazançların büyük bir kısmı, savaşın patlak vermesinden bu yana enerji piyasasında yaşanan gelişmelere dayanıyor. Tedarik güvenliğine ilişkin endişeler ile başta Hürmüz Boğazı olmak üzere bazı nakliye rotalarının kapanması veya aksaması, petrol ve doğalgaz fiyatlarını yüksek seviyelere tırmandırdı ve işlenmiş ürün fiyatlarını ham petrolün kendi artış hızından daha hızlı yukarı çekti.
Fiyat artışları, tedarik zincirlerinde aksamalara yol açarken bazı ülkeleri stratejik rezervlerini kullanmaya ve rafineri faaliyetlerini artırmaya yöneltti. Bu durum, ham petrol satın alma maliyeti ile benzin, motorin ve jet yakıtı satış fiyatı arasındaki farkın açılmasından faydalanan rafinerilerin kâr marjlarını artırdı. Deniz taşımacılığındaki aksamalar ve tanker sigorta maliyetlerinin yükselmesi de fiyat baskılarını artırarak rekor kârlar için elverişli bir ortam sağladı. Hâlihazırda artan yaşam maliyetleri ve azalan satın alma gücüne eklenen yükselen yakıt fiyatları birçok ülkede enflasyonist baskıları artırdı. Petrol tekellerinin bilançoları savaşların sadece siyasi nüfuz haritalarını yeniden çizmekle kalmayıp küresel sermayedeki içindeki kâr dağılımını da yeniden şekillendirirken krizin faturası yine halklara kesildi.
∗∗∗
SİLAH SİPARİŞLERİ REKOR KIRDI
Avrupa’da militarizasyon hız kazanırken kamudan kısılan milyarlarca avro, devasa silahlanma bütçelerine ayrıldı. Almanya’da hükümet ülkeyi Avrupa’nın “silah fabrikası” haline getirmek isterken geçen ay Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi, Transatlantik müttefikler arasında bir “silah pazarına” dönüştü.
Alman silah devi Rheinmetall, çarşamba günü yaptığı açıklamada artan talep karşısında “beklenene daha güçlü” bir ikinci çeyrek kârı bildirdi. Şirket, 2026’nın ilk üç ayında 470 milyon avroluk piyasa beklentilerini aşarak 562 milyon avro (640 milyon dolar) faaliyet kârı açıkladı. Şirketin toplam geliri bir önceki yıla göre yüzde 70 artarak 3,3 milyar avroya ulaştı. Rheinmetall, bu dönemde Alman ordusunun siparişleri dâhil 80 milyar avroluk sözleşme yaptı. Şirket, perşembe günü yılın ilk yarısına dair detaylı verileri açıklayacak.
ABD merkezli silah devi Lockheed Martin, 26’nın ikinci çeyreğindeki satışların bir önceki yıla göre yüzde 11 artışla 18,2 milyar dolardan 20,1 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Şirket, geçen yılın aynı çeyreğindeki 342 milyon dolar seviyesindeki net kârını yüzde 426 artışla 1,8 milyar dolara yükseltti. Lockheed’in sipariş birikimi, 2025 sonundaki 193,6 milyar dolardan rekor seviyede 230 milyar dolara yükseldi.
İngiliz BAE Systems jeopolitik gerilimlerin kazananlarından oldu. Şirket, 2026’nın ilk 6 ayında sipariş alımının 16,4 milyar sterline ulaşarak satışların üzerine çıktığını ve birikmiş iş hacminin 84 milyar sterlinle rekor kırdığını belirtti.
∗∗∗
SOYKIRIMA RAĞMEN İSRAİL’İN SATIŞLARI ARTTI
İsrail Savunma Bakanlığı, haziran ayında yaptığı açıklamada silah satışlarının 2025’te bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 30 artışla rekor kırdığını açıklamıştı. Gazze’deki soykırım nedeniyle getirilen savaşı yaptırımlarına rağmen Avrupa’daki talebin hala yüksek olduğunu, Asya’ya yapılan ihracatın neredeyse iki katına çıktığını kaydeden Bakanlık, silah ihracatının geçen yıl, bir önceki rekor olan 2024’teki 14,8 milyar dolardan 19,2 milyar dolara yükseldiğini belirtmişti.
