Milyonlarcası yerinden edildi

Milyonlarcası yerinden edildi

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (BMMYK) verilerine göre dünya genelinde zorla yerinden edilen kişilerin sayısı 117,8 million oldu. Verilere göre 2025 yılında her 70 kişiden birinin zorla yerinden edildi. Raporda mültecilerin yüzde 70’inin uzun yıllardır sürgün hayatı yaşadığı ve önemli bir bölümünün yoksulluk sınırının altında yaşamını sürdürdüğünü aktarıldı.

Rapora göre, dünya genelindeki mülteci sayısı 2025 yılında yüzde 3 azalarak 41,6 milyona geriledi. Buna karşın sığınma başvurularının sonuçlanmasını bekleyen yaklaşık 9 milyon kişi bulunuyor. Çatışma ve şiddet nedeniyle kendi ülkelerinde yerinden edilmiş kişi sayısı ise 68,7 milyon olarak açıklandı.

SUDAN ‘ZİRVEDE’

Sudan’da ordu ve paramiliter güçler arasında Nisan 2023’ten bu yana süregelen iç savaş, ülkeyi dünyanın en büyük iç göçünün yaşandığı merkez olarak tutmaya devam ediyor. BMMYK’nin verilerine 2025 sonu itibarıyla Sudan’da ülke içinde zorla yerinden edilenlerin sayısı 9,1 milyona ulaşırken, ülkeden kaçan mültecilerin sayısı yüzde 35 artışla 2,8 milyona yükseldi. Buna göre Sudan bu sayılarla küresel çaptaki en büyük yerinden edilme krizi olma özelliğini korudu.

Sudan’ı ise uzun yıllardır listenin başında yer alan Suriye takip etti. Verilere göre uzun aşkın süredir en büyük insani dramlardan birinin yaşandığı Suriye’de mülteci sayısı 4,9 milyon olarak kayıtlara geçti. Rapordaki en dikkat çekici detay ise cihatçı HTŞ’nin yönetime gelmesinin ardından, tüm güvenlik risklerine ve altyapı yetersizliğine rağmen yaklaşık 1,3 milyon Suriyeli mültecinin ülkesine geri dönmesi oldu.

Benzer şekilde zorunlu ve riskli geri dönüşlerin yaşandığı Afganistan’da mülteci sayısı yüzde 36 azalarak 3,7 milyona geriledi. Küresel mülteci nüfusunun yüzde 70’inden fazlasını ise sırasıyla Afganistan, Güney Sudan, Sudan, Suriye, Ukrayna ve Venezuela oluşturdu.

YÜZDE 39’U ÇOCUK

BMMYK’nin raporuna göre mültecilerin yüzde 65’i çatışma bölgelerine komşu ülkelere sığınırken düşük ve orta gelirli ülkeler dünya genelindeki mülteci nüfusunun yüzde 73’üne ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Küresel olarak zorla yerinden edilen 117,8 milyon kişiden 68,7 milyonu, kendi ülkeleri içerisinde yerinden edilenler.

Dünya genelindeki mülteci sayısı yaşanan kitlesel geri dönüş dalgasıyla yüzde 3 azalarak 41,6 milyona gerilerken 9 milyon kişi ise halen sığınmacı statüsünde. Öte yandan, mülteci nüfusunun yüzde 39’unu korumasız durumdaki 18 yaş altı çocuklar oluşturuyor.

KORUNMA TALEBİNDE DÜŞÜŞ

İçişleri Bakanlığı’na bağlı Göç İdaresi Başkanlığı’nın verilerine göre Türkiye’de 11 Haziran tarihi itibarıyla 2 milyon 261 bin 576 Suriyeli geçici koruma statüsünde yer alıyor. Başkanlığın verilerine göre ülkedeki geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin 294 bin 135’i 0-4 yaş, 780 bin 322’si ise 5-17 yaş aralığındaki çocuklardan oluşuyor. Aynı zamanda 18-64 yaş aralığında 1 milyon 151 bin 849 kişi geçici koruma statüsünde iken bu sayı 65 yaş üstünde 35 bin 270.

Ayrıca Türkiye’ye son yıllarda uluslararası koruma başvurusu yapanların sayısındaki düşüş ise sürüyor. Buna göre en çok uluslararası koruma başvurusunun yapıldığı yıl 114 bin 537 ile 2018 yılı olurken 2019’da 56 bin 417, 2020’de 31 bin 334, 2021’de 29 bin 256, 2022’de 33 bin 246, 2023’te 19 bin 17, 2024’te 9 bin 9 ve 2025’te ise 6 bin 430 olarak belirlendi.

BİNLERCESİ KAYBOLDU

Öte yandan BM Uluslararası Göç Örgütü’nün verilerine göre (IOM) 2025 yılında göç yollarında yaklaşık 7 bin 900 kişi yaşamını yitirdi ya da kaybolduğu. Rapora göre 2014 yılından bu yana toplam hayatını kaybedenlerin ve kaybolanların sayısı 80 bini aştı.

