Webb Teleskobu “Pembe Gezegen”in tuz bulutlarını ortaya çıkardı
Webb Teleskobu “Pembe Gezegen”in tuz bulutlarını ortaya çıkardı
CBS News’in aktardığına göre, Northwestern Üniversitesi öncülüğündeki bir araştırma ekibi, James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak daha önce hiç gözlemlenmemiş tuzlu bir bulut atmosferi tespit etti. Bulgular, perşembe günü The Astronomical Journal dergisinde yayımlandı.
2013 yılında keşfedilen ve resmi adı GJ504b olan “Pembe Gezegen”, teknik olarak bir gezegen olarak sınıflandırılmıyor. Northwestern Üniversitesi’ne göre gökcismi, dev bir ötegezegen ya da bir yıldızın etrafında dönen küçük bir kahverengi cüce olabileceği için “gezegen kütleli eşlikçi” olarak tanımlanıyor.
SONUÇ BİZİ ŞAŞIRTTI
Dünya’dan 57 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde dönen GJ504b’nin sıcaklığı yaklaşık 280 santigrat derece. Bu sıcaklık Dünya ölçütlerine göre yüksek olsa da, dev gezegenler için oldukça düşük kabul ediliyor. Üniversiteye göre ötegezegenlerin sıcaklığı genellikle 300 ila 900 santigrat derece arasında değişiyor.
Araştırmanın lideri Aneesh Baburaj, CBS News’e yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Çok şaşırdık çünkü insanlar yaklaşık 260 ila 370 santigrat derece sıcaklıklardaki bu tür cisimlerin atmosferlerinde tuz bulutlarının bulunabileceğini teorik olarak öne sürüyordu. Ancak genel olarak bu sıcaklıklarda herhangi bir bulut işareti gözlemlenmiyordu. Bu yüzden sonuç bizi gerçekten şaşırttı.”
Araştırmacılara göre GJ504b’nin kütlesi Jüpiter’in yaklaşık 25 katı. Yaşının ise 2,5 ila 4 milyar yıl arasında olduğu tahmin ediliyor. Baburaj, dev gezegenlerin yaşlandıkça soğuması nedeniyle gökcisminin düşük sıcaklığının bu durumla ilişkili olduğunu belirtti.
GÖZLEMİ İKİ SAAT İÇİNDE GERÇEKLEŞTİRDİ
Düşük sıcaklığı nedeniyle GJ504b’nin Dünya’dan gözlemlenmesi uzun yıllardır zorluk yaratıyordu. Baburaj, dünyanın farklı bölgelerindeki ekiplerin gezegenin ışığını gözlemlemeye çalıştığını ancak başarılı olamadığını söyledi. James Webb Uzay Teleskobu ile ise başarılı gözlem yalnızca iki saat içinde gerçekleştirildi.
James Webb Uzay Teleskobu, insan gözünün göremediği kızılötesi görüntüler elde ediyor ve ışığı spektrumlarına ayırarak kimyasal izleri ortaya çıkarabiliyor.
Araştırmacılar, GJ504b’nin zayıf ışığını yakaladıktan sonra atmosferine ait bir ışık “parmak izi” oluşturdu. Bu analizler sonucunda atmosferde su buharı, metan, karbondioksit, amonyak ve başka moleküller tespit edildi.
JAMES WEBB’İN SAĞLADIĞI YENİ OLANAKLAR
Araştırma ekibi, gözlemlerin ancak atmosfer modellerine tuz bulutları eklendiğinde anlam kazandığını belirtti. Bu da bulutların teleskop tarafından algılanan ışığı etkilediğini gösteriyor.
Baburaj, CBS News’e yaptığı açıklamada, “James Webb ile bunu tespit etmenin ne kadar kolay olduğuna gerçekten şaşırdık. Oysa yer tabanlı gözlemlerle bunu yapmak neredeyse imkânsızdı” dedi.
Baburaj’a göre tuz bulutları, gezegen atmosferlerinde belirli sıcaklık koşullarında ortaya çıkıyor. Dünya’daki bulutlar sudan, Jüpiter’dekiler amonyaktan oluşurken, çok daha sıcak gezegenlerde silikat bulutları bulunabiliyor. Su ya da amonyak bulutları için fazla sıcak, silikat bulutları için ise fazla soğuk olan ortamlarda ise tuz bulutları oluşabiliyor.
Araştırmacılar, James Webb Uzay Teleskobu’nun daha düşük sıcaklıklardaki gökcisimlerini gözlemleme kapasitesinin gelecekte benzer keşiflerin önünü açabileceğini belirtiyor.
