200 TL çoğaldı, alım gücü yok oldu
200 TL çoğaldı, alım gücü yok oldu
Arka yüzünde Yunus Emre portresi bulunan 200 liralar ilk kez 1 Ocak 2009’da kullanılmaya başlandı. En büyük banknot olan 200 Türk lirası dolaşıma girdiği tarihten bu yana değerini dramatik boyutlarda kaybetti. İlk kez dolaşıma girdiğinde sadece 1 adet 200 lira ile alınabilen ürünler için bugün 25 adet banknot gerekiyor.
TCMB’nin enflasyon hesaplayıcı aracına göre Ocak 2009’daki 200 liralık mal sepetini alabilmek için Mayıs itibarıyla 5 bin 93 lira ödemek gerekiyor. Sayısı katlanan 200 TL, dolar karşısında da pula döndü. 2009 yılında piyasaya sürüldüğünde 200 lira ile 129 dolar alınabiliyordu. Bugün ise 200, 100, 50, 20, 10 ve 5 liralık kâğıt banknotların toplamı olan 385 lirayla ancak 7,5 dolar alınabiliyor. Aynı banknotlarla 2009 yılında ise 248 dolar alınabiliyordu.
İKİ YILDA YÜZDE 200 ARTTI
200 liranın değerindeki erime paranın fiziki yaygınlığının artmasıyla da kendisini gösteriyor. Nakit işlemlerde bozuk paraya dönen 20, 10 ve 5 TL piyasada adeta yok oldu. Kısa zaman öncesine kadar günlük harcamaların bel kemiği olan 50 TL görünmez hale geldi. Şimşek’in göreve geldiği Haziran 2023’ten bu yana banknot adedinde yüzde 62,7 artış yaşandı. Dolaşımdaki kâğıt paranın toplam adedi 4 milyar 847 milyon 175,9 bin adetten 7 milyar 862 milyon 604,9 bin adede çıktı.
Bu dönemde 200’lük banknot sayısı artarken 100 TL ve 50 TL’nin sayısı ise azaldı. Haziran 2023’ten bu yana 200 TL’lik banknotların sayısı yüzde 219,8 oranında artarak 5 milyar 113 milyon 778,9 bin adede çıktı. 100 TL’lik banknotların sayısı ise yüzde 41,4 azalarak 930 milyon 643 bin adede, 50 TL’lik banknot sayısı ise yüzde 47,1 azalarak 272 milyon 19,8 bin adede geriledi.
Diğer kâğıt paralardan 20 TL’lik banknot sayısı yüzde 48,8 oranında artarak 337,2 milyon adede, 10 TL’lik banknot ise yüzde 28,7 oranında artarak 642 milyon adede, 5 TL ise yüzde 35 artarak 566,9 milyon adede ulaştı. Toplam kağıt para adedinde sadece Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 16,4’lük artış yaşandı.
BOZUK 5 LİRA ÇOĞALDI
Hem kağıt hem de madeni olarak basılmaya devam edilen 5 liralık madeni para, banknot sayısına yaklaştı.
İlk olarak 2023 yılında Cumhuriyet’in 100. yılına özel olarak sınırlı sayıda basılan ve piyasaya sürülen 5 liralık madeni para, 2024 yılında resmen tedavüle girdi.
Bu yılın ilk beş ayında 53,6 milyon adet madeni 5 lira basılırken piyasadaki toplam 5 liralık madeni para adedi 410,8 milyonu buldu.
***
754 MİLYAR TL BORÇ TAKİPTE
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) yayımladığı haftalık bültende yer alan veriler, alım gücü eriyen yurttaşın borçluluğa itildiğini ortaya koyuyor. 19 Haziran itibarıyla bankaların kullandırdığı kredilerin toplam hacmi 26 trilyon 224 milyar 538 milyon lira olarak hesaplandı. Bu haftada gerileme kaydeden tüketici kredileri hâlâ 3 trilyon 319 milyar 280 milyon lira seviyesinde. Bireysel kredi kartı borçları da gerileme kaydetse de 3 trilyon 162 milyar 954 milyon lira düzeyinde kaldı.
Ödenemediği için bankaların takibine alınan alacaklar, 19 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 5 milyar 759 milyon lira artışla 753 milyar 672 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 567 milyar 32 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.