Rapora göre 2024 yılı 9 bin 200 ölüm ve kayıp sayısıyla kayıtlara geçen en yüksek veri oldu.

Verilere göre Avrupa’ya giden deniz rotalarında yaklaşık 3 bin 400 göçmen ölümü ve kaybı kaydedildi. Bunların 1330’u Orta Akdeniz rotasında gerçekleştiği aktarılan verilerde 1200’den fazlasının ise ise İspanya’nın Kanarya Adaları’na giden Batı Afrika/Atlantik rotasında gerçekleştiği vurgulandı. Verilere göre ayrıca 2025 yılında Bengal Körfezi ve Andaman Denizi’ndeki deniz geçişleri sırasında sadece Rohingya mültecileri tarafından kullanılan bir rotada yaklaşık 900 ölüm ve kaybolma olayı kaydedildi. Bu sayı, bu rota için kayıtlara geçen en ölümcül sene oldu.

IOM’un raporuna göre ise Avrupa’ya toplam varışlar azalırken hareketlerin profilinin değiştiği belirtildi. Avrupa’ya en çok gelen göçmenlerin Bangladeş vatandaşları olduğu vurgulanırken Suriyeli varışlarında ise siyasi ve politika değişikliklerinin ardından düşüş yaşandığı ifade etti.

AB’DE SINIR DIŞI ARTTI

Avrupa İstatistik Ofisi’nin (Eurostat) verilerine göre ise 2025 yılında Avrupa Birliği’ne (AB) üye ülkelere giriş yapmak isteyen üçüncü ülke vatandaşı 132 bin 600 kişinin girişi reddedildi. Verilere göre bu oran 2024 yılına kıyasla yüzde 7,1 oranında arttı.

Öte yandan verilere göre geçen yıl 719 bin 395 göçmenin ise AB’de “yasadışı olarak bulunduğu”nun tespit edildiği belirtildi. 491 bin 950 göçmen hakkında sınır dışı kararı verildiği görülürken verilere göre bu 2024 yılına kıyasla yüzde 5,8 oranında artış yaşandığını ortaya koydu. Aynı zamanda 202’te, sınır dışı kararının ardından 135 bin 460 göçmen bir üçüncü ülkeye geri gönderildi. Bu oran 2024 yılına kıyasla yüzde 20,9 daha fazla oldu.

GAZETECİLER DE GİTTİ

Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün (RSF) verilerine göre, gazetecilere yönelik sürgünlerin küresel ölçekte ciddi bir artış gösterdi. Verilere göre 2021-2025 yılları arasında 60’ı aşkın ülkeden en az 1468 gazeteci tehdit, hapis veya ölüm riskinden kaçarak örgütten destek aldı. Raporda, küresel siyasi gerilimler ve çatışmalar nedeniyle gazetecilerin terk etmek zorunda kaldığı ülke sayısının son beş yılda ikiye katlanarak 19’dan 40’a yükseldiği vurgulandı.

Verilere göre 2021-2025 yılları arasında bağımsız gazeteciliğin en büyük kan kaybını yaşadığı ülkelerin başında Afganistan geldi. Buna göre Afganistan’dan bu yıllar arasında 677 gazeteci göç ederken bu sayı Rusya’da 160, Myanmar’da ise 101 oldu.

Verilere göre, dünya genelinde 65 ülkede en az bir gazeteci sürgüne zorlanırken, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 20 ülkede bu sayı 10’u aşmış durumda. Küresel göç hareketleri Latin Amerika’da kartel ve rejim baskısıyla Mali, Çad, Burkina Faso ise doğudan batıya doğru yayılan çatışmalarla derinleşiyor.

∗∗∗

YERSİZ VE YURTSUZLAR

• Dünya genelinde 117,8 milyon kişi zorla yerinden edildi.

• Mültecilerin %70’i uzun yıllardır sürgün hayatı yaşıyor.

• Dünya genelinde mülteci sayısı 41,6 milyona düştü.

• Çatışma ve şiddet nedeniyle kendi ülkesi içinde yerinden edilenlerin sayısı 68,7 milyon.

• Mültecilerin %39’u çocuklardan oluşuyor.

• 2025 yılında göç yollarında kaybolan ya da yaşamını yitirenlerin sayısı 7 bin 900.

∗∗∗

2 MİLYON SURİYELİ TÜRKİYE’DE

İçişleri Bakanlığı’na bağlı Göç İdaresi Başkanlığı’nın verilerine 11 Haziran 2026 tarihli verilerine göre Türkiye’deki geçici koruma altındaki Suriyelilerin sayısı şu şekilde:

• 0-4 yaş: 294 bin 135

• 5-17 yaş: 780 bin 322

• 18-64 yaş: 1 milyon 151 bin 849

• Toplam: 2 milyon 261 bin 576